ГлавнаяЭкономикаЯркур аьхю девлет ву

Яркур аьхю девлет ву

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Рейтинг 5.00 (1 Голос)

44Урусатдиъ ярквран гъуллугъчйирин Йигъ къайд апIури, гьамус 50 йистIан артухъ ву. Ярквран гъуллугъчйирин Йигъ, ярквран мяишатдин гьякьнаан къанунарин документ кьабул апIбахъди аьлакьалу вуди, гьар йисан сентябрин шубудпи элгьет йигъан къайд апIури шулу.

Думу машквар чпин уьмур ихь уьлкейин яркврар уьрхювалихъди ва дурар артухъ апIбахъди, ярквран культурйириз ва яркврариз гъуллугъ апIбахъди, дурар тартиб апIбахъди аьлакьалударин пишекарвалин машквар ву. Ярквран гъуллугъчийин Йигъ цци ихь уьлкейиъ 16-пи сентябриъ къайд апIиди.

Яркур – му ихь табиаьтдин варитIан аьхю девлет ву. Гьаддихъди сабси, думу экологияйин хатIасузвалин заминвал, халкьдин мяишатдин ва уьлкейин экономикайин дурумлувалин саб пай ву. Гьаддиз яркур уьбхювал, дидихьна гъайгъударвалиинди илтIикIувал, думу кьяняаьтлуди ишлетмиш апIувал, ярквран мяишатдинси, вари жямяаьтлугъдин вазифа ву.

Гьисаб дапIнаки, Жилиин шубуб пай аьтрафар, яна 38 миллион квадратдин километр яркврари дибисна. Урусатдиъ 8 миллион квадратдин километр яркврар а. Урусатдин яркврариъ 570-тIан артухъ жюрейин гьарар, 1050 жюрейин рукар-кюлер ва жюрбежюр жара жюрейин набататар а.

Ярквру инсандин уьмриъ аьхю роль уйнамиш апIура. Диди гьавайин шартIариз, марцци шид, марцци гьава ади хьувализ аьхю тясир апIура, гъулан мяишатдин жилар уьрхюра, инсанар яшайишдиз ва рягьятвализ ужудар йишварихъди тямин апIура, чIиви табиаьтдин жюрбежюрвал уьбхюра. Тмуну терефнаан, яркур материалин дакьатарин аьхю булагъ ву. Ярквру туврайи дакьатар – тикилишдиз вуйи гакIул, кагъаз ва мебель гьясил апIуб, хурагназ, дармнариз вуйи набататар ва гьацдар жарадар адарди инсаниятдихьан яшамиш хьуз шулдар. Думу гизафдариз лихру йишв, асиллу дарувалин ва материалин хушбахтвалин булагъ ву.

Ихь республикайиъ яркв-рари 436,2 агъзур гектарин йишв бисура. Му айи вари йишварин 8,7% ву. Ихь республика Кафари Кавказдин региондиъ яркврарин кьадар жигьатнаан кьюпи йишв’ин алшра, гизаф яркврар айибси гьасаб шуладар. Кафари Кавказра, вари Урусатдиъ гьисаб апIури гъахьиш, варитIан цIиб яркврар айи регионси гьисаб апIура. Вари дюн’яйиъ, месела, кьялан гьисабниинди сар касдиина 1,5 гектар яркур, Урусатдиъ – 5 гектар алабхъураш, Кафари Кавказдиъ алабхъурайиб саки 0,3 гектар ву. Анжагъ, къайд дапIну ккундуки, Кафари Кавказдин, гьадму гьисабнаан ихь республикайин яркврариъ, лап кьиматлу жюрейин гьарар а: пирп, урхь, мяхъв, урш ва жарадар.

– Дицисдар жюрейин гьарарихъди Табасаран райондин яркврарра девлетлу ву, – гъапнийи чпин пишекарвалин машквран улихь гъабхьи ич гюрюшдиъ «Табасарандин ярквран мяишат» ГКУ-йин директор Амир Гьяжимутелимовди. – Табасаран райондин ярквран мяишатди 24150 гектар йишв бисура, хъа дидкан яркврари ккапIнайиб 21150 гектар ву. Табасаран райондин ярквран мяишат шубуб мешебеглугъдиз пай дапIна: Хюрккарин, ТIиварин ва СиртIчарин. Дурариз тялукь вуди 10940, 5032 ва 8178 гектар яркврар дахил шула. Мешебеглугъдин асас гъайгъушнар – му яркврариин гьюкуматдин гюзчивал гъабхувал, яркврар цIа кабхъувалихьан уьрхювал, яркур ишлетмиш апIуз тешкиллувалин ляхин гъабхувал, ярквран фонд цIийи алапIувал ва гьацдар жарадар ву. Думу ляхин гьюкуматдин 13 ярквран инспекторари гъабхура.

Табасаран райондин ярквран мяишат 1976-пи йисан яратмиш гъапIнийи.
Райондин ярквран мяишатдин 2018-пи йисаз вуйи гьясиллувалинна экономика-йин улупбарикан улхури, Амир Аьлимирзаевичди гьамци гъапнийи:

– 2018-пи йисан сабпи гьацIаъ ич ярквран мяишатди, техниквалин табшуругъариз ва календарин планариз асас вуди, гьамцдар асас ляхнар кIули гъухну. Яркврар цIа кабхъбахьан уьрхбан метлеб айи 2 км цIийи рякъяр тикмиш гъапIунча, гьадму метлебназ вуйи 3 км рякъярра рас гъапIунча, 3 км хатIасузвалин цIийи зулар яратмиш гъапIунча, улихьнаси яратмиш дапIнайи 3 км дицисдар зулариин лазим вуйи ляхнар, ич гюзчиваликкди 10 гектариъ гъеебццу укIак цIа кивбан ва жара ляхнар кIули гъухунча. Ццийин йисандин ккудубшу вахтна райондин аьтрафариин али яркврарик цIа кабхъбан дюшюшар гъахьундар. Райондин ярквран мяишатдиъ лихурайидари ццийин ккудубшу вахтна, ярквран мяишатдин гьякьнаан къанунар тамам апIбахъди аьлакьалу вуди, 40 ражари ахтармиш’валар кIули гъухну. Къанунсузди яркур убшвувалин дюшюшар ашкар гъахьундар.

Табасаран райондин ярквран мяишатдиъ гизаф йисари ва ужуб зегьмет зигурайи участокарин мешебегйир ва инспекторар лихура. Гьадрарикан вуди ич сюгьбатнаъ Амир Гьяжимутелимовди 45 йистIан артухъ ТIивак гъулан участокдиъ лихурайи Эседуллагь Базутаевдин, гизаф йисари Хюрикк гъулан участокдин инспекторди лихурайи Халутдин Наврузовдин, ТIиварин участокдин инспектор Тельман Уружевдин ва жарадарин ччвурар къайд гъапIнийи.

Узу Табасаран райондин ярквран мяишатдин гъуллугъчйирин коллектив чпин пишекарвалин машкврахъди тебрик ва дурариз ихь наслариз табиаьтдин аьхю девлет – яркур уьбхбаъ хъуркьувалар ккун апIураза.

Комментарии:

f1 in1 ok1 t1 v1 y1

Top