ГлавнаяИнтервьюМарат Асланов: «Йиз ватан, йиз халкь ва чIал гьаммишан кIваъ уьрхюраза»

Марат Асланов: «Йиз ватан, йиз халкь ва чIал гьаммишан кIваъ уьрхюраза»

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Рейтинг 2.88 (4 Голосов)

a79849c3 fb00 426e aa77 d638f24a93f9Гьаму йигъари «Табасарандин нурар» газатдин редакцияйиз РД-йин Халкьдин Собраниейин депутат Марат Асланов гъафну. Дупну ккундуки, Марат Аслановичди багъри газатдин коллективдихъди гьаммишан мани аьлакьйир уьрхюра.

Думу багъри табасаран халкьдихъан, халкьдин яшайишдихъан, ихь культурайихъан, милли чIалнахъан, театрихъан, Хив райондин мюгькам артмиш'валихъан гьаммишан юкIв убгурайи кас ву. Республикайин парламентдиз дуфну, дугъан гьелелиг кьюд йистIан даршра, Марат Асланов кIулди вари Дагъустандиз халкьдин тереф уьбхюрайи, гъайгъудар касси машгьур духьна.
Ич гюрюшдиъ дугъу учв депутат духьну кьюд йисандин арайиъ гъапIу ляхнин натижйирикан, райондин агьалйирин учIру месэлйирикан, гележегдиз чан улихь диврайи метлебарикан ва чан цIийи проектдикан ктибтнийи.

– Депутат духьну гьаму кьюд йисандин арайиъ узу Хив райондин агьалйирин хайлин учIру месэлйирихъди таниш гъахьунза. Сифте вазари узу, район мюгькамди улихь гъябгъбан бадали, узхьан шлу месэлйир гьял апIуз, гьялакди вуйза. Яна ужудар натижйирихъ ухди хъуркьну ккундийзуз. Гъябгъюрайи йисан РД-йин образованиейин Министерствойихъди ва Рособрнадзорихъди йикьрар дапIну, узу ва йиз кюмекчйири райондин ЕГЭ-компанияйин мюгькам гюзчивал гъабхбан месэлйир уч'ина гъадагъунча. Фицики уьмрин рякъ сифтена-сифте образованиейилан ккебгъра. Фунуб-вушра пишекарвал гъадабгъайиз, бинайин мюгькам образование ади ккунду. Бинайин образование адру ученикдикан ужур студент ва гележегдиъ ужур пишекар хьуз мумкин дар.
Райондин сагъламвалин месэлйирикан улхуруш, учу му цирклиъ коррупцияйихъди аьлакьалу месэлйир гьял гъапIунча.
ЖКХ-йин месэлйирра учIрударикан вуди гьисаб апIураза. Му циркил кIули гъабхурайидари чпин ляхниъ хайлин камивалар деетури гъахьну. Газран ва электрикдин сетариъ, образованиейин, сагъламвалин ва жара цирклариъ агьалйирихьан пулар гъадагъури гъахьидар жавабдарвалихъна хуз гъитунча. Халкьдин депутатдихьан кIул'инди райондин месэлйир гьял апIуз шлуб дар. Райондин кIулиъ айидарин кюмек гъабхьнийиш, сатIиди вари месэлйир гьял апIуз хьибдийи. Сабсан месэлайикан пуз ккундузуз, ихь чIалар зяиф шула, хъа чIал халкьдин культурайин асас пай ву. Жигьилар хал-хизан хъади шагьрариз кюч шула. БицIи вахтналан дурар, багъри чIал гъибтну, урус чIалниинди улхуз хъюгъра. Думу дюз дар.
– Яв фикриан Хив район яшамиш хьуз мублагъ йишвси гьисаб апIуз шулин?
– Ваъ, шулдар. Хив гъул'ин мешреб алшра, райондиъ ря-къяр гъагъи гьялнаъ айи гъулар хайлин а. Мисалназ, Ляхла терефназди рякъяр айи гьисаб дар. ХурсатIил кIуру гъул ккадабхъну. Райондин варитIан аьхю гъуларикан саб вуйи Гъвандикк гъулан айитI рякъяр адар. Хъа рякъяр адру гъулар фици артмиш хьиди?!
– Уву кIулиз адагъуз хъюгъю проектар сабкьана тамамди гьял гъахьнийин?
– Кюгьне аьдатар кIваина хуз гьяракатнаъ ипу «Возрождение» проект кIулиз адабгъунза. Думу проектдиан Урусатдин телекомпанйири кинофильмар гьязур апIура. Санкт-Петербургдиъ дилаварчивал артмиш апIбан цирклианра швнуб-саб проект гьяракатнаъ айиз.
– Ихь аргъаж шулайи жигьилариканра, дурарин улихь дийигънайи учIру месэлйириканра кьюб гаф йипа.
– Гележег жигьиларин хилиъ а. Хъа жигьил насил яшлуйирин тербияйикк ва насигьятнакк дубхьну ккунду. Учуз ич бабу гизаф насигьятар тувунчуз. Уьмриъ ужуб ва харжиб фу вуш, гьадгъу улупунчуз. Хъа гъи телефонари жигьиларин хасият чIур апIура. Веледар абйир-бабарихъ хъпехъури амдар. Аьхюдарин гафар сеймиш дарапIрайидариз уьмрикан фици аьгъю шулу?! Абйир-бабариз гьюрмат дарапIру веледариз бахтлу гележег хьуб мумкин дар. Гизаф веледар, чпин кьаби аба-баб ялгъузди гъулаъ гъитну, чпи хал – хизандихъди Урусатдин жюрбежюр шагьрариъ яшамиш шула. Дицисдар жигьилариз теклиф вуди йиз кIван дих гъеебхьнийиш, ккундийзуз – учвуз уьмур багъиш гъапIу абана баб ялгъузди магатIахьанай. Кьюбпиб, жигьиларикан образованиейиз артухъди фикир тувуб ккун апIураза. Образованиейиз фикир туву касдихьан чан уьмрин рякъ мюгькамди ккабалгуз шулу.
Аллагьу Тяаьлайи гьаму жилиина гьарсар инсан халкь апIруган, варидариз сабсдар мумкинвалар тувра. Узу, мисалназ, ич гъулан саб жюрейинра гъулайвалар ва шартIар адру мектебдиъ заан аьгъювалариз гъурхунза. Аьгъювалари йиз уьмриъ вари рякъяр арццуз кюмек гъапIну. Сабсануб терефнаканра улхуз ккундузуз, гъи жигьилар диндихъ хъайивал – му ужуб ляхин ву. Амма ихь жигьилар чпин терефназ илтIикIуз ккуни касари диндин цирклиъра чпиз рякъ гъабгну. Ва гьадму рякъ яркьу апIури, диндикан бегьем аьгъювалар адру жигьилар чпихьна жалб апIура. Диндиин машгъул духьнайи жигьилариз интернетариъ, ютубариъ ва соцсетариъ диндикан вуйи сюгьбатарихъ хъпебехъуб ккун апIураза. Гъи гьарсаб гъулаъ имамар а. Гьадрарихьна илтIикIай. Гьарсар жигьили чав апIурайи гафарин ва ляхнарин гьякьнаан жавабдарвал дубхну ккунду. Мидланра гъайри, бабан чIал уьбхюзра теклиф апIураза. ЧIал дюрюбхиш, ухьу ччивар кадру гьариз ухшар шулу. Дициб гьаригъ йимиш шулдар.
– Марат Асланович, пенсияйин цIийи реформа-йихъди аьлакьалу яв фикрар ачухъ гъапIнийиш, ккундийчуз.
– Гъуларин аьхю пай агьалйирин яшайиш пенсияйикан асиллу шула. Гьамус, пенсия артухъ хьпан бадали, учву сацIибсана лихай, кIура. Гъарзаригъ ерлешмиш духьнайи гъуларин агьалйириз фу ляхин а. Эгер пенсйирихъди аьлакьалу цIийи къанундин проект кьабул гъапIиш, аьхю гъалатI хьибди кIури, фикир вуйиз. Узу думу къанундиин рази дарза. Халкьдиз диди хайлин гъагъи тясир апIиди. Ухьу пенсияйин реформайикан улхурахьа, хъа НДС 2% за гъапIуваликан ккебехънахьа. Му пенсияйин реформатIан 10 ражари артухъ гъагъи месэла ву. Думу налогди, масу туврайи вари сурсатарин ва шей’арин кьимат за апIуру.
– Марат Асланович, яв гележегдин планар фицдар вуш ачухъ апIуз шулин?
– Улупнайи вахтназ депутатвалин ляхин марцциди ккудубкIну, йиз цIийи проектдихъ хъюгъюз ккундузуз. Думу аьхю проект Санкт-Петербургдиъ кIули гъубшу экономикайин форумдизра адабгънийча. Дагъустандин Правительствойин кIулиъ айидарира думу кьабул гъапIну. Думу проект узухъди сабси ляхин апIурайидарихъди сатIиди Дагъустандиан Каспий гьюлилан тина гизаф гьюкуматариз ва ихь республикайиз аьхю гимйириъди жюрбежюр шей'ар гъахувалихъди аьлакьалуб ву. Зурба гимйириъди мутму, шей'ар гъахувал ихь республикайиъ айиб дар.
– Марат Асланович, яв марцци гафназ, яв апIурайи ляхнариз, депутатдин гъуллугънаъ уву дибиснайи ватандаш'валин терефназ чухсагъул. Гъит, яв уьмур увуз ккуниганси давам ва кIваъ айи метлебар тамам ишри.

Комментарии:

f1 in1 ok1 t1 v1 y1

Top