ГлавнаяОбществоГъагъи ва хатIалу гъуллугънаъ айидар

Гъагъи ва хатIалу гъуллугънаъ айидар

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

333333

Гьар йисан ихь уьлкейиъ ноябрин 10-диъ шадвалин аьгьвалатнаъди айтIан ляхнарин органарин гъуллугъчйирин Йигъ къайд апIури шулу. Думу РФ-дин ватандашарин ихтиярар, хатIасузвал, жямяаьтлугъдин къанун-къайда уьбхбан гъаравлиъ дийигънайидарин машквар ву. АйтIан ляхнарин органарин тарих ихь уьлкейин тарихдихъди сигъ аьлакьайиъ а. Думу йигъ 1962-пи йисан тяйин гъапIну ва дидхъан мина гьар йисан милицияйин, гьамус полицияйин Йигъси къайд апIура. 

Дагъустандин милицияйин тарихра Советарин гьюкмин сифте йисарихьна гъябгъюра. 1920-пи йисан 28-пи апрелиъ Дагъустандин улихьгандин меркез Темирхан-Шурайиъ Жалалутдин Коркмасовдин председателваликкди гъабхьи Дагъустандин дявдинна революцияйин комитетди Дагъустандин Уьру милиция яратмиш апIбан гьякьнаан месэла гьял гъапIнийи. Дидин сарпи начальникди Дагъустандиъ советарин гьюкум гъурмиш апIбан жанлу иштиракчи ва женгчи, Табасаран райондиан вуйи Керим Мамедбегов тяйин гъапIнийи.

Ихь дагълу уьлкейин полицияйин тарихдиъра халкьдиз, ватандиз игитвалиинди гъуллугъ апIбан мисалар цIиб адар.

Ватандаш’валин дявдиъ С.Дударовди, К.Караевди, М.Мамаевди, И.Кулдуевди, К.Мусаевди, А.Мурсаловди, Ш.Таркинскийи, Н.Самурскийи ва жарадари регьбервал туври гъахьи дестйири аьхю гьунарар улупну. Дурар, Дагъустандин милицияйин эвелиъ гъахьидар, революцияйиз аькси кьувватар дагъитмиш апIбаъ ва Дагъустан, Кафари Кавказ жара уьлкйирин чапхунчйирихьан азад апIбаъ, гъулар-шагьрар бандитарихьан ва тахсиркрарихьан азад апIбаъ жанлуди иштирак гъахьну.

Хъа лап читин вуйи Ватандин Аьхю дявдин йисарира, вари совет халкьдиси, гъалибвал гъазанмиш апIбаъ милицияйира аьхю гьунарар улупну. Дяви ккебгъу сифте вахтарилан мина милицияйин гъуллугъчйири гьяракатнаъ айи Уьру Армияйиз гъягъюз чпин хушниинди аьрзйир дикIури гъахьну. 

Гьаци, анжагъ 1941-пи йисан РД-йин милицияйин хусуси составдин 25 процент гьяракатнаъ айи Уьру Армияйиз гъушну. Дупну ккундуки, ВОВ-дин йисари ихь уьлкейиъ уьмуми гьисабниинди милицияйин 85 гъуллугъчи Советарин Союздин Игит кIуру заан ччвурнахъди лишанлу гъапIну. Дурарин арайиъ дагъустанлу, милицияйин гъуллугъчи, подполковник Селивантьев Федор Григорьевичра а.

Ватандин Аьхю дявдин кьяляхъ йисарира милицияйиз аьхю фикир тувувал ва дидин гъайгъушнаъ хьувал давам гъапIну. Гьаддихъди сабси, ихтиярар ва къайда уьрхювал тямин апIбаъ дурарин жавабдарвалра за гъабхьну.

Мялум вуйиганси, 2011-пи йисан РФ-дин Государствойин Думайи «Полицийин гьякьнаан» Федералин къанун кьабул гъапIнийи. Дидиз асас вуди, айтIан ляхнарин органарин гъурулушдиъ хайлин дигиш’валар гъапIнийи.

Ихь уьлкейиъ, саризра жиниб дар, перестройкайин дигиш’валари криминогенный гьял лап гъизгъин гъапIнийи, тахсиркарвалар, гьадму гьисабнаан аьхю кьадар гъагъи тахсиркарвалар, тIуркIбар ва террориствалин гьяракатар гьар йигъан дин уьмрин лишнар гъахьнийи. Жямяаьтлугъдиз ва уьлкейин сабвализ политикайин ва диндин экстремизмра лап хатIалу ву. Думу лап хатIалу ва мугагьназ адру жюрейин тахсиркарваларихъди женг гъабхувал гъийин полицияйин асас месэлйирикан саб дубхьна. 1990-пи йисарин аьхирариъ Дагъустандин ругариина Чечендиан бандитарин гъурулушар ва вари халкьарин террористар алжагъувал кIваин апIухьа. Думуган Дагъустандин милиция, ихь уьлкейин сабвал ва халкьдин азадвал бадали, сифте вуди женгнаъ убчIвнийи. Думу гьядисйириъ ва кьяляхъна вахтари чпин гъуллугънан вазифйир тамам апIури, 300-тIан артухъ милиционерар гъийихну, 536-ризтIан артухъ касариз зийнар гъахьну ва РД-йин айтIан ляхнарин 39 гъуллугъчи чпикан хабар амдарди гъудургну.

Кьадар зонайиъ Конституцияйин гъурулуш уьбхювал тямин апIбаъ Урусатдин МВД-йин Табасаран райондин отделианра 30 гъуллугъчи иштирак гъахьну. РФ-дин МВД-йин Табасаран райондин отделин 3 гъуллугъчи терроризмдиз ва экстремизмдиз аькси гьяракатнанна профилактикайин серенжемар гъахурайи вахтна, чпин вазифйир тамам апIури, гъийихну.

Гъийин вахтна РФ-дин МВД-йин Табасаран райондиъ айи отделиъ 100-тIан артухъ гъуллугъчйири чпин вазиф-йир тамам апIура. «Урусатдин Табасаран райондиъ айи ОМВД-йин хусуси составдин кьувватар тахсиркарваларихъди ва ихтиярар чIур апIбан жара дюшюшарихъди женг гъабхбиина, райондин аьтрафариин экстремизмдин ва терроризмдин дюшюшар хьуз гъидритбиина жалб дапIна. Асасуб – райондиъ оператив гьял читинуб вушра, дурумлуб ву», – гъапнийи чпин машкврин улихьна йигъари ич гюрюшдиъ Урусатдин Табасаран райондиъ айи ОМВД-йин начальник, полицияйин подполковник Тельман Гьяжиевич Гьяжиевди.

Ццийин ккудушу 10 вазлин ляхнин натижйирикан улхури, дугъу 2018-пи йисан райондиъ гьисабназ гъадагънайи тахсиркарвалар сачдин тялукь вахтнатIан артухъ хьуваликан гъапнийи. Цци дурарин кьадар 122 ву, сач тялукь вахтна – 93 вуйи. Цци тахсиркарвалар гизаф хьувал асас вуди экономикайин терефнаан вуйи тахсиркарвалар (23 дюшюшдиинди), къанунсузди яракь илтIибкIувалихъди аьлакьалу (6 дюшюшдиинди) ва жарарин мутму икI апIувалин (9 дюшюшдиинди) тахсиркарваларин кьадар артухъ хьувалихъди аьлакьалу ву. Гьаддихъди сабси, саб жерге тахсиркарвалар апIбан дюшюшар сачдин тялукь вахтнатIан цIиб гъахьну ясана затра гъахьундар. Месела, РФ-дин УК-йин 208-пи маддайиъ улупнайи тахсиркарвалар (къанунсуз яракьлу тешкилатар тешкил апIуб) сач тялукь вахтна 4 дюшюш вуйиш, цци саб дюшюш ву, лутивалин дюшюшар сач 15 вуйиш, цци тялукь вахтна 7 дюшюштIан дар. «Гьисабназ гъадагънайи тахсиркарваларин улупувал за хьувал, шаксузди, полицияйин гъуллугъчйири чпин ляхин ужу алапIбахъдира аьлакьалу ву. Райондиъ оператив гьял къайдайиъ уьбхбаан, тахсиркарваларихьан ватандашарин маракьар ва ихтиярар уьрхювал тямин апIбаан райондин ОМВД-йи чан ляхин зяиф апIидар», – давам гъапIнийи Тельман Гьяжиевди.

Райондин полицияйи гъазанмиш дапIнайи хъуркьуваларин улупбар – мурар ОМВД-йин вари хусуси составдин ляхнарин уьмуми натижйир ву. Райондин ОМВД-йиъ чпин гъуллугънаъ ужудар натижйир гъазанмиш апIурайи гъуллугъчйир цIиб адар. Ич гюрюшдиъ Тельман Гьяжиевди хайлиндарин ччвурар къайд гъапIнийи. Месела, полицияйин аьхюнур лейтенант, административ гюзчивал гъабхбан инспектор Къурбан Аьгьмедовдин, полицияйин майор, патрулинна постнан гъуллугънан взводдин командир Несюр Гьяжиевдин, юстицияйин лейтенант, силисчи Руслан Эльдаровдин, полицияйин лейтенант, анализ ва планламиш апIбан инспектор Мягьямед Базутаевдин, полицияйин майор, ГИБДД-йин отделин начальник Рамис Умалатовдин, полицияйин аьхюнур лейтенант, уголовный агувалинна гьяракатнан ляхин гъабхуз вари ихтиярар айи вакил Эседулла Рашидовдин ва хъана жарадарин.

Полицияйиъ гъуллугъ апIувал гьар вахтна гъагъи ва хатIалу ляхин вуди гъабхьну. Амма, чпиз алахьурайи читинвалариз дилигди, полицияйи ватандашарин ихтиярар, сакитвал уьрхюра, хатIалувализ дилигди, тахсиркрарихъди женг гъабхура. Ухьу думу гьии дару женгнаъ айидариз, дурар пишекарвалин машкврихъди тебрик апIури, сагъ’вал ва хъуркьувалар ккун апIурхьа.

Комментарии:

f1 in1 ok1 t1 v1 y1

Top