ГлавнаяОбщество

Внимательнее относиться к истории

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Рейтинг 5.00 (1 Голос)

5656

МНЕНИЕ

Разбирая прошлое дагестанцев, невольно задумываешься о месте и роли табасаранов в бурном историческом развитии Страны гор. Хотелось бы напомнить читателям об исторически важных нюансах, дошедших до нас из глубины веков. Любые сомнения рождают в народе различные толки. Сегодня я, перевалив за 85-летний рубеж жизни, хочу остановиться на отдельных моментах, повлиявших на весь процесс становления моего хлебосольного и отважного народа.

Каждый патриот, периодически перечитывая научные труды, пожелтевшие манускрипты, нередко обнаруживает то, что прежде осталось вне поля зрения. Серьёзные исследователи утверждают, что в развитии дагестанского общества не оставалась безучастной ни одна народность Страны гор, в том числе гостеприимные и талантливые табасараны. Живя в суровых условиях, они не только выстояли всем смертям назло, но и сохранили свою самобытную культуру и искусства, народные адаты и традиции, родной язык.

Кьисматнан рякъюъди

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Рейтинг 5.00 (1 Голос)

78Му ихтилат ярхла 90-пи йисарилан, Советарин Союз чвевалин 15 республикайикан ибарат вуйи вахтналан ккебгъра. Гьамусдин девриъси, гьадмуганра мектеб ккудубкIу баяр-шубари, гележегдин уьмриз рякъ ктабгъури, шли ляхин апIру йишв, хъа шли урхуз кучIвуз вуз, училище абгури шуйи.

Советарин Союз аьхюб вуйи, урхбан идарйирин кьадарра цIиб дайи. Гьарсаб республикайин меркездиъ машгьур вуйи ужудар вузар айи. Киргизия Республикайин вакил Гульнара Турганбаевара, мектеб ужудар аьгъювлариинди ккудубкIну, урхувал вуздиъ давам апIуз гьязур шулайи. Думу яшамиш шулайи шагьур Киргизияйин меркез Фрунзейихьан (гьамус Бишкек) ярхлади ерлешмиш дубхьнайи, хъа Узбекистандин меркез Ташкент багъри шагьрихьан ярхлаъ адайи. Вуз ктабгъувализ гьадму ляхнира тясир гъапIнийи. Гьеле мектебдиъ урхури имиди шуру математикайиан, физикайиан вуйи дарсариъ ужудар аьгъювалар улупури хьувализ лигну, дугъу технический вуз ктабгънийи.

Марццишин – сагъламвалин диб

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Рейтинг 5.00 (1 Голос)

20180712 090334Вари терефариан заан технологйир гъизгъинди артмиш шулайи гъийин девриъ инсаниятдин сагъламвалин месэлйирира чпихьна фикир жалб апIура. Жиниб дар, сагъламвал уьбхбан ва мюгькам апIбан гъаразнаъ айи гъуллугъарин улупбариз гъилигиш, артмиш’вализ вари мумкинвалар айи ХХI аьсриъ вари терефариан мюгькам сагъламвал хъайи инсан агуб гьичра читин ляхин дубхьна.

Дициб гьякьикьатдизра чан себебер адарди дар. Фицики хайлин уьзрар алабхьурайи палатдилан, ипIру-убхъру сурсатарилан, хътабгъурайи гьавайиланра арайиз гъюра. Му лап яркьу ва важиблу месэла ву. Хъа узуз мушваъ асас йишв бисурайи месэлайикан – мар-ццишин уьбхбакан улхуз ккундузуз.

Табиаьт уьбхбан гъаразнаъ духьну, Урусатдиъ, гьадму гьисабнаан йишвариинра, хайлин серенжемар кьабул дапIна.

Гьаци, марццишин уьбхбан месэлайихьна агьалйирин фикир артухъди жалб апIбан метлеб ади, улихьнаси экологияйин Йисра къайд гъапIну. Вушра…

Сечкйириъ иштирак хьиди

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Рейтинг 5.00 (1 Голос)

1Ухьуз мялум вуйиганси, 2018-пи йисан сентябрин 9-пи йигъан Дагъустан Республикайин цIийи Глава ктагъбан сечкйир кIули гъягъиди.

Вахтназ вуди Дагъустан Республикайин Главайин вазифйир тамам апIурайи Владимир Васильевди республикайин кIулиъ айир ктагъбан сечкйириъ учвра иштирак шлуваликан гъапну.

Дидин гьякьнаан В.Васильевди Дагъустандин гьюкуматдин технический университетдиъ кIули гъубшу экономикайин артмиш’валин жюрбежюр суалариз бахш дапIнайи сессияйиъ мялумат тувнийи.

Рякъюъ ихтиятвал уьбхяй!

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Рейтинг 4.50 (1 Голос)

12Деврин дигиш’валарин натижайиъ гъи агьалйириз хайлин гъулайваларра духьна. Гьадму гьисабнаан транспортдин улакьарин кьадарра, жиниб дар, саки гьар йигъан артухъ шула. Мициб гьякьикьатди ухькан гьарсар разира, хъа гьадму саб вахтна пашманра апIура. Мициб янашмиш’вализ чан кьатI’и себебарра а. Анжагъ саб ихь республикайин рякъяриин шулайи хатIалу дюшюшариз фикир тувиш, кIваз иццру апIуру. Уьлкейин гьякьикьатдикан ухьу гьич улхурира дархьа.

Гьякьикьатдиъ арайиз гъюрайи дюшюшари субут апIурайиганси, саки гьар гьяфтайиъ Дагъустандин аьтрафариин рякъюнна транспортдин хатIалу дюшюшариъ инсанар уьмрихъ мягьрум хьпан шагьидар шулахьа.

Рякъярин аьгьвалатнакан, рякъ-хулиъ хатIасузвал уьбхбан гьялнакан улхури, Хив райондин ОМВД-йин ОГИБДД-йин начальник, полицияйин майор Мурад Жяфаровди къайд апIурайиганси, рякъяриъ асас пай хатIалу дюшюшар дидин иштиракчйири рякъюн гьяракатнан къайдйир чIур апIувалин натижайиъ арайиз гъюра.

Министри агьалйир кьабул гъапIну

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Рейтинг 5.00 (1 Голос)

imageИхь республикайин Главайин вазифйир тамам апIурайи Владимир Васильевди гъапиганси, Дагъустандин артмиш`вал йицIбариинди йисарин кьяляхъ хъа. Гьамциб ужуб гьава айи, яшайишдиъ арайиз гъюрайи месэлйир гизафси чпи, агьалйири гьял апIури вердиш духьнайи ихь юрднаъ чпихьан удукьрубра апIуз даккни руководителариин мюгьтал дархьиди гъузуз шулдар.

Гъийин девриъ гъулариъ айи клубар, искусствойин мектебар ужуб къайдайиз дархури, ухьу «культура, чIал уьбхюрхьа» гъапну кIури, дигиш`валар хьидар. Ужуди рас дапIнайи кабинетариъ деънайи, багьалу машинар хъаърайи бязи руководителариз чпи агьалйирин дуланажагъдиъ алахьурайи читинвалар гьял дапIну ккуниваликан гьархра. Гьаци вуйивал себеб вуди, йисариинди гьял дарапIрайи месэлйир хъанара артухъ, хъа агьалйир йишвариин гьял апIуз шлу месэлйирин гьякьнаан республикайин пишекрарихьна илтIикIуз мажбур шула.

Жигьиларин дирбаш хилар

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Рейтинг 5.00 (1 Голос)

e6477ecd 8ddd 4d5c a2c4 035073186181Улихьна йигъари РД-йин милли политикайин Министерствойин конференцйир гъахру залиъ Вариурусатдин Халкьарин фронтдин (ОНФ) жигьиларин проектарин Департаментдин кIулиъ айи Игорь Костюкевичдин республикайин студентарихъди, волонтерарихъди, жигьиларин жямяаьтлугъ тешкилатарихъди ва гьацира «Молодежка ОНФ» командайихъди гюрюш гъабхьну.

Гюрюш тешкил апIбан асас себеб – Департаментдин кIулиъ айирихъди сатIиди жигьилариз ватанпервервалин тербия тувбан ва жигьиларин политика артмиш апIбан месэлйириз лигувал вуйи. Гюрюшдин дахилнаъди Игорь Костюкевичди конференцияйин иштиракчйириз ОНФ-ди жигьиларихъди аьлакьалу терефназди апIурайи ляхникан уьмриъ кечирмиш апIурайи проектарикан гъапнийи.

ГИБДД-йин Йигъ

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Рейтинг 5.00 (1 Голос)

гаиГьарсаб пишейин вакилари чпин пишекарвалин йигъ къайд апIури шулу. Урусатдин Федерацияйин Госавтоинспекцияйин пишекрарин Йигъ 2009-пи йисхъан мина хьадан кьюбпи вазлин шубудпи йигъан къайд апIури аьдат дубхьна. Думу машкври агьалйириз уьлкейиъ Госавтоинспекцияйин ляхнин важиблуваликан кIваин апIура, фицики гьаму гъурулушди рякъяриъ машинарин гьяракатнан къайда тямин апIуру.

Машкврин тарих...

Машкврин эвел 1936-пи йислан ккебгъну, Союздин комиссарарин Советди СССР-ин инспекция арайиз гъабхнийи. Думугандин рякъярин гьяракатнан къайдир гьамцдар вуйи:

Игит дишагьли

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Рейтинг 4.50 (7 Голосов)

Санжа АтлухановаСанжа Атлуханова 1925-пи йисан июлин 30-пи йигъан Кюре округдин, гьамусдин Хив райондин, Мажвгул гъулаъ бабкан гъахьну. Дугъан адаш Асланбег ва баб Пейкар, гъулаъ фициб вушра ляхин, кар-бакар апIури, чпин мадар, хизандиз ипIру уьл гъазанмиш апIурайи касар вуйи. Санжа хизандиъ кьюрпи велед вуйи. Аьхюну чуччуз Мержан, бицIину чуччуз Нергюз кIуйи.

1931-1935-пи йисари Санжа Атлухановайи Мажвгларин гъулан мектебдиъ юкьубпи класс ккудубкIайизкьан урхуру, хъасин 1935-1938-пи йисари Зилдккарин ургуд йисандин мектебдиъ урхувал давам апIуру.

Санжа бабаз чан уьмриъ гизаф читинвалар, дарвалар, зегьметар, аьзиятар гъяркъну. Фицики, дугъан йицIуд йис тамам хьайизра, адаш кечмиш гъахьнийи, хъа цIиб вахт гъябгъяйизра, дада швуваз гъушнийи. Гьелбетда, дадайи веледарихьан маш гьадабгъундайи, вушра дурариз гизаф читинвалар алахьнийи. Мектебдиъ урхури имидира Санжайи зегьметнан ляхнар гизаф гъапIу. Дупну ккундуки, дугъан кIул`ина ипIру уьлихъ лихру вахтарра гъафну.

Баркаллу ляхнин эйси

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Рейтинг 5.00 (1 Голос)

77Ихь арайиъ гьацдар инсанар яшамиш шулаки, чпин уьмур, жарадар бахтлуди яшамиш ишри кIури, харж апIуз гьязур вуйидар.

Инсанарин кIваъ мициб девлет ади хьувалиин узу мюгьтал шулаза. Гьадму инсанар, уьмриъ чпиз фукьан читинвалар алахьишра, зяиф шулдар, аьксина вуди дурари чпин саламатвалиинди ва дурумлувалиинди жарадарикра рюгь капIру.

Гьацдар фагьумлу, кьувватну ацIнайи, шаду инсанарикан сар ФатIимат Аьлиевара ву. Думу Табасаран райондин Жвулли гъулаъ саб вахтна вари Табасарандиз машгьур устйирин «Устакьар» тухмарин Гьяжимирзайин хизандиъ бабкан гъахьну.

Страница 7 из 78

f1 in1 ok1 t1 v1 y1

Top