ГлавнаяПолитика2017-пи йис цIиб архаинди кIули гъубшну

2017-пи йис цIиб архаинди кIули гъубшну

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Рейтинг 4.50 (1 Голос)

I27Декабрин 22-пи йигъан Дагъустан Республикайиъ айи МВД-йин кIулиъ айи полицияйин генерал-лейтенант Аьбдурашид Мягьямедовди республикайин СМИ-йин кIулин редакторарихъди гергми стол кIули гъубхну. Серенжем тешкил апIбан асас себеб – айтIан ляхнарин гъуллугъну ктабхъурайи йис фицдар натижйириинди ккудубкIураш ктибтувал, гележегдиъ СМИ-йин идарйирихъди вуйи аьлакьйир мюгькам апIбан рякъяр агбакан сюгьбат гъабхувал вуйи.

Аьбдурашид Мягьямедовдин гафариинди, аьхиримжи йисарихъди тевиган, ццийин йискан террориствалин тахсиркарвалар апIбаан саламатвалин йисканси улхуз шулу. «Ич баяр йивну гъийихувалин учу язухъ’вал зигурача, гьаму йисан ич 3 гъуллугъчи, ФСБ-йин 2 гъуллугъчи ва гьацира сар ватандаш кас йивну гъийихну. Мидихъди сабси, аьхиримжи гизаф йисарин арайиъ мурар варитIан цIибди вуйи зарар хьувалар ву. Му айтIан ляхнарин гъуллугъну диврайи кьимат дар, хъа республикайин ватанагьлийири, СМИ-йи, Дагъустандин кIулиъ айидари тяйин дапIнайи дугъри кьимат ву.

Сирияйиъ арайиз дуфнайи аьгьвалатнура РФ-йин МВД гьаммишан гъайгъударваликк гъибтра. Му месэлайи учук варитIан гизаф гъалабулугъвал кипри гъахьну ва гьамусра кипра. Багахь ригъ гьудубчIвру терефнаъ тахсиркарвалар апIбан тажруба уч гъабхьну, душваъ тIуркIбар тешкил апIру пишекрар майдандиз удучIвна. Гьаддиз му месэлайи учук гъалабулугъвал кипра, фицики гьадму касар къанунсузди ухьухьна гъюб ва чпин ляхин давам апIуб мумкин ву.

Уголовный тахсиркарвалар апIбаан уьмуми кьадарназ гъилигиш, 2017-пи йис цIиб архаинди кIули гъубшну, тахсиркавралар апIувалин кьадар цIиб хьуз хъюгъна. Мисалназ, инсанар йивну йихбаан – 30-40%-диина, мидиз улихьна 300-диинакьан йивну йихбар шуйи», - мялум гъапIну министри.

Гьамци, айтIан ляхнарин министри гъапиганси, гъагъи ва лап гъагъи тахсиркарвалар апIбахъди аьлакьалу аьгьвалат республикайиъ дурумлу гьялназ гъафну ва ис хьуз хъюбгъну. Тахсиркарвалар апIбан уьмуми кьадар 11%-дин ис гъабхьну. Дугъан гафариинди, гьамусяаьт республикайиъ жанлуди гьяракатар гъахурайи бандитарин жини дестйирра амдар.

Хъасин дугъу республикайин рякъяриъ хатIасузвал уьбхбахъди аьлакьалу вуди арайиз гъюрайи зарафатсуз месэлйир за гъапIнийи. Аьбдурашид Мягьямедовди къайд гъапIганси, 10-15 йис мидиз улихьна ккивнайи рякъюн чIулилан тина гъягъюрайи машинарин кьадар шубуб ражари артухъ гъабхьну. Гьамусяаьт республикайин рякъяриан 700 агъзурихьна машинар гъягъюра, хъа рякъюн чIул чан айиганси ими. Амма рякъяриъ шулайи хатIалу дюшюшарин асас себебси министри машинар хъаърудариз машин хъапIбан культура адрувал гьисаб гъапIну. Мягьячгъала шагьриъ видиокамерйири, сасдар касари чпин машинар саб сяаьтна 250 километр гъягъругансиб зарбвалиинди хъаъри, видеойиз адагъна. Министри СМИ-йин вакилариз гьаму месэла гьял апIбаъ иштирак’вал апIуз теклиф гъапIнийи.

Аьбдурашид Мягьмедовди республикайиъ наркотикар тарагъбахъди аьлакьалуди арайиз дуфнайи аьгьвалатанкан, участокарин инспекторарин ляхникан, МРЭО-йин гъуллугъчйирикан, айтIан ляхнарин гъуллугънан дестйир лазим дару гъуллугъчйирихьан марцц апIбан месэлйирикан гъулхнийи. Дугъу гьацира цIиб улихьнаси МВД-йин гъуллугънаъ учIву цIийи подразделенйириканра ктибтнийи.

«Миграцияйин гъуллугънан ляхнар тамам апIувал учухьна тувну. Му душваъ ляхин апIури гъахьидарин бистнизди гатIабхьурайи гъван дариз, амма думу гъуллугъ учу лап чIуру гьялнаъди кьабул гъапIунча. Гьюкуматди чпиз туврайи гъуллугъар инсанари дуфну гъадагъну ккунду кIури, гьисаб апIурача. Мидихъди сабси, дурарин хам аьлчIябгъюри ва гъавриъ адрахъри ккундар. Дурар гъулай шартIариъ намуслу гъуллугъчйири кьабул апIури ккунду. КIулди вари республикайиъ ватандашариз ужудар шартIар яратмиш гъапIунча. Гьякьикьатдиъ учу, коррупцияйихъди аьлакьалу месэлйирихьан азад хьпан бадали, кабинетдиъ апIру ляхин ккутIунча», - мялум гъапIну дугъу.

Миграцияйин гъуллугънакан улхури, министри къайд гъапIганси, думу гъуллугъ МВД-йин дахилназ тувган, кючмиш шулайи касариз туву патентарихъан бюджетдиз 200 миллион манатдихьна дакьатар гъафну. Улихьди думу дакьатарин кьадар 15-20 млн. вуйи. «Думу касар ухьухьна лихуз гъюрайидар ву, ухьу дурариз вари терефарихъанди кюмек апIури ккунду, хъа чархаригъ маргъар гъюрччври ккундар», - къайд гъапIну Аьбдурашид Мягьямедовичди.

Хъасин дугъу журналистарин коррупцияйихъди аьлакьалу месэлйириз жавабар тувуз хъюгънийи. Дугъан фикриинди, му месэлйир прессайиз варитIан маракьлу ву. «Чпин кIваъ айиб гьякьикьатси улупуз ккундайи жямяаьтлугъ касарихьан тафавутлу вуди, учхьан, субут дарапIди, инсанди тахсиркарвал гъапIну, пуз шулдарчухьан. Ич ляхниъ лазим вуйи кьадар кьатI’и хъуркьувалар айич, вари гъабхьиган ва судди къарар адабгъиган, учвуз вари мялум хьибдичвуз. Варидарин улихь аьрз апIураза, уву гьаммишан, яв улихь деънайидар мешребсузар ву, кIури гъахьиш, гьадму касар чпира чиб мешребсузар вуйивалихъ хъугъуз хъюгъру, хъасин дурарикан гьацдар шулура ву. Дагъустандихъдира гьаци ву.

Региондикан кIура – му пис аьтраф ву, мушваъ чиновникари анжагъ тIараш апIбакантIан фикир апIурадар. Дагъустан фтииндикIа тафавутлу дар, РФ-дин жара субъектартIан думу я ужуб, я харжиб дар. Му узу учвуз вари жавабдарвалиинди кIураза. Гьаммишан Дагъустандиъ вари ужу дар кIуруган, инсанар гьаддихъ хъугъуз хъюгъру. Ва Дагъустандиъ нукьсанвалар кайи, анжагъ фужкIа урккуз, йивну йикIуз ккуни касар яшамиш шула кIури, сарун вари хъугъру. Гьаму терефнаан ухьу лап эдеблудар духьну ккнуду. Суддин къарар адабгъайиз, инсандиз тахсиркар дупну ккундар», - давам гъапIнийи министри.

Серенжемдин аьхириъ думу, чав гъуллугъналан алдаура кIури, ирчнайи хабрарин гьякьнаан гъулхнийи. «Лап аьхю кьадар чап апIбан идарйири, гьадму гьисабнаан интернетдиъ айидарира, чпиз лап гизаф ихтиярар тувра ва чпи ихтиятсузди гъапи гьарсаб гафнан кьяляхъ инсандин кьисмат хъайивалин дурар гъавриъ адар. Мисалназ, узуз мидкан улхуз ккунди адайзуз, амма гьаз-вуш варидариз узу гьаму ляхниан удучIвну ккунди а. Му лап рягьятди апIурайиб ву. Президентдин указ хьибди ва хьуб минутдилан узу мушваъ гъузидарза. Ва думу шлизкIан сир хьибдар. Эгер узу отпускдиз гъягъюраш, му узу гъуллугъналан алдаувал дарки. Узу мицдар гафар аьх апIуз вердиш гъахьунза», - аьлава гъапIнийи Аьбдурашид Мягьямедовди.

Комментарии:

f1 in1 ok1 t1 v1 y1

Top