ГлавнаяРазноеДюн`яйин ислягьвал бадали

Дюн`яйин ислягьвал бадали

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Рейтинг 5.00 (1 Голос)

image3Гьар йисан август вазлин 6-пи йигъ Хиросимайин Йигъси къайд апIура. Му йигъ вари дюн`яйиъ ядерный яракь къадагъа апIбан Йигъси кIваин апIура.

1945-пи йисан 6-пи августдиъ гвачIнинган сяаьт урчIвубдиз 15 минут гъилибхубси, Америкайин авиацияйи президент Гарри Трумэндин буйругъдиинди Японияйин Хиросима шагьриина атомдин «Little BOY» («Малыш») кIуру бомба ипну. США-йин правительствойиз чпин кьушмарин гуж улупуз ва цIийиди адабгъу яракьдин кьувват ахтармиш апIуз ккунди гъабхьну.

Натижайиъ му инсафсуз гьядисайин кьяляхъ 80 000 кас гъийихну, 12 000 кас чпикан хабар амдарди гъудургну ва 40 000 касдиз зийнар гъахьну. Гьацира шагьрин 90 000 хуларикан 62 000 хулар гъадаргъну.
Бедбахтвал ялгъузди гъюрдар кIуруганси, шубуд йигълан, августдин 9-пи йигъан, гвачIнинган сяаьт 11-диъ США-йи «Fat Mon» («Толстяк») кIуру ядерный бомба Японияйин Нагасаки кIуру шагьриинара ипру. Муну бомба ипбан кьяляхъ 73 000 кас гъийихну ва гъудургну. Хъасин радиацияйиан ва гъахьи зийнариан хъанара 35 000 касса гъийихну. Гьацира цIийир кахьувалариан гизаф хуларна дараматар гъадаргъну. Му кьюбби ядерный бомбйирин кьяляхъ 300 000-рихьна инсанар гъийихну ва гъудургну, 200 000-рихьна инсанар радиацияйиан ктIерццну, ва дурарихьанра кьаназ яшамиш хьуз гъабхьундар.
Ядерный яракьдин кьувватну му тIуркIбарин багахь гъахьи инсанар ва вари чIивиб рюкъдиз дюнмиш апIури гъахьну. Жакьвар завуъ тIирхури имиди ургури гъахьну.
Японияйин шагьрариъ гъахьи му инсафсуз гьядисйирин натижйири ядерный яракь наанкIа ишлетмиш дапIну даккниваликан Жилиин али вари инсаниятдиз кIваин апIура, гьаддиз гьар йисан август вазлин 6-пи йигъан вари дюн`яйиъ жюрбежюр серенжемар гъягъюра.
Хиросимайикан му яракьдиз аькси вуйи лишан гъабхьну. Думу шагьриъ гьар йисан му йигъан бомба ипу вахтна Ислягьвалин Паркдиъ завуз лизи луфар деетура ва паркдиъ айи ядигарик му тIуркIбарин кьяляхъ радиацияйиан гъубшу йисан гъийиху касарин ччвурар дикIура.
Гьацира Хиросима шагьрин кьялаъ хилариъ кьарни айи шураз ядигар дивна. Му ядигар Японияйин Садако Сасаки кIуру, радиацияйин кьяляхъ кетIерццну гъахьи шураз дивнайиб ву. Садако Сасакийи, Японияйин кюгьне нагълихъ хъугъну, учв сагъ хьпан бадали, лизи кагъзикан 1000 кьарни апIуз хъюгъну. Анжагъ шурхьан вари кьарнийир апIуз гъабхьундар. 1955-пи йисан чвну думу риш кечмиш гъахьну.
1965-пи йисан август вазлиъ, бомбйир ирчбан кьяляхъ 20 йис гъябгъбалан кьяляхъ, Советарин Союздин культурайин вакилар Хиросимайиъ кIули гъушу серенжемариъ иштирак гъахьну. Дурарин арайиъ шаир Расул Гьямзатовра айи. Агъзур лизи кьарнийи учв гъагъи уьзрихьан уьрхюр кIури, миж кади гъахьи шуран уьмрин тарихдин тясирнакк ккахъу шаирин, Ватандин Аьхю дявдиъ гъийихдарра кIваъ ади, «Кьарнийир» кIуру шиир арайиз гъюру. Къад йисланра му инсафсуз, инсаниятдиз аьксиди ишлетмиш гъапIу ядерный бомбйирин кьяляхъ гъябкъюбди ва гъеебхьубди тяжуб гъапIу Расул Гьямзатовичди чан шиърариъ Хиросимайиканра гъибикIну.
Гьацира му йигъан вари дюн`яйиъ «Дюн`яйин духрар – ислягьвал бадали» кIуру серенжемарра кIули гъягъюри шулу. Мициб ччвур али тешкилат 1980-пи йисан Францияйиъ арайиз гъафну. Вари дюн`яйиъ ислягьвал уьбхбан бадали, саб йишваъра дявйир ва жара чIуру гьядисйир дархьуз, гизаф гьюкуматариъ арайиз гъафи «Дюн'яйин духтрар» кIуру тешкилатари ислягьвал уьбхбаъ важиблу роль уйнамиш апIура.
Гъийин ислягьвалин вахтнара, Жилиин ислягьвал уьбхбан бадали, духтрариси, гьарсар инсандира му важиблу ляхник чан лайикьлу пай кивну ккунду. Фуну пIипIнак цIа кабхъишра, дидин цIи ва кумру варидариз ил хътабгъуз манигъ’вал апIураувалин вари гъавриъ духьну ккунду.

Комментарии:

f1 in1 ok1 t1 v1 y1

Top