ГлавнаяЮбилеиОктябрин революцияйин 100 йис

Октябрин революцияйин 100 йис

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Рейтинг 4.50 (1 Голос)

22Гьаму йигъари ухьу Аьхю Октябрин революцияйин 100 йис къайд апIидихьа. Му юбилей къаршуламиш апIури, жюрбежюр аьлимари, писателари ва гьацира ухькан гьарсари къабпи аьсрин эвелиъ гъабхьи му гьядисайиз чпин кьимат тувра. Дугъриданра, гъийин вахтна «гьамци гъапIундайиш ужу хьибдийи» гъапну кIури, думу вахтнан гъавриъ ахъуз чалишмиш хьпан бадали, думугандин жямяаьтлугъдин аьгьвалатнахьна илтIикIну ккуниб кIваълан гьархну ккундар. Февралин революцияйин кьяляхъ, паччагь Николай Кьюрпир ултIуккиган, Керенский кIулиъ ади Вахтназди вуйи правительство тешкил гъапIну. Гьюкуматдиъ фу шулуш, саризра аьгъюди гъабхьундар. Фабрикйириъ, заводариъ, армияйиъ чиб-чпиланди тешкилатар (Советар) арайиз гъюз хъюгъну. Думу Советари уйнамиш гъапIу роликан В.И.Лениндин ухьуз таниш вуйи «апрелин тезисариъ» дупна. Гьамциб гьялнаъ кьаназ гъубзуз дархьи Урусат большевикарин хилиъ абхъру.

Октябрин революцияйи, улихьна вахтари гъахьидариси дарди, инсанарин аьгьвалат дигиш гъапIну. Ихь ватандиъ яшамиш шулайидар девлетлуйиризна касибариз пай апIувал сабпи ражари вуди ккутIну. ЦIийи гьюкумат – Советарин Ватан айтIан вуйи душмнарихъди ва жара гьюкуматариан вуйи интервентарихъди гъубху читин женгнаъ гъалиб шулу.
XX аьсрин эвелиъ гъабхьи му важиблу революцияйиз гъийин вахтна фициб кьимат тувраш аьгъю апIуз ккунди, узу жюрбежюр инсанарихьна илтIикIунза.
Гюльпери Мирзабалаева, Дербент шагьрин администрацияйин культурайин отделин кIулин пишекар:
«Революция хьайиз улихьна инсанарин уьмрин ярхивал 40 йис вуди гъабхьну. Дишагьлийири бицIидар хутIлариъ, хярариъ апIури гъахьи вахтарикан ухьуз аьгъдарди дархьуз. Касибвалиан, аьжузвалиан, фу уьзур каш аьгъдарди, фукьан вушра бицIидарра йихури гъахьну. Ликариин алахьуз калушаркьана адарди гъахьи аьжуз вахтари инсанар гашу йихури гъахьну. Думу вахтна урхуз-бикIуз девлетлуйирин баяр-шубаризтIан аьгъюди гъабхьундар. Йиз фикриан, Советарин къайдатIан ужуб я гъабхьундар, я хьибдира дар. Думу вахтна фикир апIбан чан къайда айи. Инсандиз лизибна кIаруб жара апIуз рягьятди вуйи. Аьхюр-бицIир партйирихъ дитну, урхуз-бикIуз улупуйи. Мялимарна духтрар заан дережайиъ дерккну айи. В.И.Лениди «дурцин Урусат» кьабул гъапIну ва думу артмиш апIуз хъюгъну. Инсанариз жил тувну, чпин хизанарин гъайгъу зигуз улупну. Дупну ккундуки, думуган гъалатIарра гизаф гъахьну. ВартIан асас гъалатIарси инсанар диндихьан ярхла апIувална жилиин чпин мал-марччлихъди ляхин артмиш апIуз хъюгъдар ярхла йишвариз алдаувал гьисаб апIураза».
Ругъ`я Кьасумова, шаир, журналист:
«Думу вахтнан гьядисйириз кьимат тувуб узуз читинди алабхъуразуз. Гьадму вахтарира бязи девлетлуйири касибариз кюмек апIури гъахьну. Дурарин арайиъра ужудар инсанар ади гъахьну. Йиз дадайи чпин гъвалахъ яшамиш шулайи девлетлуйири жилир хътру, гизаф бицIидар айи дишагьлийириз итIру сурсатар айи зимблар урчIарихъ диври гъахьи вахтар кIваин апIури шуйи. Девлетлуди яшамиш хьуз ккунири гъира йигъ-йишв ляхин апIура. Гъийин девлетлуйирира гизафдариз кюмек апIура. Вушра, жилин мяднар халкьдиндар вуди ккунду».
Рамазан Аьлиев, туберкулездин больницайин духтир:
«Йиз фикриан, революция гъапIундайишра хай шлийи. Ихь Ватандиъ фукьан вушра дявйир гъахьну. Гьамусяаьтра фукьан вушра девлетлуйир арайиз удучIвна. Вушра, думу вахтар кIваин апIури, йиз адашди кIури шуйи: «Архаин вахт дуфна». Ватандин Аьхю дявдин кьяляхъра инсанариз читинди алабхъну. Ликариин алахьрудар шаламар вуйи вахтарра кIваин илмийиз. Дурар ухди чIяргъюри шуйи, гьаддиз пинйир кивуйи. КIваин илмийиз ич гъунши Гьялимат бажи. Дугъан жилир дявдиъ гъакIнийи. Чан баяр-шубарихъди хутIлариъ лихури, мал-гъара уьбхюри, дурари чпин мадар апIуйи. Жара йишв`ан дурариз гъюруб фукIара адайи. Думу вахтари варидариз читинди вуйи. Гъийин политикайиин узу рази дарза. Гьамусяаьт ич больницайиъ лихурайи 9 духтрикан 8 кас яшнаъ айи пенсионерар ву. Жигьилариз мициб йишваъ лихуз ккундар. ЦIиб вахтналан пишекрар гьудруркIри хьибди. Дидкан фикир сарира апIурадар. Гъийин девир шоу-бизнесдигъ гъяйидарин девир ву. Лихру инсан касибди духьну ккундар».
ФатIимат Мирзаева, пенсияйиъ айир:
«Йиз фикриан, революцияйин кьяляхъ инсанарин дуланажагъ ужуб хьуз хъюгъну. Варидариз аьгъюваларихьна рякъяр арццну. Инсанарин уьмриъ ужуб терефназди вуйи дигиш` валар гъахьну. Дишагьлийиризра жиларихъди сабси урхуз, лихуз ихтияр тувну. Узу мектебдиъ айиган, гьар вахтна ватанпервервалин тербия тувру шиърар, мяълийир дургъури шуйча. Гизафси дурар В.И.Лениндикан, И.В. Сталиндикан вуйи. Дурариз думу вахтари аьхю гьюрмат айи. 1941-пи йисан дяви ккебгъундайиш, инсанарин уьмур хъанара ужуб хьибдийи. Думугандин идеология харжиб дайи. Ватанпервервалин тербия заан дережайиъ айи. Советарин Союздиъ жюрбежюр халкьар сар-сарихьна гьюрмат ади, албагну яшамиш шули гъахьну. Думу вахтар гъи гьарсари, гьяйифвал зигури, кIваин апIура».
Назханум Аьлиева, хулан кейвани:
«Октябрин революцияйин кьяляхъ касиб инсанарин уьмур дигиш хьуз хъюбгъну. Девлетлуйири дурар гьяспикк ккадраъри, чпитIан ис апIури гъахьну. Революцияйин кьяляхъ инсанарин уьмриъ гъулайвалар хьуз хъюгъну. Ватандин Аьхю дявдин кьяляхъра гьюкуматдин улихь-кIулихь хьайидари инсанарин гъайгъу зигуйи. Советарин Союз ккадабхъиган, зегьмет дизригди гьюкуматдин девлет тIараш гъапIдарикан гъи девлетлуйир духьна. Дурар ацIну ккудукIурадар. Гъийин гъурулушди дурарихьан му кьадар девлет гьапIруб вуш, гьерхри адар. Йиз риш Белоруссияйиъ яшамиш шулайиз. Думу гьюкуматдиъ ихьубдиъси дар: душваъ артухъ мутму айирихьан гьерхра, чан гъазанж дарди гъадабгъу мутмуйиин гьюкуматди гюзчивал гъабхура».

Комментарии:

f1 in1 ok1 t1 v1 y1

Top