ГлавнаяЮбилеи

Жигьилариз – Ватанпервервалин тербия

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

Жигьилариз тербия тувбан месэлйириз Табасаран райондин администрацияйиъра аьхю фикир тувра. Думу терефнаан «Табасаран район» МР-ин администрацияйин культурайин, спортдин, туризмйин ва жигьиларин политикайин отдели, райондин депутатарин Собраниейин гъвалахъ тешкил дапIнайи Жигьиларин парламентди, гизаф жюрейин ляхнар тамам апIру жигьиларин Центри, ТОКС-ди, райондин ветеранарин Советди, райондин образованиейин управлениейи ва жара тешкилатари тялукь ляхин гъабхура. Асас вуди думу ляхин аьхиримжи вахтна, совет халкьди фашист Германияйиин Аьхю Гъалибвал гъадабгъну 70 йис хьпан юбилейин гъаншариъ, жанлу дапIна.

Шагьрин юбилей багахь шула

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

10РД-йин Гьюкуматди Дербентдин 2000 йис машкварси къайд апIбаз гьязур хьпан ва тялукь серенжемар гъахбан дирекция тешкил гъапIнийи. «Дербент-2000» ГКУ-йин директорвализ тяйин гъапIу Аьли Нурмягьямедовдихъди ич хусуси мухбир Гъазимягьмад Шабалаев гюрюшмиш гъахьну ва сюгьбат гъубхну. Дурарин арайиъ гъабхьи сюгьбат исихъ чап апIурача.
- Аьли Ниматуллагьович, «Дербент-2000» ГКУ-йин вазифйир фицдар ву?
- «Дербент-2000» ГКУ-йин кIулин метлеб – Дербент шагьрин 2000 йисан юбилейихьна гьязур хьувал ва думу машквар къайд апIайиз тикилишчивалин, цIийикIултIан тикмиш, рас апIбан ва объектариъ жюрбежюр жара ляхнар гъахувал ву.

Уьмриъ хас вуйи йишв

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

3Табасаран дишагьлийир ухдихъан мина халачйир урхбиинди машгьур ву. Ургуд-миржид йисаъ айи шубар улихьди мектебдиъ сирийихъ ваъ, хъа халачийин дуркьарихъ дусуйи… 

Зумруддихьанра, чан дадайин гьунарниинди, фуну чешнейинуб вушра халачийик улар уьлчIюкьну гугар кахьуз шуйи. Гьадму вахтари Зумруддин урхбак, аьгъювалар гъадагъбак зат мижкьана кади гъабхьундайи.
Йисар гъягъюрайи. ЙицIимиржид йис гъабхьи Зумруд швуваз гъягъбалан кьяляхъ, багъри Гъвандикк гъул’ан удучIвну, чан жилирихъди Дербент шагьрин багахь хьайи батагъандихъна гъягъюру. Дурарихъди жилирин бицIину гъардаш Гьяжибегра яшамиш шулайи. Гьяжибегу сабпи классдиъ урхурайи. Гьамушваъ, чазра хабар адарди, Зумруддин уьмрихьна вуйи лигувал дишлади дигиш шулу. Думу саб фти-вуш сикинсуз апIурайи, кIвак гъалабулугъвал кипнайи…

Аьбдуллагь Аьбдурягьманов

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

6Аьбдуллагь Аьбдурягьманов 1956-пи йисан авгъустдин вазли Табасаран райондин Гьесихъ гъулаъ бабкан гъахьну.
Дербентдин педучилище ва Дагъпединститутдин филологияйин факультет ккудукIну, думу сифте багъри гъулаъ гъилихнийи, хъа гьамус Къизлар шагьрин урчIвубпи нумрайин мектебдиъ мялимди лихура.
Аь.Аьбдурягьмановдин шиърар «Табасарандин нурар» газатдиъ, «Литературайин Табасаран» альманахдиъ, «Дагъустан дишагьли», «Ппази» журналариъ, «Гьамусдин табасаран поэзия» антологияйиъ, табасаран шаирарин «Дагъларин кюкйир» кIуру сатIиди вуйи гъварчнаъ ва шаирин кIул’инди вуйи «Арсран гьибар» кIуру китабдиъ чап дапIна.

Юбилейихьна гьязур шула

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

РД-йин Главайин ва Гьюкуматдин Администрцияйин мялуматаринна пресс-гъуллугънан Управлениейиан мялумат тувганси, январин 24-пи йигъан Дербент шагьрин администрацияйиъ, РД-йин Гьюкуматдин Председателин сарпи заместитель Анатолий Карибов кIулиъ ади, Урусатдин варитIан кюгьне шагьрин 2000 йис къайд апIбан серенжемарихьна гьязур хьпаз бахш дапIнайи заседание гъубхну. 

Уьмрин манзил 85 йис

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

8Жилиин ужуб лишан дипну гъушу йиз кIван дуст Исмяил мялимдиз бахш вуди

Гум’арин гъвандин уста Мягьмуддин жара миллетарихъди вуйи аьлакьйир саб жара жюрейиинди арайиз гъафнийи. Къадпи йисари Дербентдиъ армянарихъди саб тикилишдиин устади лихурайиган, дугъан шагурд Мягьрягъ гъул’ан вуйи Байрамбег Гьюсейнов вуди гъахьну. Байрамбегахьна чан чи Хадижат гъюри гъахьнийи. Саб вахтналан Мягьрягъярин Аьбдусаламди хулар апIбанди гъахьнийи. Абдусаламдин хаишниинди, дугъан хулар апIуз Байрамбегу чпин гъулаз Гум’арин уста Мягьмуд хъади гъафнийи. Мушваъ лихурайиган Мягьмуддиз Байрамбеган чи Хадижатдин юруш ва хасият кьабул гъахьнийи. Аьхириъ Мягьмудди 1926-пи йисан, Хадижатдихъди сумчир дапIну, кюлфет ккебгъру. Гьамци Гум’арин Мягьмудди Мягьрягъярин Байрамбеган чи Хадижат (Хячча) гъадагъну, жара миллетарихъди аьлакьа гъийибтIну. Хадижатдиз Гум’ари Хячча кIури гъахьнийи. Хячча бажийиз табасаран чIал аьгъдайи, хъа чахъди табасаран чIалниинди гафар апIруган, дугъу жавабар азербайжан чIалниинди туври шуйи. 

Учукра ужувлан нурар куркIунчук

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

10Улихьдин заманайиъ, яна Октябрин революция гъалиб хьайиз, ЧIира гъул девлет, аьдалат, берекет жигьатнаан вари Кюре округдиъ адлу гъул вуди гъабхьну. Думу вахтна ЧIир’ариз 19 агъзур чарва, 500 гьяйван, гьацира кIару малар, кьюрдну ва чвну дюзендиъ мал-къара уьбхюз ужудар галар: «Бабалар», «ЦIудгар», «Дакъур», «Агълаба», «Сюгют», хъа хьадну мал-марчч утIубккуз сивариъ аьхю чюллер ади гъахьну. 

Дагъустандиъ Советарин Союз гъурмиш гъапIхъан, 1928-пи йисан, мушваъ жямяаьтдин харжариинди райондин саб гъулаъра адрубсиб мектеб дивну. Гъулариъ колхозар яратмиш гъапIган, ЧIир’арин «Ворошилов» колхоз Табасаран ва Хив (сифте учу Табасаран райондик кади гъахьунча) районарин колхозарин арайиъ варитIан аьхю ва улихь хьайи колхозарин жергейиъ айиб вуйи. Колхозди гьар йисан 30 тонн йикк, 70 агъзур чарвайилан ултIубкъу хьа ва ччим туври гъахьну.

Юбилейиз гьязурвалар гъахура

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

Дербент шагьрин 2000 йисан юбилейин машквриз шагьур уткан апIуз планламиш дапIнайи серенжемар жанлуди гъахура. Дербентдин гизаф кючйир яркьу апIура, акварин линйир таза алаура, тротуарарикк плиткйир ккивра, хуларин машар саб жюрейиинди къайдайиз хура ва цIалцIам апIура, къанунсузди тикмиш дапIнайидар ашкар апIура, зир-зибил дабхьру йишвар къайдайикк ккаъра.

Дупну ккундуки, вари гъахурайи серенжемар «заълан» илзигбиинди ва гюзчиваликк кади гъахурайидарси рякъюру. Гьамциб фикрихъна гъюбаз чан себебра адарди дар.

Гьясан Алкьадарийин 180 йисаз

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Рейтинг 5.00 (1 Голос)

3«Ич дада Секинатдиз Етим Эминдин гизаф мяълийир кIваъланди аьгъяйи. Етим Эминди ич аьхю аба Гьясан-эфендийикан ва гьацира ич тмуну аьхю аба Гьяжи-Шихбабайикан зурба гьюрматниинди бикIури гъахьну. Ич дада Гьясан Алкьадарийин бай Абумуслимдин риш ву», - дибикIна ихь халкьдин машгьур шаир ва мялим Зумруд Ханмягьмадовайин дневникдиан вуйи пайнаъ. Дюзди гъапиш, узуз му бикIбар Алкьадар гъулаъ лезги халкьдин машгьур вакил Гьясан Алкьадарийин ирс уьбхюз дивнайи музейиъ ва музейин директор Гьюсейн Гьюсейновдин китабдиъ алахьунзуз. (Зумруд Ханмягьмадовайин дневник амийин-амдарин ва наан айин - думу ихь литературайин тарих ахтармиш апIбахъди аьлакьалу месэла ву, ухьу дидихьна жара вахтна хътакурхьа.) Алкьадарийин музейиъ аьхю гьюрматниинди ихь машгьур Ханмягьмадоварин хизандикан - Гьясан Алкьадарийин гудларикан ва цIудларикан жюрбежюр материал уч дапIна.

ТIагьир ТIагьиров: чан вахтна аднан милиционер

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

9Узу му машквраз варихалкьдинуб гьаз кIура? Гьаз гъапиш, милицияйин ва МВД-йин тарих чпин гъуллугъчйирин машгьур ляхнарихьди абцIна. Гьаци вуйиб субут апIбан бадали, фашистарин Германияйин гъалибвал гъадабгъбак айтIан ляхарин органарин гъуллугъчйири ва дявдин гъуллугънаъ айидари киву пай кIваин апIувал чIяаьн шулу. Дурарин ляхин зат дийибгъну гъабхьундар, дурар гьарган дявдихьна гьязур вуди, вафалуди халкьдин гъуллугънаъ гъахьну.

Къанун уьбхру органарин гъуллугъчйири улупу дирбаш’вализ лигну, милицияйин агъзрариинди гъуллугъчйириз орденар ва медалар тувну. Дурарин арайиъ НКВД-йиъ гъуллугъ гъапIу 267 кас Советарин Союздин Игитар ву. Гьаму ва жара машгьур ляхнарик Дагъустандин милицияйира аьхю пай кивну. 1999-пи йисан Дагъустандиин бандитар алархьиган, террориствализ аьксивал улупбаъра МВД-йин гъуллугъчйири аьхю гьунарар улупну.

Страница 9 из 9

f1 in1 ok1 t1 v1 y1

Top