ГлавнаяЗдравоохранениеГьисабар гъахури ами

Гьисабар гъахури ами

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Рейтинг 5.00 (1 Голос)

885СПИД-дихъди аьлакьалу вуди гъагъи аьгьвалат арайиз дуфнайи уьлкйирин гьисабнаъ гъи Урусатдин Федерацияра а. Сабпи декабрь Вари дюн’яйиъ СПИД-диз аькси женг гъабхру йигъ вуйивал гьисабназ гъадабгъну, учу нубатнан ражари му къурхулу уьзрикан мялуматар тувбан макьала гьязур гъапIунча. 

СПИД-дихъди аькси женг ва профилактика гъабхру федералин илимдинна методикайин центрин улупбариинди, 2016-пи йисан аьхириз Урусатдиъ ВИЧ-инфекция кади ашкар гъахьидарин кьадар 1 114 815 кас ву. Дурарикан жюрбежюр себебариан 243 863 кас гъийихну ва му уьзриан 870 952 аьзарлу диспансерин гьисабназ гъадагъна.
Аьхиримжи хьуд йисандин арайиъ Урусатдиъ ВИЧ/СПИД инфекцйир тарагъувалин дюшюшар йислан-йисаз 10% артухъ шула.


Дагъустандиъ ВИЧ-инфекцияйихъди аьлакьалу сабпи дюшюш 1989-пи йисан ашкар гъабхьну. Республикайин СПИД-дихъди аькси женг ва профилактика гъабхру центрин улупбариинди, гьадму йисхъан мина гъийин йигъаз Дагъустандиъ ВИЧ-инфекция кайи 3003 кас ашкар дапIна, гьаму гьисабнаан 15% дустгъариъ айидар ву.
Гъябгъюрайи йисан республикайиъ ВИЧ-инфекция кайи инсанарин 185 цIийи дюшюш ашкар гъахьну, дурарикан 108 – жилар, 68 – дишагьлийир ва 9 – бицIидар ву. Гъубшу йисан тялукь вахтна му улупбар 27 касдиинди цIиб вуйи.
Вари дюн’яйиъ ВИЧ-вирус сар-сарикна тарабгъбаан 86% жиларинна хпарин лап багахьна вуйи аьлакьйирин натижайи дибисна. Дагъустандиъра ВИЧ-инфекцияйиан аьзарлу хьпаан гьисабназ гъадагънайи дюшюшарин уьмуми кьадарнакан аьхюнуб пай аьзарлуйир лап багахьна вуйи аьлакьйирин натижайиъ иццру гъахьидар ву. Миди ихь агьалйириз ВИЧ/СПИД уьзрарикан, дурарин хатIалуваликан бегьем мялуматар адруваликан, хъа хабар айидари, гележегдихьна вижнасузди лигури, къайдасуз уьмур хъапIрайиваликан кIура.
«Гъийин девриъ ялгъуз сар жвувахъди вая дишагьлийихъди, яна хайлин йисари ихтибарвал али яв хизандин эйсийихъди, яв уьмрин юлдшихъди юкIв архаинди, саламатди яшамиш хьуз шулу. Жара дюшюшариъ жвув ихтиятди духну ккунду, фицики республикайиъ му уьзур тарабгъбан дюшюшар йислан-йисаз артухъ шула», – къайд апIура республикайин СПИД-центрин кIулин духтрин заместитель Лаура Умахановайи.
Къайд апIуб лазим вуки, ВИЧ-инфекция республикайин Агъул район ктарди, имбуну вари районариъ тарабгъна. Гьяйифки, ихь районарра гьадму гьисабнаъ а. Думу къурхулу уьзур кади Табасаран райондиъ – 24, Хив райондиъ – 5 кас гьисабназ гъадагъна. Гъябгъюрайи йисан ихь районариъ му уьзрариан сабкьана цIийи дюшюш ашкар гъабхьундар.
ВИЧ-инфекцияйиан гьямила дишагьли, хъасин гьадгъакан дугъан велед аьзарлу шулайивалира гъалабулугъвал кипра. 1989-пи йисхъан мина ихь республикайиъ дицисдар 902 дишагьли гьисабназ гъадагъну, дурарикан инфекция кайи 284 бицIи гъахьну. Аьхиримжи вахтна бабкан духьну йисна гьацI хьайиз вуйи 119 бицIир гюзчиваликк кка. ВИЧ-инфекция кайи гьямила дишагьлийирин кьадарра йислан-йисаз артухъ шула. Рябкъюрайиганси, аьгьвалат гъагъиб ву. Му месэлайикан ухьу фукьан гизаф улхури гъахьиш, гьадмукьан кьадар инсанари чпин гележегдикан фикир апIуз хъюгъди. Профилактикайин серенжемар гъахувал, агьалйири чпин сагъвал ахтармиш апIувал, шлубкьан артухъ агьалйириз дидкан мялуматар тувувал важиблу ву. Уьзур фукьан ухди ашкар гъабхьиш, гьадмукьан ухди кюмекра бихъуру.

Комментарии:

f1 in1 ok1 t1 v1 y1

Top