Умгьанат Сулейманова

 
Июндин вазли Табасаран нурар газатдин машариъ Дагъустандин Огни шагьрин ЦГБ-йиъ травматологди лихурайи духтир Асланов Аслан Гьяжимирзаевичдин хизандикан макьала чап гъапIунча. Думу макьалайик Аслановдин бай Рамис Москвайиъ Н.Н. Бурденкойин ччвурнахъ хъайи кьушмарин аьзарханайиъ юкьян гьарин хирургияйин отделениейин заведующийди лихурайиваликан жикьиди мялумат тувнийча.

 
Му макьалайин кьяляхъ хайлин ватанагьлийири, думу фуж ву, наънан ву кIури, суалар тувуз хъюгъну. Гъийин девриъ дюгьбарин (суставной), йиккун ва юкьян гьарин грыжа ади кетIерццнайидарин кьадар лап артухъ дубхьна. Гьелбетда, мициб уьзриз, жавабдарвал айи ужур сяняаьткар духтирра ккунду. Рамис августдин вазли отпускдиз гъюрайиваликан хабар ади, дугъкан вуйи мялумат хъана аьхюди бикIуб ккун гъапIунза. Гъубшу жвуми йигъан Рамисдихъди гюрюшмиш гъахьунза.

Рамис Аслановдин духтирвалин стаж 16 йис ву. Дугъу Санкт-Петербугдиъ С.М. Кировдин ччвурнахъ хъайи военно-медицинский академия ккудубкIну. Цци 2026-пи йисан Рамис Асланов Урусатдин травматологаринна ортопедарин ассоциацияйин премия бадали гъубху «Ришвбан кьувват» номинацияйин лауреат гъахьну, думу гьацира медицинайин илмарин кандидат, медицинайин гъуллугънан подполковник ву. Ухьу гъи, Рамисдин хъуркьувалариин фукьан вушра шад вухьа. Гъачай Рамис Аслановдихъ хъпехъухьа.

 
– Рамис, ичв хизандикан вуйи макьала чап гъапIхъанмина, бязидари хайлин суалар тувра. Дурари, фици увухъди аьлакьайиз удучIвуруш, уву лихурайи военный госпиталь наан айиб вуш, ватандаш касар кьабул апIуз шулуш, гьерхра?

 
– КетIерццнайи касдиз лигуб – думу ич вазифа ву. Ухьуз мялум вуйиганси, кьушмарин аьзархана гьаммишан гъайри касариз хъябкьнайи йишв ву. Хъа учухьна дерди ади илтIикIу ватанагьлийириз кюмек апIурча. Дуфну операция дапIну, рази духьну гъушу ксар а. Саспидариз юкьян гьарин, грыжайин операция апIуз гучI’вал кади шулу. Гъийин деврин медицинайин технологйирихъди дицикьан гучI апIбан ляхин адар. Гьамусяаьтна вари операцйир заан дережайиинди гъахура. Квотара апIуз учу кюмек апIурча. Йиз фикриан, ихь республикайъра ужудар духтрар, сяняаьткрар а. Хъа ихь инсанарин фикир гьациб ву, Москвайъ, Питериъ жара жюре лигувал ву кIура.

 
– Дюгьбарин уьзур фици арайиз гъюрайиб ву? Думу уьзриан гъи хайлин инсанар иццура, аьхю пай дишагьлийир. Му уьзур фтихъди аьлакьалуди арайиз гъюз мумкин ву?

 
– Гизафдари фикир апIуру, дюгьбарин иццрушнар яшлу касаринтIан шулдар. Думу кучIал ву. Дюгьбарин уьзрин яшлур-жигьил адар. Думу уьзур ирсниинди гъюруб ву, гьацира спортсменарин, гъагъи ляхнар апIурайи рабочий касдин, чагъди вуйидарин, шекрин диабет айидаринра шулу. Дишагьлйирин ягъчIвур йис хьубан кьяляхъ беден, гормонар дигиш шулу. Ва гьадму арайиъ бедендиъ айи аьхю дару кьадарнаъди лазим вуйи жюбежюр хайирлу витаминар удучIвуру. Дюгьбарин дигиш’валин лишнар, ревматизм, дюгьбарин гъвалахъ хъайи кьашкьаш рабгъуз хъюгъру. Ва гьацира юкьян гьарин, жвукьран кIураб, кьамкьарин дюгьбар хараб хьуб – думу (артроз, остеохондроз, гонартроз, коксартроз) ву.

 
Дупну ккунду, гизафсдари гъалчхин нерв иццруваликан дердер апIури шулу. Аьхю пай гъалчхин нерв – юкьян гьарихъди ву. Жюрбежюр дюгьбарин микIариз, нервйириз вуйи рубар йивуру. Хъа дурарикан саб мянфяаьтра адар. Эгер юкьян гьарин хъадатIувал ва грыжа аш, диди мажбур вуди гъалчхин нервдиз тясир тувру. Хъа грыжайинра швнуб саб жюра а. Духтрихьна илтIикIну ккунду, думу фу саягънануб вуш аьгъю апIуз. Дици сагъ шлуб дар.

 
– Багарихьди 28-пи авгъустдиъ военно-медицин-ский работникарин йигъ къайд апIиди. Военный духтир, хирург – мутIан сарун лайикьлу пише фу а? «Ватан уьбхрюр, гъагъи женгариъ зийнар духьнайи эскрариз кюмек туврур». Рамис, СВО- йиъ иштирак гъахьуна?

 
– Украинайиъ спецоперация ккебгъайиз учу, 28 кас, духтрар, хирургар, медсёстрйир улихьккимиди сяргьятарихъна душнайича. 24 пи февралиъ ихь Урусатдин эскрарихъди Украинайин айитI учIвунча. Учу айи госпиталь, вертолётар дерккру майдандин багахь хьайи. Сифте кIул’ан СВО- йин гьял лап читниб вуйи. Саб гафниинди, яракь хилиъ дибрису, тажруба адру жигьил эскрар хайлиндар бедендин зяиф гъахьну, гъийихдарра гизаф айи. СВО- йиъ йирхьуб вазли гъахьунза.

 
Вари пуз шулдарзухьан, ва ихтиярра адарчуз, амма 25 йис бегьем дару жигьил баяр ликарихъ, хиларихъ, уларихъ мягьрум гъахьну. Гъюз имбу гележег дурарин фициб шул кIури, фикир вуйичв? Учуз душваъ вари гъабхьибдикан мялумат тувуз ихтияр адарчуз. Хъа думу вахтна ачухъ майднариин тукандикан вуйи чардгъикк читинди вушра, йигъ-йишв дарпиди, суткйириинди лихури гъахьунча. Аьрза апIури адарза, хъа духтирвалин пише, иллагьки военный духтир, думу йиз гьевесниинди ктабгъуб вуйиз.