Зубайдат Шябанова
Дагъларинна чюллерин, ярквраринна даграрин успагьивалин сяргьятар адру, аьхю абйирин кьягьялвал ва игитвал варитIан багьалу савкьатси уьбхюрайи ихь ватандиъ хайлин дирбаш баяр ва гьякьикьи игитар яшамиш шула. Саб шакра адарди, дурарин арайиъ хусуси метлеб айи дявдин операцияйиъ ватандин маракьар ва ватандашарин ислягьвал уьбхбаъ уьлкейин главнокомандующийди чан улихь дивнайи буржи ва ляхнин вазифйир намуслувалиинди тамам апIурайи Бахтияр Аьлимурадов улупуз шулу.

Бахтияр Аьдимурадов Табасаран райондин Кувагъ гъул’ан ву. Думу гъулаъ анжагъ 16 хизантIан адар. Амма думу хизанариан 11 кас хусуси метлеб айи дявдин операцияйиъ иштирак шула. Чпин гъуландарикан ва хизандикан Бахтияр Аьлимурадовди аьхю дамагъвалиинди ктибтура.
«Узу зегьметкешарин хизандиъ бабкан гъахьунза. Хъа йиз аьхю аба Ватандин Аьхю дявдин иштиракчи вуйи. Думу хайлин аьхю женгариъ, гьадму гьисабнаан Сталинград бадали вуйидариъра иштирак гъахьну. Адашдин терефнаан узуз урчIвур гъардаш азуз. Дурарикан ургур военный гъуллугъариъ а. Сар гъардаш пенсияйиз гъушну, сарсана, сагъвал къайдайиъ адруган, удучIвну, хъа имбудар душваъ гьамусра лихура. Саб ражари адашди узуз ватан уьбхру кас фицир духьну ккундуш насягьятар туври, узу ктабгъу ляхин аьхю жавабдарвалинуб вуйибдикан ва рякъюъ кьяляхъ хътакуз ихтияр адруваликан гъапнийзуз. Думу гафар йиз фагьмиъ уьмурлугдиз арсну гъузну. Узу адашдин насягьятар гьархрадарза. Гъи ихь ватандиз жара юрдариан илзигувалар ва гучI тувбан гьяракатар гъахурайган, узу дерккуз сарихьанра шулдар. Узу ватандин эскер вуза.
Гьаддихъди сабси, йиз уьмрин юлдаш Жямиляйихъди ужуб хизан арайиз гъабхунча. Шубур веледра ачуз. Хизанар йиз терефкрар ва кюмекчйир ву. Дурар уз’ин ихтибарлу ву. Узу дявдиъ айибдин дурар вари гъаври а. Аьхюну бализ дявдин женгариъ узу йикIуз мумкин вуйибдикан ва, дициб дюшюш гъабхьиш, хизандин вазифйир дугъу кIули духну ккунибдикан гъапунза. Гьарсар касдин уьмриъ закурин йигъ улубкьуруш-улубкьурдаш, сарихьанра пуз шлуб дар. Гьаддиз, хабарсузди гъагъи бедбахтвал улубкьиш, хизан шокдиъ дархьуз, веледар фициб вушра хабриз гьязур дапIну ккунду», – ктибтура Бахтияр Аьлимурадовди.
Улихьна йигъари Бахтияр Аьлимурадов («Гюрза» позывной) Кьибла военной округдин уьмуми кьушмарин 8-пи армияйин 33-пи мотострелковый полкнан командирди тяйин гъапIну. Гьамусдиз думу 242-пи мотострелковый полкнан командирин заместительди ва штабдин начальникди лихури гъахьну.
«Хусуси метлеб айи дявдин операцияйиз думу ккебгъу йигъари гъягъюз гъабхьундайзухьан. Гьадмуган, шубуб вазли йиз баяр (чан хиликк ккайи эскрар) йигъ-йишв уларикк ккади гъахьнийиз. Дурар кIваинди я йишвну ахуз, я уьл ипIуз шуладайзухьан. Гьаммишан ихь эскрар наанси аш, дурари фици ва наан гьюжум гъабхураш, дурари уьл гъипIнуш вая фу ипIураш, йишвну ахураш, фикрар апIури гъахьунза. Думу вахтна узу призывдин кампанияйиъди гъуллугъназ гъафи эскрар айи мотострелковый батальондиъ гъуллугънаъ айза.
Хусуси метлеб айи дявдин оперция ккебгъбакан хабар гъабхьибси, гьадму йигъан узу ич полкнан командирихьна гъушнийза ва узу дина гьауб ккун гъапIнийза. Амма йиз вахт гьеле дуфнадар, кIури жаваб гъапIнийзуз. Йиз вахт гъафну. Учу, яни йиз хиликк ккайи эскрари ва дявдин юлдшари Херсондин аьтрафариин фронтдин 12 километр манзил ич хиликкна гъибисунча. БицIи вахтналан «Победа» кIуру гъул нацистарихьан марцц гъапIунча. Гьамусяаьтра йиз эскрари нацистарин позицйир сикин дарди дагъитмиш апIура.
ИкибаштIан, дявдин женгариъ фукьан ккуншра гъагъи дюшюшар шулу. Хайлин эскрар, йиз юлдшар дявдин женгариъ кечмиш гъахьну. Саб ражари узура аьжалин бацаригъ гъяхънийзу. Амма саб фициб-вуш узуз мялум дару гьиссарин кьувватну думу бацаригъян гъючIюгънийзу.
Нацистарин «Град» РСЗО-йин дявдин машиндиан учуз хабарсузди ракетйириан цIа уьлубхруган, узу йиз батальондин эскрариз табшуругъар туври радиостанцияйин багарихь хьайза. Узу али йишвлан хьуб-ургуб метр гатIахьнийзу. Амрихъна гъафиган, узу йиз эскрар агуз ва, дурариз фукIара дубхьнаш, лигуз гъажаргъунза. Думуган йиз багъри чвесир ужур дуст, ватандин вафалу эскер, ротайин командир дукIну гъидихъунзуз. Дявдин чюлиъ йиз эскрариз шулайи читинвалар рякъруган, узу узуз гъахьи зийнар, контузйир сабра гьисс апIуз ва фикриз гъадагъуз ккундарзуз. Полкнан командири узуз, рягьятвал гъадабгъуз гъарах, кIури теклиф дивну. Амма узу йиз улихь дивнайи вазифйир тамам апIуз гьарсаб дакьикьайиъ гьязурди айиваликан кIураза», – ктибтура игит командири.
«Гюрзайин» батальонди пишекарвалиинди гъубху гьяракатнан женгарин натижайиъ Победа кIуру гъул гюзчиваликкна гъадабгъуз ва ВСУ-йин эскрар швнуб-саб ражари кьяляхъ апIуз мумкинвал гъабхьну.
Подполковник Аьлимурадов ватандин вафалувалин, ижмивалин ва кьягьялвалин дугъри гьякал ву. Дугъу чан эскрар, дявдин юлдшар багъри чвйирси, чан веледарси дидисна, гьаммишан дурарин гъайгъушнаъ шула. Бахтияри жвуван эскрарихъди шлубкьан гизаф вахт гьапIру. Гьаммишан дурарин эскервалин гьиссар кьувватлу апIури, ватанпервервалин сюгьбатар гъахуру. Сифте вахтари чан хиликк ккайи эскрар чахьна гъюри, насягьят вая теклиф ккун апIруган, дурари чпин хиял-хажалатар ва кIван фикрар ачухъ апIруган, комбат мюгьтал шуйи. Бахтиярихъди вуйи ич сюгьбатнаъ дугъри кьувват яракьдиъси, инсанвалиъра шлувалиъ инанмиш гъахьунза. Эскрари чпин улихь аьдати ватандашарихъан уьмур тувуз гьязур вуйи командир хьайивал гьисс апIруган ва думу кас уларикк рякъруган, чпира дугъаз ухшар игитар хьуз ва дугъан кьяляхъди гъягъюз гьевеслу шулу.
Хъа ВСУ-йин эскрарикан улхури Бахтияри къайд гъапIганси, дурарин арайиъ пулихъди дарди, хъа Урусатдин халкьарихьна вуйи даккнишну юкIв абцIну, ихь халкь дагъитмиш апIуз ният ва кьаст ади дявдиз дуфнайи нацистарра а. Дицдар душмнари дявдин женгнаъ чпи уьрхюваликан затра фикир апIудар, дурар аьхиримжи патрон ккудубкIайиз дяви гъабхури гъузру. Гьаддиз Бахтияр, гележегдиъ нацистарин сесер ихь веледарин ва худларин ибарихъна дяргъбан бадали, сар нацисткьан чIивиди гъидритди, вари дагъитмиш апIбахъанди ву.
Полкнан командирин гафариъ сабвалихьна дих ебхьуру. Думу анжагъ сабвалин ва сатIиди гъахру гьяракатариътIан инсанарин хажалатнан ва даккнишнан гьиссари тIуркIурайи юкIар сикин апIуз даршлувалин гъаври а. Бахтияр, ватандин веледар ислягь уьмриъ яшамиш шлу йигъар улуркьбиин, ватандашарин бахтлу ва дяви адру шаду уьмур гъиди кIури, инанмиш ву. Гъит, думу йигъар улуркьуз кьан дарапIри!
Бахтияр Аьлимурадов Кьягьялвалин шубуб ордендиинди, «Игитвализ лигну» медалиинди ва ведомствойин хайлин жара пешкешариинди лишанлу дапIна.

ДибрикIди гъибтуз даршлу далил.
Игит гъардаш 

 
Гьаму макьала гьязур апIурайиган, узуз Бахтияр Аьлимурадовдин чве Руслан Аьлимурадов хусуси метлеб айи дявдин операцияйин женгариъ 2025-пи йисан игитси кечмиш гъахьиваликан мялум гъабхьунзуз. Думу игит чвуччвун уьмрихъдира учву сацIиб таниш апIурача.

 
Руслан Аьлимурадов 1986-пи йисан Табасаран райондин Кувагъ гъулаъ бабкан гъахьну. 1997- 2004-пи йисари Гьисихъ гъулан мектебдиъ гъурхну ва 2004-пи йисан ДГПУ-йик урхуз кучIвну. 2006-2007-пи йисари призывдиинди Красноярский крайдин Ужур шагьриъ разведчикди гъуллугъ гъабхури гъахьну. 2023-пи йисан Руслан чан хушниинди хусуси метлеб айи дявдин операцияйиъ иштирак хьуз гъушну. Душваъ думу 35-пи армияйин 3-пи батальондин 7-пи ротайин командирди тяйин апIуру. 2024-пи йисан 4-пи январи дугъаз лейтенант ччвур тувру. Гьадму йисан апрелин вазли Запорожский областдиъ гьюжум гъабхурайи вахтна Русландиз гъагъи зийнар шулу. Реабилитацияйин кьяляхъ думу чан кьушмарин жергйириз гъюру. Руслан «Дирбаш’вал улупбаз лигну», «Дявдин женгариъ тафавутлу хьпаз лигну» медалариинди лишанлу гъахьну.

 
2025-пи йисан 16-пи январи Урусат Федерацияйин оборонайин Министерствойин къарариинди Руслан Аьлимурадовдиз аьхюну лейтенант ччвур тувру. Гьадму йисан 14-пи июндиъ Запорожский областдиъ Малиновка гъул нацистарихьан азад апIурайи женгариъ дугъу гьюжмин варитIан улихь хьайи десте кIули гъабхури гъахьну. Гьадму женгариъ Руслан Аьлимурадов игитси кечмиш гъахьнийи. Кечмиш хьпан кьяляхъ думу Кьягьялвалин ордендиинди лишанлу гъапIну.
2026-пи йисан 28-пи мартди Благовещенск шагьриъ аьхюну лейтенант Руслан Аьлимурадовдин гьюрматназ спортдин армрестлингдиан шагьрин чемпионат кIули гъубхнийи.
Яв баяриинди дамагъ апIин, Табасаран!