Гюльнара Мягьямедова

 Жвув бабкан гъахьи, жвуван байвахтар адау йишвариз юкIв зигуб инсандин ужудар гьиссарикан саб ву. Инсандин кIваъ думу гьиссар саб дупну ачмиш шлудар дар. БицIивахтнахъанмина бабан мяълийирихъди, бицIир нивкIуз гъягъяйиз улихьна дадайи ктиту махъварихъди, Ватандикан гъапIу абайин ихтилатарихъди жвуван ругарихьна вуйи ккунивал гьисс апIури, инсан ватанпервервалихъна гъюру. Ватандихьна вуйи ккунивал гьисс апIрударин кьадар гьисаб апIуз шлу мутму дар. Дурариз гьаруриз чан рякъ, чан кьисмат а. 

«Узухъди сатIиди Ватандин хатIасузвал уьбхюри хусуси метлеб айи дявдин операцияйиъ гъуллугъ гъабхурайи бязи жигьиларихьан гьерхри шулза: «Багъри гъулаз гъягъюри шулуна?» «Ваъ, гъулаз душну гьапIрухъа?» – суалназ суалниинди жаваб туври шулу гизафдари. Хъа узхьан багъри гъулаз дурушди, багъри Табасарандин табиаьтдин ицциб ниъ дизригди, багъри мектебдин гьяятдиз дилигди, булагъдин шид дурубхъди гъузуз шулдарзухьан», – ккебгъра ич сюгьбат Жабир Мягьямадовди. 

Жабир Мягьямадов Табасаран райондин ТинитI гъулаъ бабкан гъахьну. Думу чан хушниинди 2025-пи йисан мартди Росгвардияйин кьушмарин дахилнаъди хусуси метлеб айи дявдин операцияйиз гъушну. Дугъу гъуллугъ гъабхурайи асас дестейи душмандин пилот адру тIирхру аппаратар агура ва дурар терг апIура.

«Дявдин операцияйикан хъайи-хъайиси ктибтуз ихтияр адар, хъа ихтияр адру сюгьбатар дурухиш ужу ву», – кIура йиз сюгьбатчийи. 

Жабир Мягьямадовдин кьюрсан чве гьамусяаьт Украинайин жилариин гъягъюрайиъ дявдин гьяракатариъ иштирак шула. Хъа шубур бай хусуси метлеб айи дявдин операцияйиъ айи дадайиз, жигьил наслихъди вуйи ватанпервервалин ляхник лайикьлу пай кивбаз лигну, Амет-Хан Султандин ччвурнахъ хъайи медаль тувну ккунду. Гьеле Периханум халайихьна думу медаль хъубкьнадар. 

Дявдин гъуллугъ ктарди, Жабир Мягьямадовди, чан хизандин аьдатар давам апIури, жямяаьтлугъ ляхнарра гъахура. Думу кми-кмиди ихь табасаранарин арайиъ гъягъру серенжемарин гьаммишандин иштиракчи ву. Жабирин аба Тажудин Мягьямадов бабан чIалнан ва литературайин мялим вуйи. Думу Туруф ва Имшнигъ гъуларин мектебар ачмиш апIбан бинайиъ гъахьнийи, гьацира бабан чIал улупбан пособйирин автор вуйи. Тажудин Мягьямадов Табасаран ва Хив районарин гьарсар касдиз машгьур вуйи «Селминаз» мяълийин ва саб жерге ихтилатарин ва повестарин авторра ву.

Абайин кеспну Жабириз гизаф тясир гъапIну. Дугъу чан сабпи шиърар мектебдиъ урхури имиди дикIуз хъюгъну. Гьамус дугъан табасаран ва урус чIалариинди вуйи хайлин шиърар а. Ихь артистари аьхю аьшкьниинди дугъан гафариз кадагънайи мяълийир апIура.

«Гьамусра, юкIв фикрари абцIиган, гъуллугънаъ азад вахтна шиърар дикIури шулза. Дурар дадайиз, Ватандиз, узухъди гъуллугъ апIури гъийиху дустариз бахш апIураза»», – гъапнийи жигьил автори. 

Жабир Мягьямадовдиз ихь чIал дубграйиваликан, гъулариъ яшамиш шулайи бицIидаризкьан бабан чIал апIуз ккунди имдруваликан гизаф гъайгъу ка. «Ватандиз дуфну гъягъюрайир кIваъ зиян ади кьяляхъ хътакураза. Табасарандиъ табасаранар кьит духьна. Бабан чIал апIуз ккунидар имдар. БицIидарихьан, увуз ихь чIал аьгъдарнуз, кIури гьерхган, сацIибди аьгъязуз, кIури, урус чIалниинди жаваб тувра. Урус чIалра аьгъяди ужу ву, хъа бабан чIал сабпи йишв’ин дубхьну ккунду», – кIура сюгьбатчийи. 

«Бабан чIаларин йигъаз конкурс гьязур апIуз ккундузуз. Гьадму конкурсдиъ Урусатдин вари регионариан табасаранарин бицIидар иштирак шлуси, учвканра кюмек ккун апIураза», – гъапнийи Жабири сюгьбатнан аьхириъ. 

 Гъи газатдин машнаъ Жабир Мягьямадовдин шиърарикан туврача. 

Я жан дада, кидибтава узуз махъв! 

БицӀиганси, кучри хил йиз кушарик. 

БицӀиганси йиз кӀул хъипну яв хабахъ, 

Кахъруганси узу дишла нивкӀарик. 

Кидибтава, масан дада, учуз махъв! 

Лап аьдати, тарихдиан гъуларин. 

Дитну узу ва йиз веледар гъвалахъ, 

ЮкӀв абцӀруси яв гьевесну худларин. 

Кидибтава, дада, яв худлариз махъв! 

Фагьумлувал ади дерин улариъ. 

Яв мелзналан аьлам пай дапӀну уртахъ,

 Аькьюл, аьдаб увхьан бисри дурари.

 ***

Жилин зиин даим фу ву, инсанар? 

Фу вуячв ккудудубкӀру дявдиз себеб? 

Вари жилиз гъягърудар ву, инсанар, 

Ул хъимишра, бегьем дархьиди метлеб! 

Завун кӀанакк даим фу ву, инсанар?

Аьхир гъиган, вари гъягъиди завуз. 

Гьич саризра хьибдар уьмур сабсана, 

Гьич саризра хьибдар тямягь тухъ апӀуз. 

Даим вуйиб уж’валтӀан дар, инсанар. 

Ужуб ляхни юкӀвра апӀур фаракьат. 

Сар-сариз гьюрмат апӀинай, инсанар. 

Рягьимлувал Аллагьдихьан ву савкьат.

*** 

Айи адру сар бай вуйиз, жан Аллагь, 

Гьаз гъитунва? Гьаз ккивдарва дугъаз хил? 

Йиз жан гъадабгъ! Аьзабар уз’ин алахь!

Бахт ва шадвал гьисс апӀуз деет жигьил. 

Хазна вуйзуз, я жан Аллагь, йиз велед. 

Йиз багъри бай, йиз аьзиз – уларин акв.

 Гьаз тувунва узуз му гъизгъин зиллет??? 

Гьаз капӀдарва гъалхан балин кьисматнак??? 

Ликарикк жил ва кӀул’ин завар аку, 

Йиз гьапӀуз ву багъри балин пай кадру. 

Гъи бай имдар. МучӀу вуйиз йигъ закур. 

Фу шул уьмур абайин, эвлед хъадру? 

ЮкӀв адабгъда чӀивиди йиз мухриан, 

Жан кадабгъда, гьацира кьувват адру. 

Рягьим тува, я сар Аллагь, яв хил’ан: 

Гъайих узу. Гьаз ву уьмур, бай хъадру? 

Жигьилариз туврадарва гьаз мажал 

Веледдин хил дибисну, ригъдихь лицуз?

Бахт тутрувди, туврава аьзаб, аьжал... 

Гьаз дапӀнава уьмрин къанун инсафсуз?

 ***

 Шулин инсан гъавриъ айи 

Сяргьятсуз дерднан дадайин, 

Чаз варитӀан багъри вуйи,

Бай дявйириз тадагънайи. 

Дадайин кӀван марцци мурад.

Йигъна-йишв улихь гюллйирин... 

Бабан уьмрик капӀрайиб дад, 

Анжагъ умуд ву дюъйирин. 

БицӀидихъан аьхю дапӀну хил’ин, 

КудрубкӀруси гьич саб аьзар, 

Гъи, балин йигъ хьиган гъизгъин, 

Шлиз ебхьур бабан агьузар? 

КӀваин хура: хабахъ гъундагъ. 

Шуйи велед ккаъри аьлхъюз. 

Гъисан йигъар гьаъра улдагъ,

 Лигури бай гъушу рякъюз. 

Чан балин веледдин шинтахъ 

Урхури а бабу лай-лай. 

Нивгъар гъяри, урхура махъв, 

КӀваин хури шинтаъ чан бай.