Зубайдат Шябанова

Мартдин аьхирариъ ва апрелин эвелариъ гъургъу аьхю мархьарин натижайиъ Табасаран райондиз гъахьи заваларикан райондин глава Мягьямед Къурбановди «Табасарандин нурар» газатдин гъубшу нумрайиъ кьатI’и мялуматар тувнийи. Саки гьар йигъан думу чан дестейихъди гъагъи аьгьвалат арайиз гъафи йишвариина ва хатIа-бала улубкьу хизанарихьна гъягъюри гъахьну. Аьхю зарар гъабхьи гъуларикан саб ТIюрягъ гъул ву. Му гъулаз дубхьнайи зарарнакан узу гъулан администрацияйин глава Амур Гьяжикеримовдихьан ва Табасаран райондин чарасуз дюшюшарин ва ватандаш оборонайин отделин начальник Сефербег Сефербеговдихьан гьерхнийза.

 

ТIюрягъ ва дагъ

Амур Гьяжикеримовди къайд гъапIганси, гьамусяаьт гъулан газар ва аквар къайдайиз духна ва рякъярра рас апIура. Амма гъулан зиихъ жил кучвубхну гъюбан аьхю хатIа айивалиан 13 хизандин вакилар гъира жара йишвариъ гъитуз мажбур духьна.
«Гъулан аьгьвалат гъи дагъ ку-чвубхну гъюбан хатIа айивалиан гьелелиг гъагъиди гъубзра. Гъулан 13 хизан чпин ужагъариан адаънача. Дагъдикан саб аьхю пай кучвубхну дуфну, хайлин хуларин чвуккар, хянар гъарагъну. Гьаму йигъари синоптикари хъана аьхю мархьар ургъуб улупурайиган, думу хизанариз чпин хулариъ гъузуз аьхю хатIа айиваликан гъапунча. Хъа гъулаъ, аьхю штар улучIвну, зарар гъабхьи хизанарра гизаф а. Накь, 12-пи апрели, узу кIулиъ ади, гъулан имам, депутатар, жямяаьтдин вакилар айи цIийи комиссия тешкил гъапIунча ва нубатнан ражари вари хизанариин улукьунча. Комиссияйиз зарар гъабхьи гъуландарихьан 36 аьрза гъафну. Хайлин хизанарин хуларихьна вуйи рякъяр аьгъюз даршлубси штари гъухну, малар-марччарин хянар, пеэрин гъазмйир ккидирчну. Ич рякъяр рас апIуз райондиан дуфнайи техника гьамусяаьтра гъулаъ либхура. Гъулан зиихъ кучвубхну гъафи дагъ дийибгънадар. Думу йигълан-йигъаз яркьу ва исина абхърайивалиинди гъул’ина гъюрайиб аьгъю шулу.
Рякъярикан кIуруш, мархьар гъургъу садпи йигъари ич гъул Хив райондианра, Табасаран райондианра гъюз даршлубси гьадабтIнийи. Райондин рякъярин управлениейин ва гъулан жямяаьтдин кюмекниинди, рякъяр саб гьял машинар гъягъюз шлуси рас гъапIну. Амма гьамусра аьгьвалат читинди гъубзра. Асас вуди узуз НичIрас терефнаанди ТIюрягъна гъюру рякъюн хатIаваликан пуз ккундузуз. Душваъ рякъюн дагъдик кайи лап зурба гъарзар-гъванар гьамус-хъа ахьру кIуруси дийигъна. Думу рякъ республикайин мяна айиб ву. Багарихьди рас апIур кIури ва ватандашар хатIайихьан азад апIур кIури, миж кивнача», – гъапнийи Амур Гьяжикеримовди.
Райондин глава Мягьямед Къурбанов ТIюрягъ гъулаз гъафи йигъан, душваъ агьалйирихъди гюрюшмиш гъахьну. Дугъу жил кучвубхну гъювалиан хатIа айи хуларин хизанариз райондин центриъ гостиницйириъ вая хусуси хулариъ гъузуз теклиф дивну, ипIрубра райондин администрацияйи чаина гъадабгъурайиваликан гъапну.
«Ав, райондин главайи вари чаина гъадабгънушра, гъуландари чпин багахьлуйирихь гъузуз йикьрар гъапIну. ТIюрягъ гъулаъ эйсйир удучIвну жара йишвариз душну, ичIиди дахьнайи хуларра а. Хайлиндар гьамусяаьт гьадушвариъ яшамиш шула. Аьшурялиев Робертдин хулар дагъдикан кучвубхну гъафи жили хъуржну. Роберт гъулажви Мягьямадов Рамазандин хулариз гъушну. Имбударра вари чпин майил-мадатарихьна душна.
Жара гъуларикан кIуруш, накь Мягьрягъна гъушунча. Нирихъди дивнайи хулариз душваъра зарар дубхьна. Хулариз саб жюрейин документар адаршра, гъабхьи зарар гьисабназ гъадабгъунча. Гелинбатандиъ мархьар ургъайиз улихьна йигъари хусуси метлеб айи дявдин операцияйиъ айи эскер чан хулариин цIийи тагъ иливуз отпускдиз дуфну гъахьну. Гъваъ алдабгънайи дугъан хуларизра мархьарин штари аьхю зарар тувну.
Табасаран райондиан республикайин аьтрафарин геологический аьгьвалатнан мониторингар гъахру идарайиз ТIюрягъ гъулаз жил кучвубхну гъюбан хатIалувалин кагъаз гьязур дапIну хъадапIнача. Гьаму йигъари думу идарайиан райондиз комиссия гъюру. Гьацира мархьли зарар туву гьарсаб хизанди, гьюкуматдин терефнаан пулин компенсация гъадабгъбан бадали, тялукь кагъзар гьязур дапIну ккунду. Гъабхьи зарариз ич отдел лигура ва, икибаштIан, тялукь кагъзар гьязур апIурача», – гъапну Сефербег Сефербеговди.

Агьалйирихъди гюрюшар

Мягьямед Къурбанов гьаму йигъари, райондин аьтрафариин ерлешмиш духьнайи федеральный ва региондин идарйирин вакиларра хъади, администрацияйиъ агьалйирихъди гюрюшмиш гъахьну. Райондиан кьабул гъапIу 30 касдикан аьхюну пай агьалйир мархьлин натижайиъ зарар гъабхьи месэлайиан кюмек ккун апIури гъафидар вуйи. Мисалназ, ТIивак гъулан агьали Сейфулла Рамазановди мархьли чан 2 га жилик кивнайи вичун багъдиз аьхю зарар тувнайиваликан гъапну ва, гьюкуматдин терефнаан чаз кюмек шулуш, гьерхну. Главайиз дугъу багъ кьалу штарихъди гъафи хъархъвсар марцц апIуз техника лазим вуйиваликанра гъапнийи. Амма райондин вари техника гьамусяаьт гъуларин рякъяр къайдайиз хуб’ина жалб дапIна. Хъа гьюкуматдин терефнаан гъабхьи зарар ккебкуз субсидйир тувбан бадали, Сейфулла Рамазановди РД-йин гъулан мяишатдин ва ипIру-убхъру сурсатарин министерствойиз кагъзар хъадаъну ккунду. Табасаран райондин гъулан мяишатдин отделин начальник Агьмад Аваевди къайд гъапIганси, селлерин штари райондин аьтрафариин тумар дурзнайи мяишатарин мулкар барбатI гъапIу, йимишдин ва тIумтIин багълар пуч гъахьи ЛПХ-йир гьисабназ гъадагъна ва РД-йин гъулан мяишатдин ва ипIру-убхъру сурсатарин министерствойиз дурарикан мялумат хъадапIна.

ХатIалу банд

Аьхю мархьарин шид уч дубхьну бандар гьутIурччвбан натижайиъ Дагъустандин Огни, Дербент шагьрариз, Мямедгъала поселокдиз ва хайлин жара гъулариз аьхю зарар дубхьна. Узу анжагъ республикайин кьибла терефнакантIан кIурадарза. Гьацдар хатIалу бандар Хив ва Табасаран районарин аьтрафариинра ал. Интернетдиъ дурарин къурхулуваликан швнуб-саб видео-роликарра тарагъна.
Табасаран райондин СиртIич гъулан багахь КIварчагъ нирин багахь хьайи бандлин гьял ахтармиш апIури, райондин глава Мягьямед Къурбанов йишв’ина гъушну.
Дугъриданна, «Табасаранское» ГУП-дин эйсивалиъ айи шид уьбхру йишв абцIна, хъа шид дебккбан бадали дапIнайи банд гьутIубччвру гьялназ дуфна. Шид уьбхюрайи бандли 97 агъзур квадратный метр жил дибисна. Аьгьвалат гъагъи дубхьнайивал гьаддиъ аки, шид удубзру йишв чIеэрин рукари ккапIну, кьадарсуз бицIи ва ккуру дубхьна. Главайиз ерли инсанари мялумат тувганси, дидин эйсийи му гъурулушдиз фикир тутрувди хайлин йисар ву. Хъа гъанавар марцц дарапIди 30 йистIан артухъра дубшна. Аварийный аьгьвалат арайиз гъафиш, шид уьбхюрайи йишвахьна машин хъапIуз мумкинвал адар, фицики бязи агьалйири, рякъкьан гъидрибтди, къанунсузди йишвар дидисну, арчлар дизигна. Мидланна гъайри, СиртIич гъул’ан гъябгъюрайи «Бильгандаш» гъанавра пис гьялнаъ а.
Мягьямед Къурбановди шид уьбхру йишван эйсийихъди ва бандлихьна гъягъру рякъюн аьтрафар къанунсузди гьадатIу агьалйирихъди гьаму йигъари гъаврикк ккаъру сюгьбатар духну ккуниваликан, уч дубхьнайи шид деебтру йишв гьяракатниинди марцц апIбан чарасузваликан, шид уч шлу йишваз гъябгъюрайи рякъ ачмиш ва яркьу дапIну ккуниваликан ва хутIлариз шид тувру «Бильгандаш» гъанав техникайин кюмекниинди Сюгют гъулазкьан марцц дапIну ккуниваликан гъапну. Райондин кIулиъ айири шид уьбхюрайи йишварин багарихь хьайи гъуларин агьалйириз шид деебтруваликан, гъярариъ гъузуз хатIа айиваликан мялумат тувуб табшурмиш гъапIну. Деебту шид Рубас нириз гъябгъиди, гьаму ражари деебтру штун кьадар аьхюб хъибди.

Мягьямед Къурбановди Табасаран райондиъ шид уьбхюрайи йишварин гъагъи аьгьвалатнакан РД-йин Правительствойин председателин заместитель, РД-йин жилинна мал-мутмуйин аьлакьйирин министр Заур Эминовдиз ва вице-премьер Нариман АьбдулмутIалибовдиз хабар дебккну. Гьаму йигъари райондиз му месэлайин гьякьнаан, Заур Эминов ва Нариман АьбдулмутIалибов кIулиъ ади, РД-йин Правительствойин комиссия гъафну. Делегация, СиртIич гъулан гъвалахъ хъайи шид уьбхюрайи йишв’инаси, Ярса гъулан шид уьбхюрайи йишв’инара гъушну. Комиссияйи кьюбиб шид уьбхюрайи йишвар гъагъи гьялнаъ айиб тасдикь гъапIну ва агьалйириз зарар даршлубси дурар ичIи апIуз ва къайдайиккна хуз тялукь гъуллугъарин вакилариз табшурмишар тувну.