Наргиз Гюлечова
Мал-къара убккру ва гьясил апIру йишвар гьязур апIиди
Малдарвалин цирклиан Урусатдин кIакIначи регионарикан саб вуйи Дагъустан Республикайиъ, мал-къара убккру, йикк гьясил апIру йишвар артухъ апIувал малдарвалин цирклиъ ляхин апIурайи касарин асас вазифйирикан саб ву. Багарихьди региондин гъулан мяишатдин цирклиъ му метлебназ сабсана инвестицйирин цIийи проект уьмриз кечмирмиш апIуз планламиш дапIна. РД-йин гъулан мяишатдин ва ипIру-убхъру министерствойин пресс-гъуллугънаан тувнайи мялуматариинди, 350 миллион манатдин харжар адаурайи му проект Бабабюрт гъулаъ тикмиш апIиди, тикилишчивалин ляхнар гьаму йисан ккергъуз планариъ а. Му карханайиз суткайин арайиъ 100 аьхю малар урккру кьувват хьибди. Проект уьмриз кечирмиш апIували республикайин гъулан мяишатдин малдарвалин циркил айибтIан артухъ улихь гъабхуз мумкинвал тувди.
Мидланра гъайри, «Дагфрут» ООО карханайи, 8 агъзур тоннайин йиккун сурсатар гьясил апIру ва 200 миллион манат харжар удучIвру сабсана проект уьмриз кечирмиш апIуз планламиш дапIна.
Цирклиъ шулайи дигиш’валарин гьякьнаан РД-йин гъулан мяишатдин ва ипIру-убхъру сурсатарин министр Шамиль Рамазановди гъапиганси, ккудубшу йисан Дагъустандиъ гъулан мяишатдин циркил артмиш апIру проектар дюзмиш апIбаз бюджетдиан дару 6,5 миллиард манат жара гъапIнийи.
«Му инвестицйирин проектари, республикайин экономикайин артмиш’вализ хайлин кюмек апIура, фицики дурари Урусатдин ипIру-убхъру сурсатдин хатIасузвалик аьхю пай кивра», – гъапнийи министри.
ЦIийи багълар итра
2026-пи йис ккебгъхъанмина гъийин йигъазкьан республикайиъ 432 гектариъ йимишарин цIийи багъар итна.
Министерствойиан тувнайи мялуматариинди, улупнайи кьадарнакан 232 гектариъ итнайи йимишарин гъелемар йигинди бегьер хрудар, хъа имбуну 200 гектар лапра йигинди бегьер хру багълар ву. Гьаму йисан чвлин вазарира 500 гектариъсана багълар итуз планариъ а. Асас вуди думу багълар Ахцигь, Кизилюрт, Хасавюрт ва Дербент районариъ итди.
Къайд дапIну ккундуки, гьамусяаьт республикайин аьтрафариин 30 агъзур гектар йимишарин багълар итна.
ХутIлариъ тумар урзура
Гьаму йисан хьадукра тумар урзру вахтна, республикайиъ мархьар-селлер ургъури, гъулар-хутIлариз аьхю зарар гъабхьну. Гьаци вушра, нежбрари тумар урзбан ляхнар давам апIура.
Республикайин гъулан мяишатдин ва ипIру-убхъру сурсатарин министерствойин пресс-гъуллугънаан тувнайи мялуматариинди, гьаму йисан хьадукран вазари Дагъустандиъ 225 агъзур гектар хутIлариъ тумар урзуб планламиш дапIна. Улупнайи кьадарнакан 92 агъзур гектар хутIлариъ алафар, 57,3 агъзур гектариъ дяхнар-харар, 40,1 агъзур гектариъ мейвйир, 18,3 агъзур гектариъ картфар, 7,8 гектариъ бахчайин культурйир ва 4,5 агъзур гектариъ технический культурйир урзуз планариъ а.
Гьаму вари ляхнар тамам апIуз 55 агъзур тоннайин урзру картфарра кади, 68 агъзур тоннайин тумар лазим шула. Гьелелиг тумарихъди нежбрар 92%-тIан тямин дапIнадар. Урзуз лазим вуйи тумар масу гъадагъубра давам шули ими.
Гьамусдиз тамам дапIнайи ляхнарикан улхуруш, 142,2 агъзур гектарин хутIлариъ изан дапIна, гьадрарикан 60,4 агъзур гектарин хутIлариъ тумар дурзна. Тумар дузнайи хутIларикан саки 20 агъзур гектариъ гизаф йисарин укIар, 14,5 агъзур гетарин хутIлариъ кIулар али мягьсулар, 11, 5 агъзур гектарин хутIлариъ сад йисандин укIар, 6 агъзур гектариъ мейвйир, 4,4 агъзур гектариъ карфтар, 2,2 агъзур гектариъ бахчайин культурйир ва са-сад агъзур гектарин хутIлариъ гъяжибугъда, ригъун кюкю ва гьацдар жара культурйир дурзну ккудукIна.
Ччилар сагъди гъюрхну
Дагъустандиъ 2025-2026 йисарин марччари ччилар хру фасил аьхирихъна гъафну. Кьюрдун вазари дагълариан мани галариз 1 миллионна 284 агъзур кIул чарвйир хъаъну душнайи. Гьадрарикан 1 миллионна 82 агъзур кIул баб-марччар вуйи. Улупнайи кьадар баб-марччари галариъ 1 миллионна 29 агъзур ччилар гъапIну. Галариъ айи ипIрубдин ери ужуб вуйивалиан ва ветеринарари чпин ляхин вахтниинди тамам апIурайивалиан марччари гъапIу ччиларикан 92% сагъди гъузну ими.
Гьамусяаьт марччлихънари галариан сивариз чарвйир хъаъну гъягъбан гьязурлугар гъахура.
