Наргиз Гюлечова
Аьхиримжи йисари республикайиъ, Дагъустандиз хас вуйи аьдати спортдин – юкьяр дисбан, боксдин – жюрйирси, футболра ужуди артмиш шула. Региондин улихь-кIулихь хьайидари футбол артмиш апIбаз аьхю фикир тувра.

 

Мисал вуди гъадабгъурхьа 2021-пи йисан гьадмуган Дагъустандин главади лихури гъахьи Сергей Меликовдин жягьтлувалиинди уьмриз кечирмиш апIуз хъюгъю мектебариъ урхурайидарин арайиъ вуйи футболин лигайин проект. Му проектди республикайиъ спорт, хъа асас вуди футбол артмиш апIбаъ лап мяналу йишв гъибисну.
2021-2022-пи йисарин фаслиъ, мектебариъ урхурайидарин арайиъ вуйи футболин лигайиъ республикайин вари муниципалитетариан 150 агъзур бицIидар иштирак гъахьнийи. Сад йислан муниципалитетарин дережайиъди проектдиъ иштирак гъахьи бицIидарин кьадар, 100 агъзур каскьан артухъ гъабхьну. Гьадрарикан республикайин дережайиз 384 команда удучIвнийи, ва футболин талитариъ 6 агъзур мектебариъ урхурайи баяр иштирак гъахьнийи. Гьаци футбол уйнамиш апIуз юкIв хъади, проектдиъ иштирак шулайидарин кьадар йислан-йисаз артухъ шула.
Проектдин 5 йисандин юбилейин, янаки 2025-2026-пи йисарин фаслиъ, региондин муниципалитетарин 900 мектебариан 323 агъзуртIан артухъ баяр иштирк гъахьнийи.

Гъи футболиин гизаф кьадар бицIидар машгъул духьнайивали му спорт ужуди артмиш шулайиб улупура. Мидланра гъайри, республикайин шагьрарси, районарра футбол артмиш апIбан бадали, лазим вуйи шараитарихъди тямин апIура.
Ккудубшу йисанси, ццира республикайин муниципалитетариъ Москвайин «Динамо» клубдин франшизайиинди футболин майднар ачмиш дапIна. Гьадрарин гьисабнаъди Мягьячгъалайиъра, Каспийскдиъра, Дербент-диъра, Хасавюртдиъра, СтIал-Сулейман райондиъра, хъа гьаму йисан 28-пи мартди Табасаран райондиъра цIийи майдан ачмиш гъапIну.
Каспийскдин «Анжи Арена» стадиондин аьтрафариин али футболин майднариин бицIидар вердиш апIурайи тренер Рустам Давудовдин гафариинди, футбол уйнамиш апIуз дубгъувал мектебдиъ вая вуздиъ аьгъювалар гъадагъувализ барабар ву.
«Мектебдиъ, эвелиан бицIириз хилиъ кьалам бисуз фици улупураш, гьамушваъра сабпи ражари футболиан аьгъювалар гъадагъуз кIури гъафи бицIириз му жюрейин спортдин гьякьнаан лазим вуйи мялуматар тувра, мушваъра читинвалар алахьуз, хатIа хьуз, гъалиб ва магълуб хьуз мумкинвал айибдикан ктибтура.
Футболин секцияйиз туву бицIирикан 11-13 йисандин арайиъ ужудар хъуркьувалар улупру футболист шулу. Фукьан ухди, яшар бицIиди имиди футболиин машгъул гъахьиш, гьадмукьан ужира ву», – гъапну тренери.
Гьамусяаьт Рустам Давудовдин хиликкди хайлин бицIидари футболиан аьгъювалар гъадагъура. Гьяфтайин арайиъ дугъу шубуб ражари баярихъди тренировкйир гъахура. Гьарсаб дестейиъ 25-30 кас а.

«Узухьна гъюрайи баяр футболиин яманди юкIв алидар ву. Кьюрд-хьад, мархь-ригъ дарпиди, дурар гьарсаб вахтна тренировкйириз гъюри шулу.
Узу дурарихъди чпин тренерси, гьадрарин яшариъ айи дустсира шулза. Гьаци вуйиган гучI-нач дарапIди, баяри, чпиз айи кьувват вари ачухъ апIуру.
Гьар йигъан тренировкйириъ баяри чпикан тIалаб апIурайи уйнамишдин ляхин ужуди вая харжиди тамам апIурашра, узу гьарсар бицIириз, учв чав варитIан кIубанур вуйиси гьисаб апIру гафар кIури шулза. Гьаддиз, дурарин хъа ражари тренировкйириз гъюз аьшкьра артухъ шулу», – гъапнийи Рустам Давудовди.
Аьхиримжи вахтари республикайиъ футболиин машгъул духьнайи шубарин кьадарра артухъ шула. Гьамусяаьт Дагъустандиъ футбол уйнамиш апIурайи шубарин швнуб-саб команда ва гьадрарин арайиъ Мягьячгъалайин «Динамо» клубдиз дахил шулайидар командйирра а.
2021-пи йисан, Дагъустан-диъ сабпи ражари вуди шубарин команда тешкил гъапIур Эльмира Ибрагьимова вуйи. Мугъу гьамусяаьт Мягьячгъалайин «Динамойин» клубдин дахилнаъди, Мягьячгъала ва Каспийск шагьрариан вуйи шубариз футболиан аьгъювалар тувра.
«Мягьячгъалайин «Ди-намо» клубдин дахилнаъди шубарин 2 десте гьязур апIурача. Сабуну десте 14 йисариина яшарин, хъа кьюбпи десте – 16 йисарин яшариина вуйи шубар ву. Мурарихъди учу кьюр тренери ляхин апIурача, ва тренировкйириз гъюрайи шубарикан ужударсдар гъядягъюри, талитариъ иштирак хьуз кьувват айи командйир гьязур апIури шулча, фицики, баярин командйирси, шубарин командйирра жюрбежюр талитариъ иштирак шула.
Мисал вуди гъадабгъиш, учу Вариурусатдин живанарин футболин лигайиъра иштирак шулача. Ихь уьлкейин аьхю шагьрарин стадионариин гъягъюрайи талитариъра иштираквал апIури, Дагъустандиан вуйи шубарин футболин командйири гъалибра шула. Сарун, ихь уьлкейин фуну шагьриъ вушра, Европайиъ вушра, чпихьан талитназ удучIвуз шлувалихъ, шубарра хъугъну ва гьадрарихъди сабси дурарин абйир-бабарра», – гъапнийи шубарин командайин тренери.

Эльмира Ибрагьимовайи мялум гъапIганси, эвелиан шубар тренировкйириз хъади гъюрудар дадйир вуйи. Хъа гьамус сарун шубур адашарира хъади гъюз хъюгъна.
«Дадйиризси дарди, адашар футболин гъаври а. Душваъ зийнарра хьуб мумкин ву. Гьаци вушра, талитар айиган чпин веледарихъди дуфну, дурарик гьевес капIрайиб ва чпин шубариинди дамагъ апIурайиб гъябкъган, гьадмура сарун гъалибвал ву пуз шулу», – къайд гъапIнийи Эльмирайи.
Ав, гъи республикайиъ бицIидарин ва живанарин футбол ужуди артмиш шула. Улихьна йигъари Дагъустандиъ инвалид бицIидариз вуйи сабпи футболин клубра ачмиш гъапIну. Дюз дикIуруш, му клубди, жюрбежюр иццрушнар кайи бицIидар вахт-вахтарик футболихъди тербияламиш апIури саки кьюд йискьан ву. Клубдиз гъюрайидари душв чпин кьюбпи халси гьисаб апIура, фицики душваъ дурари, чписдар хъанара айибдин гъавриъ ади, сар-сарихьна гьюрмат улупури, футболиан аьгъювалар гъадагъура.
– Республикайиъ гьаму жюрейин футболин клуб айибдикан вахтназди Дагъустандин главайин вазифйир тамам апIурайи Федор Щукиндизра мялум гъабхьну. Дугъу дишлади клуб лазим вуйи вари шараитарихъди тямин апIуз бугъругъ тувну, бицIидар тербияламиш апIуз лазим вуйи вари алатарихъди тямин гъапIну. Федор Щукинди гьамусдихъантина инвалид бицIидар тербияламиш апIурайи футболин клубдиз кюмек апIуз гьязур вуйиваликан гъапну.