Версия для печати

Бажаранлу касдиз лайикьлу кьимат тувну

Автор Умгьанат Сулейманова Понедельник, 11 января 2021, 11:44 141
Бажаранлу касдиз лайикьлу кьимат тувну
||| ||| |||

 

Улихьна йигъари Дербент шагьриъ Табасаран театрин коллективдиъ шадлугънан гьядиса гъабхьну. Душваъ хайлин йисари художникди лихурайи Дагъустан Республикайин лайикьлу художник ва Урусатдин художникарин Союздин член Аьбдурягьман Уьсмановди, Москва шагьриъ вари халкьарин арайиъ кIули гъубшу художникарин конкурсдиъ иштирак духьну, лайикьлу йишв гъибисну. Ихь машгьур художникдиз гъизилин медаль ва диплом тувну, ва думу гьаму деврин искусствойин Академияйин член гъахьну.

 

Къайд дапIнайи конкурсдин жюрийи жюрбежюр гьюкуматариан хътау 500 художникдин ляхнаригъян Аьбдурягьман Уьсмановдин ляхниз заан кьимат тувну.
Му ужуб гьядисайикан хабар гъабхьиган, узу Табасаран театриъ Аьбдурягьман Уьсмановдихъди гюрюшмиш гъахьунза.

– Аьбдурягьман халу, ихь сюгьбатнан эвелиъ яв хъуркьуваларикан ктибтуб ва уву апIурайи ляхнихъди учу таниш апIуб ккун апIураза.

- Фридрих Энгельсди гъапиганси, инсандикан инсан зегьмет гъизигиган шулу. Шикил зигувал йиз бицIидимидитIан юкIв хъайи ляхин вуйиз. Сабпи ражну шикил зигувалихъ узу хъаур ва узуз думу улупур йиз эмдин бай Аьбдукьадир Уьсманов вуйи. Гъийин йигъазкьан узу думу йиз мялимси гьисаб апIураза. Дугъу узуз улупу рякъюъди душну, му лайикь йишвариз удучIвунза.

Узу 1950-пи йисан Табасаран райондин Хьарагъ гъулаъ бабкан гъахьунзу, ва мектеб ккудубкIбалан кьяляхъ, Мягьячгъала шагьриъ Джемалин ччвурнахъ хъайи художествойин училищейик урхуз кучIвунза. Гьеле училищайиъ урхури имиди 1974-пи йисан узу дизигнайи шиклар выставкайиз кьабул гъапIнийи. Урхувал ужудар аьгъювалариинди ккудубкIунза ва гьаму училищейиъ мялимди лихури гъузунза.

1979-пи йисан Владимирский областдин Суздаль кIуру шагьриъ шей’ар ужуди рас апIбан конкурсдиъ иштирак гъахьунза. Хъа конкурсдин кьяляхъ узуз Суздаль шагьриъ айи Константиновский килисайиъ ляхин апIуз теклиф гъапIнийи. Ва сакьюдар художникарин дестейиъди учуз туву ляхин кIулиз адабгъунча. Учу гъапIу ляхниз заан кьимат тувну, узу гьаму художникарин дестейин тешкилатчи ву кIури, пулихъдина дипломдихъди пешкешлу гъапIунзу.

Гьар йисан гьамци художникарин конкурсариъ иштирак шули, бегьемди му ляхниин аьшкьламиш духьну, саб хайлин вахтналан Кубандин гьюкуматдин университетдин художникарин факультетдик урхуз кучIвунза ва думура ужудар аьгъювалариинди ккудубкIунза.

Ав, Табасаран район табиаьтдин жюрбежюр кюкйирихъди дабалгнайи уткан юрд ву. Хъа гьамциб уткан йишваъ бабкан гъахьи, дуланмиш гъахьи кас шикил дизригди гъузур кIури, фикир вуйичв? Ва гьарсар бажаругъвал кайи инсан филан вушра инсанарин арайиз удучIвиди, ва дугъаз лайикь кьиматра тувди.
Табасаран райондиъ узу аьгъдру дишагьли адаршул. Гьаз гъапиш Табасарандиъ халачи дурубхру дишагьли гъахьундар, хъа халачи убхруган, хилиъ диллиг ади ккунду.

Хъа чешне хилиъ адарди, халачира ккебгъуз шулдар. Гугар гьисаб дапIну, халичи швнуб гуг ккади рибшуруш, къарар адабгъну ккебгъру. Магьа гьамци ляхин апIури, 40 йискьан вуйиз.

– Ихь сюгьбатнаъ эмдин бай мялим гъахьниз кIури, гъапнийива. Хъа гележегдиз уву гьязур гъапIу кас айин?

– Ухьу му дюн’яйиъ гьаргандиз гъузрайидар дархьа. Хъа ухьу ухьлан мина ужуб, мянфяаьтлу шил гъибтну ккунду. Ухьу апIурайи ляхнарихъди ихь гъийин бажаругъвал кайи жигьилар таниш дапIну ккунду. Узу апIурайи ляхин ич хизандиз ирснаан гъафиб ву. Йиз баяр Юнус ва Юсуф, шикил зигбан ляхниин аьшкьлу духьну, художествойин выставкйириъ иштирак гъахьну. Мисалназ, Дагъустан Республикайин президент Муху Аьлиев вуйиган, дугъаз Палестинайин регьбер Мягьмуд Аббасди, гъач кIури, теклиф гъапIу вахтна, дугъу йиз баяриз, Мягьмуд Аббасдин шикил дизигну, халичи гьязур апIуз табшурмиш гъапIну. Дизигнайи шикил ва дапIнайи ляхин гъяркъиган, Муху Аьлиевди гьамци гъапнийи: «Узу гизаф савкьатар бахш гъапIур вуза, хъа мициб уткан савкьат саризра гъапIундарза». Думу гъизигу шикилра аьламат уччвуб гъабхьнийи. Гьацира йиз баяри хайилин жара ляхнарра тамам дапIна. Урусатдин Президент Владимир Путиндин халачи – шикил гъизигну, Чечен Республикайин садпи президентдин Аьгьмад Кьадировдин шикил, Урусатдин Патриарх Алексий 2-рин шикил, Рамазан Аьбдулатиповдин, Патриарх Варфоломейдин ва вари халкьарин арайиан жара лайикьлу касаринра шиклар гъизигну. Гьар вахтна наан художествойин выставкйир шулаш, дурариз гьадушваъ иштирак хьуз теклиф апIуру. Узу йиз баяриин ва дурари апIурайи ляхниин фукьан вушра рази вуза. Зегьмет гъизигиган, бахчайиъ гьарсаб мейва шулу. Баяр-шубарра гьаци гьисаб ву. Зегьмет гъизигунза, ва йиз баярра йиз шилнаъди гъягъюра. Дурари апIурайи ляхнарикан хъана пуз хъюгъиш, ихь сюгьбат ярхиб хьибди. Юсуфдикан ва Юнусдикан жаради бикIидихьа.

Аьбдурягьман Уьсмановдин хизан заан билиг гъадабгънайи пишекрарикан ибарат дубхьнайиб ву. Дугъан уьмрин юлдаш Зейнабат Жамаловнайи, Мягьячгъала шагьриъ ДГУ-йин биологияйин факультет ккудубкIну, Москвайиъ, «Эниом» НИИ-йиъ аьгъювалар гъадагъну. Хъа, Дербент шагьриз дуфну, социалинна педагогвалин институтдиъ мялимди лихуру, хъасин табасаран театриъ ляхин апIуру.

– Чухсагъул Аьбдурягьман халу увуз, увусир кас айивалиин ихь вари табасаран халкь рази ву. Улубкьурайин ЦIийи йисазра яв терефнаан кьюб гаф пуб ккун апIураза.

– Гьюрматлу йиз табасаран халкь, ичв гъюрайи цIийи 2021-пи йис варидарин мубарак ибшри! Йиз хизандихъди сабси учвуз жандин сагъ'вал, кIван шадвал, хулаъ берекет ва гьюрмат хьувал ккун апIураза. Му гъубшу йис вари халкьариз читин йис гъабхьну. Гъит 2021-пи йисан думу чIуру уьзур ихь уьмриан терг ибшри.

Оцените материал
(0 голосов)