3-пи декабриъ Мягьячгъалайиъ Дагъустандин гьюкуматдин педагогвалин университетдиъ «Табасарандин нурар» газатдин 90-йис тамам хьпан шадлугънан серенжем кIули гъубшну. Думу лап яркьуди ва маракьлуди къайд гъапIнийи.

 

Жюрбежюр заан гъуллугъариъ айи ихь халкьдин вакилари – Дагъустан Республикайин Главайин Халкьдин Собраниейиъ вари ихтиярар айи вакил Нюсрет Уьмаровди, РД-йин энергетикайин ва тарифарин министр Ризван Мурадовди, Табасаран райондин кIулиъ айи Мягьямед Къурбановди, Хив райондин кIулиъ айи Ярмет Ярметовди, РД-йин сагъламвал министрин заместитель Раиса Шагьсиновайи, аьлимари, милли газатарин редакцйирин кIулин редакторари, жямяаьтлугъ касари чпин удучIвну улхбариъ, газатдин адресназ хайлин ужудар гафар кIури, диди чан рякъ аьсрариз давам апIувал чарасуз лазим вуйиваликан сабхилди къайд гъапIнийи, фицики, халкьдихьна хаб-рар рукьбалан гъайри, гележегдиъ наслариз грамматика жигьатнаан марцци чIал уьбхбакра газатди аьхю пай кивра.

Серенжем ачмиш апIури, Дагъустан Республикайин Главайин Халкьдин Собраниейиъ айи вакил Нюсрет Уьмаровди газатдин редакцияйин коллектив ва вари табасаран халкь республикайин кIулиъ айирин терефнаан 90 йисандин юбилейихъди мубарак гъапIнийи:

– «Табасарандин нурар» газатди, дугъридан, ярхи ва гьюрматлу рякъ ккадапIна. Диди гъира дагъустандин хабрарин махлукьатлу дакьатарин дуствалин хизандиъ халкьдиз вахтниинди ва маракьлу мялуматар рукьбан вазифа лайикьлуди кIули гъабхура. Мидланра савайи, табасаран чIалниинди чапдиан удубчIвурайи му газатди, Дагъустандин имбу чIалариинди вуйи газатариси, милли культура, чIал ва литература марцциди уьбхбакра аьхю пай кивра, – гъапну Н. Уьмаровди.

Хъасин газатдин кIулин редактор Гюлягьмад Маллялиевди уч духьнайидариз газатдин 90 йисандин рякъ фици ккебгънуш, дидиз фуж яракар гъахьнуш, рякъюъ фицдар гъванар ва нирар гьахьри гъахьнуш, хъайи-хъайиганси ктибтнийи.

– 1932-пи йисан цIийиди тешкил дапIнайи Табасаран райондин улихь-кIулихь хьайидари сабпи нубатнаъди халкьдин савадлувал за апIбан месэла дивру. Гьаци 7-пи февралиъ гъабхьи Табасаран райкомдин ВКП (б) бюройин заседаниейиъ «Уьру Табасаран» ччвурнаккди милли газат тешкил апIбан къарар адабгъуру. 5-пи майдиъ думуган райцентр вуди гъабхьи Бургьанкент гъулаъ, 1000 экземпляр тираж вуди, латин графикайииинди 4 машнакан ибарат вуйи ихь милли газатдин сабпи нумра удубчIвуру. Думу арайиз дубхну, ватанагьлийирихьна рубкьбак бажаранлу аьлим ва халкьдин мялим Темирхан Шалбузовди аьхю пай кивру, думу газатдин сабпи редакторра гъахьну.

Думуган райондин газатдин машариъ аьдати халкьдин уьмрикан ва колхозариъ гъахурайи ляхнарикан бикIури гъахьну. Газат агьалйирин арайиъ тарабгъуз комсомолари кюмек апIуйи.
Къайд апIуб лазим вуки, табасаран чIалниинди бикIуб ва урхуб арайиз гъафи думу йисари газатди цIийи алфавитдиинна улдучIвбаъра аьхю роль уйнамиш гъапIну. Гьаци, 1938-пи йисан 10-пи августдиъ газат кириллицайин графикайиинна улдубчIвну ва Дагъустандиъ колхозар бегьемди тешкил гъапIиган, газатдин ччвурра, «Колхоздин уьмур» кIури, дигиш гъапIну.
Дявдин йисари газатдин макьалйирин тематика, гьелбетда, женгарикан ва гъалибваларикан вуди гъабхьну. Думуган газатдин редактор вуди гъахьи Кьасум Мигьрялиев чан хушниинди дявдиз душну, женгариъди Берлиндизкьан алдахъну.

1950-1960-пи йисари газатди цIийи социалист уьмур тикмиш апIбаъра жанлу иштирак’вал гъапIну. 1967-пи йисан декабрин вазлиъ газатдин редакция гьяфтайиъ 5 йигъандин лихру вахтнакна ктучIвну ва гьяфтайиъ 3 нумра адагъури гъахьну – итни, гьербе ва жвуми йигъари.

Мидланра савайи, жямяаьтлугъ уьмриъра жанлуди иштирак шули, газатди жюрбежюр талитарра тешкил апIури гъахьну.
1970-пи йисхъан мина газат «Табасарандин нурар» ччвурнаккди чапдиан удубчIвуз хъюбгъну.

1995-пи йисан 20-пи октябриъ РД-йин Госсоветди, Халкьдин Собраниейи, Правительствойи ва райондин газатдин журналистарин коллективди республикайин жямяаьтлугъдинна политикайин «Табасарандин нурар» газат тасдикь гъапIну. Гьаддин кьяляхъ, 2001-пи йисан 20-пи январиъ, газатдин редакция Мягьячгъалайиз кючмиш гъабхьну.

90 йисандин арайиъ газат артмиш, дидин ери за, халкьдин арайиъ думу машгьур апIбак дидин редакторар вуди гъахьи Темирхан Шалбузовди, Абумуслим Жяфаровди, Асланбег Везировди, Кьасум Мигьрялиевди, Агъакерим Агъададашевди, Аьбдул-вагьаб Гьямидовди, Къазиаьгьмад Рамазановди, Гьяжиаьли Аьлимура-довди, Аьбдуриза Аьлиевди, Гьяжимурад Гьясановди аьхю пай кивну. Мидланра савайи, газатдиъ жюрбежюр йисари табасаран халкьдин яратмиш’валин интеллигенцияйин ужударстар вакилар лихури гъахьну.

Гъи миржиб маш ади, гьяфтайиъ саб ражари удубчIвурайи «Табасарандин нурар» газатдин редакцияйин коллективдира, табасаран халкьдин яшайишдикан, Дагъустандиъ, Урусатдиъ ва вари дюн’яйиъ шулайи гьядисйирикан, ватанагьлийирин хъуркьуваларикан, халкьдин тарихнакан, культурайикан, чIалнакан макьалйир чап апIури, зегьмет зигура.

«Табасарандин нурар» газат, 90 йисандин арайиъ багъри халкьдихьна важиблу хабрар-мялуматар рукьури, дидин уьмриъ гъахьи ва шулайи гьядисйир ва хъуркьувалар атIагури, деврарин арайиъ чIиви аьлакьа дебккрайи тарихчи ву, – гъапну чан улхбан аьхириъ кIулин редактори.

Серенжемдиъ гьацира министр Ризван Мурадов, Табасаран райондин кIулиъ айи Мягьямед Къурбанов, Хив райондин кIулиъ айи Ярмет Ярметов, РД-йин сагъламвал уьбхбан министрин заместитель Раиса Шагьсинова удучIвну гъулхнийи ва газатдин адресназ хайлин мани гафар гъапнийи.

РД-йин мялуматарин ва чап апIбан агентствойин кIулиь айи Аьбдуразак Жамалудиновди чан улхбаъ ихь халкьдин вакилариз газатдин подпискайин месэла гьял апIбаъ иштирак хьувалихьна дих гъапIну.

Шубуб сяаьттIан артухъ давам гъабхьи му серенжемдиъ ихь аьлимар, мялимар, жямяаьтлугъ вакиларра удучIвну гъулхнийи.

Улхбарин арайиъди ихь машгьур артистари чпин успагьи мяълийиринди уч духьнайидарин гьевес за апIуйи. Мярака юбилейиз бахш вуди гьязур дапIнайи газатдин гимн сабпи ражари сягьнайилан тамам апIбиинди ккудубкIнийи. Диди залиъ деънайидарин кIваз тясир дарапIди гьичра гъибтундаршул.

Макьалайин аьхириъ багъри гзатдин 90 йисандин юбилей къайд апIуз спонсорвалин ва жара кюмек гъапIу ихь ватанагьлийириз: Нюсрет Уьмаровдиз, Ризван Мурадовдиз, Исамудин Рамазановдиз, Мягьямед Къурбановдиз, Ярмет Ярметовдиз, Сефер Аьлиевдиз, Имран Аваевдиз, Расим Гьяжиагъаевдиз, Нариман Асваровдиз, Зейдуллагь Юзбеговдиз, Тажудин Рамазановдиз, Айваз Рамазановдиз, Загьирбег ТIайибовдиз, Эдуард Мустафаевдиз, Аслан Гьяжиагъаевдиз, Аьлевсет Аьлимурадовдиз, Алаудин Аскеровдиз, Закир Гьямзаевдиз, Казбек Гюльмягьямедовдиз, Гьясанпаша Мурадовдиз, Багьавудин ТIагьировдиз газатдин редакцияйин коллективдин терефнаан аьхю чухсагъул мялум апIурача.
Хъа Юнус Муртузялиевдиз жаради баркаллагь пуз ккундучуз.