Нариза ТIаибова

Хизандин кьиматлувалар… СатIивал… Сабвал… Ав, хизандин деринариъ цIийи уьмур арайиз гъюру. Хизандиъ гележегдин кьисмат чпикан асиллу вуйи сабпи дарсар гъадагъуру. Хизандиъ хъуркьувалар ва гъалатIар, уьмрин кьисмат тяйин апIру гьядисйир ва уьмринна пишекарвалин тажруба, багьалу гевгьрарси, чIиви ва мяналу апIру мурслихъ хъаъру. Мушваъ фуну читинвализра баркаллуди даягъ хьпаз хизандин вакиларин рюгьнан лигимвали ва сабвали кьувват тувру.

 

Дугъриданна, му гафариз гюрчег ва дерин мяна а. Му гафар ухьу фуну вахтнара шадди, марцци гьиссариккди къаршуламишра апIурахьа. Яшнан аьхюдарикан му гафар кми-кмиди ерхьури шули гъахьнушра, гьякьлуди гъапиш, лап кьаназ узу му гафарин аьхиризкьан гъавриъра адайза, ясана, набалугъ’вал, жигьилвал себеб вуди, узу дурарин мяналуваликан, белки, фикирра апIури гъахьундаршул. Хъа уьлкейин гъийин гъярмягъяришдин шагьид шулайиган, узу гьамус му гафарин деринвализ фикир тувраза.

Чпин баркаллу зегьметниинди, ужудар ляхнариинди, жямяаьтлугъдиз мянфяаьтлу наслар тербияламиш апIбиинди гьюрмат гъазанмиш апIурайи вакилар ихь арайиъ имбукьан гагьди, узу ухьхьан деврин чиркинвалариин гъалиб хьуз удукьрувалиин инанмишра вуза.
Славудин ва Фаина Зиявудиновари чпин уьмрин рякъ баркаллу зегьметниинди ккабалгна. Дурари чпин хизандин рафтар милли аьдатариз асас вуди албагна.

Фаина Аьлисултановна 1981-пи йисан июлин вазли Хив райондин Хиварин гъулаъ аьдати хизандиъ бабкан гъахьну. Шуран шубуд йис вуйиган, дугъан абйир-бабар Къизлар шагьриз удучIвну гъягъюру ва чпин яшайиш душваъ ккабалгуру. Къизлариъ мектеб ужудар аьгъювалариинди ккудубкIну, жигьил шуру чан пишекарвал гъадабгъбан рякъ Дербент шагьрин педколледждиъ давам гъапIну. Заан аьгъювалариинди колледж ккудубкIбан кьяляхъ, Фаина Аьлисултановна 2001-пи йисан эвленмиш гъахьну: уьмрин юлдаш Славудин Рзаевич агъул миллетдин вакил ву. Дугъан адаш Агъул райондин Фите гъул’ан вуйи. Ляхнин гъуллугъ себеб дубхьну, дурарин хизанди чпин яшайиш Хив гъулаъ ккабалгну.

– Сумчрин кьяляхъ учу Ивановский областдин Пестяки поселокдиз удучIвну гъушнийча. Йиз уьмрин юлдаш душваъ пилорамайихъ лихури, гакIул тартиб апIбиин машгъулди вуйи. Узу йиз уьмур веледариз ва хизандиз бахш гъапIнийза. Аллагьди учуз юкьур шуран аьзизвал гьисс апIру бахт тувну.
Душваъ яшайиш мублагъуб вуйи, амма юкIв ватандихьна зигувал ватанпервервалин гьиссар гъазанждихьна чалишмиш хьувалин зиин гъалиб гъахьнийи ва натижайиъ учу 11 йис улихьна кьяляхъ Хивна гъафунча. Кьяляхъна Хиварин «Ригъ» бицIидарин багъдиъ ляхниъра дийигънийза. Гьамус йиз уьмрин аьгъювалар ва удукьувалар артмиш шулайи наслариз бахш апIураза, – кIура Фаина Аьлисултановнайи.

Шаксуз, байвахт – му жюрбежюр рангарикан дюзмиш дубхьнайи накьиш ву. Вахт гъябгъбахъ, дурарикан гьарсаб чан тяйинвал айи сюжетдиз илтIибкIуру. Абйир-бабари чпин нумунайиинди тербияламиш апIурайи шубари чпира баркаллуди уьмур ккабалгуз зегьмет зигура. Адаш шубариз гирами кас ву, дада – рюгьнан кьувватнан, абурлувалин чешне. Дурар кьюридра хизандин дагълуйириз хас вуйи багьалу аьдатар уьрхбаз шерик ву.

Зиявудиноварин аьхюну риш Алинайи Иваново шагьрин медицинайин университет ккудубкIура. Кьялану шубар Самира ва Лиана Саратов шагьрин гьюкуматдин юридический академияйиъ пишекарвал ва илим гъадабгъбан гъаразнаъ а. Аминайи – адашдинна дадайин «хядру» – Хиварин мектебдин 10-пи классдиъ урхура. Гъит дурарин гьарсарин уьмрин рякъ ягъурлуб ва акуб ибшри!
Фаина Аьлисултановна бицIидарин багъдиъ тербиячиди лихури йицIуд йис ву. Ав, гьамусдин девриъ бицIидарихъди ляхин гъабхуб, дурар тербияламиш дапIну, арайиз адагъуб рягьят ляхин дар. Хъа читинваларин натижа, зегьмет гъизигиган, ужуб шули аьдат ву. Думу швнуб-саб ражари муниципальный дережайиъди, хъа ккудубшу йисан РД-йин илимдинна образованиейин министерствойин дережайиъди гьюрматнан грамотйириинди лишанлу дапIна.

– БицIидарин багъдиъ зегьмет зигуб, гьякьлуди кIурза, гъагъи ляхин ву. Диди яв вари кьувватар ва вахт гъадабгъура, вушра йиз ляхин бегелмишди вузуз. Дадайиз варитIан багахьлу ляхин – бицIидариз манишин, умунвал тувуб ву. Уву бицIириз саб фициб вушра кюмек тувбан натижайиъ дугъан шадвали, разивали ацIнайи улар рякъюбтIан аьхю бахт уьмриъ хьуб мумкин дар. Гьелбетда, тялукь ляхниъ кьадар адрубкьан сабурлувал чарасуз лазим ву. Учуз юкьур риш ачуз, хъа ляхниъ Аллагьди узуз асас вуди баярихъди тербия гъабхуб кьисмат шула. Йиз дестейиъ айидар гизафси баяр вуйиз (аьлхъюра). Нагагь бицIидарин жинжалвалар аьгь апIуз гьязур дарш, бицIидарин багъдиз гъягъюб гъалатI ву. Йиз кьисматниин узу рази вуза, – аьлава гъапIну дугъу ич сюгьбатнаъ.

Гьелбетда, уьмриъ гьарган сабси шулдар. Гъит му кIваин алдру дюшюшар артухъ шулайи девриъ Зиявудиноварин хизан ва гьацира дугъу тербия туву наслар уьмриъ чпин кIван метлебарихъ хъуркьри! Хъугъай, ужувлак миж кивували уж’вал чахьна багахь апIуру!