Зубайдат Шябанова

 
Табасаран райондин ТIивак гъул райондиъ аьхю гъуларикан саб вушра, ерли агьалйир вари чиб-чпихъди таниш ву. Мушваъ гьарсаб хулаъ, гьарсаб хизандиъ гъулан тарих, уьмриан гъушу гъуландар, ватан бадали чпин жанар диву эскрар аьхю гьюрматниинди кIваъ уьрхюра. Му гъулаъ саб фициб-вуш жара йишвариъ адрубсиб саламатвал а.

Гьаму йигъари узу йиз ляхнин юлдаш Умгьанат Сулеймановайихъди Табасаран райондиз командировкайиз гъушнийза. Райондиъ гъахру серенжемарин сиягьдик ТIивак гъул’ан вуйи хусуси метлеб айи дявдин операцияйиъ кечмиш гъахьи эскрарин бабарихъди гюрюшмиш хьубра кади гъабхьнийич.
ВуйиштIан, ТIивак гъул’ан хусуси метлеб айи дявдин операцияйиъ ватандин саламатвал уьбхюрайи эскрарикан 19 эскер кечмиш гъахьну, кьюр бейхабарди гъудургну.

 
Думу эскрарин бабарихъди учу гъулан клубдиъ гюрюшмиш гъахьнийча. Гьадму йигъан гъулаъ Украинайиъ гъягъюрайи дявдин гьяракатариъ иштирак шулайи эскер дукIну духнади салам айи, гьаддиз серенжемдиз 6 дишагьлийихьантIан гъюз гъабхьундайи.
Узуз айи мялуматариинди, гьарсаб райондиъ ва шагьриъ хусуси метлеб айи дявдин женгариъ кечмиш гъахьи эскрарин бабарин социальный сетариъ чпин дестйир а. Хъа ТIивак гъул’ан вуйи му бабари социальный сетариъ, райондинтIан гъайри, чпин гъуланра хусуси десте абццна. Магьа думу десте гьаму йигъари кьюрсана баб’инди артухъ гъабхьну.

 
«Учкан сарин дарш сарин кIваз гъагъи гъабхьиган, вая, велед кIваин духьну, юкIв кабаб хьуз хъюбгъиган, вари сатIи шулча. Хъа шликIа ицциб хураг гьязур апIруганра, гьадму дестейизди хялар хьуз теклиф диврайи хабар хътапIурча. Кми-кмиди сар-сарихьна чай ухуз, гаф-чIал апIуз, жюрбежюр мажлисариз уч шулча. Гъулаз дерд ва хажалатнан хабар гъафиганра, думу жвуванубси гьисс апIури, вари сатIи шулча. Дицисдар мажлисариъ гафар лазим дар. ВаритIан асасуб думу дерд ялгъуз сар дадайинуб ва хизандинуб ваъ, хъа вари гъулануб вуйиб гьисс апIуз гъитуб ву», – кIура хусуси метлеб айи дявдин женгариъ кечмиш гъахьи эскрин баб Гюлбес Халикьовайи.

 
Дугъриданна, ТIивак гъулан баяр гъийиху бабарин десте чпин варитIан багъри инсан амдру йигъари уьмриъ сифте кIул’ан яшамиш хьуз дубгъурайи, чпинси, велед дявдиъ гъийиху жара хизанар фици яшамиш шулаш, улупурайи майдан ву.
Ав, дурар сар-сарихьна хяларди гъягъюру. СатIи гъахьиган, чпин веледар кIваин апIури, чпин юкIвар сикин апIуру. Чпин дерди-бала гъабхьиган, дурар райондин кIулиъ айидарихьна илтIикIури шулу. Хъа учухъди вуйи сюгьбатнаъра дурари, чпин гъийиху игит баярикан ктибтбан кьяляхъ кIваъ айи жара дердер ва месэлйир ачухъ гъапIнийи. Хъа думу месэлйир гъулаъ почта, рякъяр адрувалихъди аьлакьалу вуйи.

 
«Райондин меркездиан ТIивак гъулаз вуйи рякъ лап гъагъи гьялнаъ а. Асфальт адар. Хьадну бушуруг, хъа мархьар ургъуз хъюгъиган, удучIвуз даршлу батIрар шулу. Мидланра гъайри, райондиз вая шагьриз гъягъюз гъулаъ транспорт адар. Хусуси машинар гьамус саки гьарсаб хизандин гьяятдиъ дерккна. Хъа я жилир, ясана машин хъапIуз аьгъю аьхю бай хулаъ-гъулаъ адру вахтарра шулу. Жилар хъадарди, ялгъузди яшамиш шулайи дишагьлийирра гъулаъ цIиб адар. Фунуб вушра хизандиъ саб дупну чарасуз гъягъру йишв шулу. Гьадмуган гъул’ан Хючназ саб терефназ 700 манатдиз такси дибисну гъягъюз мажбур шулача», – кIура Фатмаханум бабу.

 
Дугъан гафариз кьувват вуди, жара дишагьлйирира чпин дерди ачухъ апIура.

 
– Гъул аьхюб ву. Улихьди мушваъ почта либхури гъабхьну. Почтальонди сар жигьил бай лихурайи. Маважиб бицIиб ву кIури, думу ляхниан удучIвну. Гьамус учу комунальный игьтияжарихъан пул тувуз, 700 манат саб терефназ туври, Хючназ машин дибисну гъягъюз мажбур шулача. Жара чара адар. Маважиб бицIиб ву кIури, почтальонди лихуз сарра гъюрадар. Хъа почта адру гъулаз мялумат бегьемди рубкьудар. Ав, гъи бицIидаринра кмиди хилиъ телефонар а. Амма саб яш дубхьнайи кьабидариз телефондик кайиб аьгъдар. Телевизорра адру хизанар алахьуру. Дурариз почта гьадму улихьдин йисарин варитIан важиблу идарйирикан саб вуйи.

 
Гъулаъ электрикра адар. Бязи вахтари бурузарик лампочка кибтIруркьан дихъури шулдар, агури шулча, – давам апIура сюгьбат Сафри Гьяжибалаевайи.
Бабари, чпин дердер ачухъ апIури, рякъярин гьял читинди вуйивализ лигну райондин центриан ухди хъубкьру кюмекнан машинар гъюз кьан апIурайиваликанра, санаторйириз вуйи путевкйирин гьякьнаан вуйи месэла лап гъагъиди гьял шулайиваликанра гъапнийи.

 
– Йиз бай чан хал-хизандихъди Москвайиъ яшамиш шулайир вуйиз. Хусуси метлеб айи дявдин операцияйиз думу чан хушниинди гъушну. Кьюд йигъ гъидипури, йиз бицIи худли зенгар апIурзуз. Дугъан гьарган садар гафар ву: «Варидариз адаш а, узуз гьаз адар, баб?» Язухъ шулзуз, ишурза. «Яв адаш завариан увуз лигура, йиз масан», – кIурза. Хъа бицIир, му гафар гъапну кIури, гъаври шулдар. Думу завариан чан адаш кьяляхъ гъяйиз ккилигура, – улариъ нивгъ ади, ктибтура Фатмаханум бабу.
Саки варидари му сюгьбатнаъ чпиз райондин терефнаан айи медицинайин, социальный ва юридический кюмекнаканра ктибтнийи. Дурари чпиз кюмек туврайи инсанар ва райондин глава мани гафариинди кIваин гъапIнийи.

 
Вушра, кюмек апIуб – му саб месэла ву, хъа рякъяр, райондин центриз транспорт вая гъулаъ электрик адрувал – жара месэла. Му шей’ар ялгъуз саб машквар йигъари ваъ, хъа гьар йигъан лазим шулайидар ву.

 
Ич сюгьбатнан аьхириъ вари бабари, дяви ккудубкIну ихь эскрар гъалибвал хьади гъафнийиш, жараб фукIара ккундайчуз, гъапнийи. Ав, вари дяви гъалибвалиинди ккудубкIбаз ккилигура. Хъа гьелелиг дурари, сар-сарихьна гъягъюри, мани сюгьбатнаъ чиб-чпи ккарцури, худларра уьрхюз рякъяр агура.
Ич сюгьбат гъагъибра, манибра гъабхьнийи. Аьхириъ бабари учу хабаъ тIаъри, чпи гьадрархрайивализ, чпин дерди жвуванубси гьял апIурайивализ чухсагъул гъапнийи.

 
Ав, игитар тербияламиш гъапIу бабар гьархуз саризра ихтияр адархьуз. Ухькан дурариз вартIан ккуниб, дицдар бабариин, хизанариин улукьури, гъвалахъ деъну чайра ухури, дурарихъ хъпехъуб ву, дурарихь чпин дерди ухьухъди пай апIуз гъитуб ву.