Зубайдат Шябанова
Республикайиъ аьхиримжи йигъари гъургъу аьхю мархьариан 6 агъзуртIан артухъ инсанариз аьхю зарар гъабхьну, 6 кас кечмиш гъахьну, къутармиш апIру дестйири селлери гъуху ва бейхабарди гъудургу агьалйир агура, крандиан гъюрайи штариан зегьерламиш духьну, 40-тIан артухъ агьалйир больницйириъ ахьна. Республикайиз багахь регионариан убхъру шид, ипIру сурсатар ва сабпи нубатнаъди лазим шлу алатар кьадар адрукьан хура.
ВаритIан аьхю зарар Дербент райондиз гъабхьну. КIежюх гъулан аьтрафариин али шид уьбхюрайи аьхю дагар абцIну уьлдюбгъюри, дамба гьутIубччвбан натижайиъ райондин 260-тIан артухъ хулариъ шид убчIвну. Хайлин хулар шту гъухну, варжариинди хулар ккадахьну, имбудар рас апIуз даршлу гьялназ гъафну. Зарар гъабхьидариз кюмекназ Дагъустандин агьалйир саб хизанси гъудужвну.
Дербент райондихьан Табасарандиз айиб бицIи манзил ву. Му райондизра мархьари аьхю зарар тувна. Райондин Дарвагъ гъулаъ Рягьимовдин ччвурнахъ хъайи кючейиъ ерлешмиш духьнайи хулариан, шид улубчIвбан хатIалувал ади, 7 хизандин 33 вакил, гьадму гьисабнаан I5 бицIир адагъну.
Райондин глава Мягьямед Къурбановдин табшуругъниинди райондин вари гъулариъ оперативный комиссйир тешкил дапIна. Гьарсаб гъулан месэла шлубкьан ухди гьял апIбан бадали, райондин главайи дурар чан хусуси гюзчиваликк уьрхюра. Арайиз дуфнайи гъагъи аьгьвалатназ ва вахт адрувализ дилигди, Мягьямед Къурбановди «Табасарандин нурар» газатдиз райондиъ гьамусяаьт айи аьгьвалатнакан комментарий тувуз вахт гъабгну.
«Райондиъ мархьари варитIан аьхю зарар Дарвагъ, Мягьрягъ, ТIюрягъ, НичIрас, Гелинбатан ва Хюрикк гъулариз тувну. Гьаму ва мурариз багахь жара гъулариъ газрахъди ва акварихъди вуйи аьгьвалат лап гъагъи гъабхьнийи. Гьамусяаьтра зиихъ ктуху гъулариъ аварийный дестйир лихура. Гъийин йигъаз райондин вари гъулариъ аквар рас дапIна. Ав, гьамусяаьтра арабир бязи йишвариъ аквар ктIуршвури шулу, акв гъабхурайи шалмнар алдакури шулу, газарра хътатIури шулу, фицики, мархьар ургъури амдаршра, мархьарин шту дутнайи жилар кучвурхури гъюрайи дюшюшар а. Гъи му месэла учу гьял апIурача, хъа закур дициб дюшюш жара йишваъ арайиз гъюра. Гьаддиз, сабпи нубатнаъди, агьалйирикан гъавриъ хьуб ва саламатвал уьбхюб ккун апIураза. Учу аварийный дюшюш гъабхьи йишв’ина гьадмусяаьт аварийный десте хъади хъуркьрача ва месэла гьял апIурача.
Штун гьякьнаан улхуруш, убхъру штун месэла райондин центриъ учIруди дийибгъна. Гьаддиз учу му месэла Хючна гъулан хайлин кючйириъ, гьарсаб хизандиз рубкьруганси, машинариъди шид хурача. Жил гьамусяаьт лап ламунди ву, ва шид гъюрайи турбйир рас апIру йишвахьна машинар ва спецтехника хъапIбаъ хатIасузвал а. Хъа гьавйир саб гьял къайдайиз гъафибси, сабпи нубатнаъди гьаму месэлайиз лигурча.
Гъагъи аьгьвалат арайиз дуфнайи, райондиъ вари гъулариъ жа-жаради оперативный штабдин комиссия тешкил дапIнача. Думу комиссияйин дахилнаъ райондин администрацияйин вакиларра а. Дурар гъулан администрацйирин главйирихъди, райондин депутатарихъди, гъуларин имамарихъди йишвариина зарар духьнайи гьарсаб хулаз, гьарсаб хизандихьна гъягъюра ва, федеральный, республикайин терефнаан рубкьру кюмек тувбан бадали, зарар гъахьидарин официальный сиягьдиз гъадагъура.
Къайд апIуз ккундузузки, табиаьтдин бедбахтвалин дюшюшариъ гъабхьи зарар ккебкбаз вуйи кюмек, федеральный, республикайин ва райондин къанунарин бинайиинди, хулариз зарар гъабхьидариз тувру. Яна бистнариз, икрариз, гъуршнариз зарар гъабхьидариз ваъ, хъа агьалйир яшамиш шулайи хулариз зарар гъабхьидариз тувру. Эгер комиссия дарфиди гъузнайи гьацдар хизанар аш, райондин администрацияйиз илтIикIуб ккун апIураза. Гьюкуматдин терефнаан зарар гъабхьидариз тувру кюмекнан кагъзар комиссияйи саб вазли уч апIуру. Гьаму вахтнаан ададапIди, зарар гъабхьидар илтIикIну ккунду.
Райондиъ варитIан аьхю зарар машинар гъягъру рякъяриз дубхьна. Республикайин мяна айидарси, ерли гъуларин рякъярра гъуху йишвар, дагъдиан гъванар ахьну рякъяр гьадатIнайи йишварра гизаф а. Гьарсаб гъулаз машин гъябгъбан бадали, Табасаран райондин аьтрафариин Дагъавтодорин десте ва ерли техника йигъ-йишв либхури гъахьну. Гъийин йигъаз райондин рякъяр гьадатIну гъузрайи гъулар амдар. Ав, бязи йишвариъ рякъяриъ дагъдиан ахьнайи гъарзар гъузра, хъа душваъра саб жерге машинар гъягъюз мумкинвал шлубси марцц дапIна. Вари рякъяр къайдайиз хайизра хайлин вахт лазим хьибди. Рякъяриканси, гъуларин гъядариканра пуз ккундузуз. Мисалназ, Хюрикк гъулаъ кьюб гъяд хатIалу гьялназ дуфна. Халагъ, ТинитI, Лижва гъулариз вуйи рякъяриъ алахьурайи гъядар гьамусяаьт комиссияйи ахтармиш апIура. Сад-кьюд йигъандин арайиъ му месэла гьял хьибдар.
Администрацияйин асас вазифйирикан саб, вари гъулар акварихъдина, газарихъдина, штухъди тямин апIувалихъди сабси, думу гъуларин рякъра шлубкьан ухди къайдайиз хуб ву. Му месэлйир гьял гъапIунча. Хъа вари тамам къайдайиз хайиз сад йистIан артухъ вахт гъябгъиди. Фицики гъагъи гьялназ дуфнайи рякъяр, гъядар, фукьан ухьуз ккундушра, саб-кьюб гьяфтайи рас апIуз шлудар дар.
Инсандин факторикан кIуруш, мушваъ, ав, ихь агьалйири я ихтияр, ясана чиб-чпи вуйивал тасдикь апIру сабкьан документ адарди, хайлин йишвариъ, чпин аьхю абайин, бабан жил вуйи кIури, гьадатIну, къанунсузди хулар дивна. Документар адрувал имиди гъубзри, дурари нирин гъирагъдихъди яшамиш шлу хулар тикмиш апIуз гъадагъа дапIнайивалра гьисабназ гъадабгъундайи. Райондин комиссияйин вакилари агьалйириз гъабхьи зарар вари гьисабназ гъадабгъиди. Хъа документар адру хуларин месэла гъагъиди гъубзди. Гьаддиз, гележегдиъ гьамцдар дюшюшар дархьуз, учу нирин вая гъанаварин гъирагъарихъди къанунсузди тикилишар, хулар диврайидарихьна лазим вуйи уьлчмйир кьабул апIбан бадали, ихтиярар уьрхру органарин вакилар гьаурча.
Аьхириъ пуз ккундузуз, жара гъунши районарик тевган, Табасаран райондиъ аьгьвалат къайдайиз дубхна», – гъапнийи Табасаран райондин глава Мягьямед Къурбановди.
Синоптикари ихь республикайиъ, асас вуди дагълу районариъ, 8-12-пи апрелиъ нубатнан аьхю мархьар ургъуру кIури, мялумат тувра. Хъа гьамусяаьт вари уьлкейиан республикайиз зарар гъабхьидариз кюмек апIуз агьалйир гъюра. Дурарин гьунарарикан, зарар гъабхьидарикан ва дурарихьна рубкьурайи кюмекнакан, республикайиъ ва ихь районариъ дигиш гъабхьи аьгьвалатнакан гъюру нумрайиъра мялуматар тувдича.
