Умгьанат Сулейманова

 
Фуну девриъ вушра, хизан гирами мутму ву. Хизан жямяаьтлугъ бинайин эвел вуйиганси, заан инсанвал, культура, аьдатар, гьарсаб буллугъвал ва артмиш’вал уьбхюрайи далилра вуди гьисаб шула. Дици вуйивализ лигну, уьлкейин артмиш’вал – мюгькам, агьалйирин дуланажагъ за шулу. Вари вахтари уьлкейин артмиш’вализ, жямяаьтлугъ уьмур айи гьялназ, гьюкуматдин терефнаан дурарихьна вуйи янашмиш’вализ лигну, кьимат тувуйи ва гъира туври ими. 13-пи июлиъ Дербент шагьрин кIулиъ айи Ханлар Пашабеговди Агъагюлов Эмирбегаз ва дугъан уьмрин юлдаш Гьялиматдиз 50 йисан сатIиди дуламиш хьбаз бахш вуди, «Мюгьюбат ва вафалувал бадали» вуйи юбилейный медаль тувну. 

Дупну ккундуки, Эмирбег Агъагюлов Табасаран райондиъ 17 йисан РОВД-йин начальникди гъилихну. 2006-пи йисан думу Дербент шагьрин ГОВД-йин начальникдин кюмекчиди гьаъру. Ва гьадму йисан думу чан хизандихъди Дербентдиз кюч шулу. Хайлин йисари душваъ дилихну, лайикьлу пенсияйиз удучIвуру. Гьелбетда, мицир сяняаьткар кас, пенсияйиъ айи полковник ляхин адарди гъитундар – дугъаз Дербент шагьрин зегьметнан ветеранарин, ОМВД-йин ва ВВ-йин Советдин председательди, шагьрин ветеренарин тешкилатдин президиумдин членди теклиф апIуру. Эмирбег Агъагюловди думу гъуллугъниин ляхин апIура.
Эмирбег Агъагюлов Табасаран райондиъ ТIаттил гъулаъ 1955-пи йисан аьхю хизандиъ бабкан гъахьну. Дугъаз хьур гъардаш ва 2 чи а. Му касдин ватанпервалин рюгь чан аьхю абйирихьан гъафиб ву. Эмирбеган аьхю аба Агъагюлов Агъагюл Мурадханович Ватандин Аьхю дяви ккебгъайиз улихьна Табасаран райондин НКВД-йин начальникди гъилихну, дугъан чве Агъагюлов Нажмутдин Мурадхановичра ихь Ватандин Аьхю дявдин иштиракчи ву. Нажмутдин Агъагюлов Ленинграддиъ ва Воронеждиъ гъахьи гъагъи дявдин женгариъ иштирак духьну, кечмиш шулу. Агъагюловарин хизандин девиз гьамциб ву: «Гьарсар жигьилин улихь гьаммишан хьайи асас вазифа жвуван Ватан уьбхюб ву». Ухьу мици сикинвалиинди дуланмиш, гьелбетда, ихь ватан уьбхюрайи вакиларин гьунар ву. Дупну ккундуки, Агъагюловарин хизанди гъийин йигъазкьан чпин аьхю насларин насигьят, аьдатар, жвуван Ватан уьбхбан сяняаьткарвал давам апIура. Эмирбег Агъагюловдин бай Тельман Агъагюлов Дербент шагьриъ ГОВД-йиъ ва гъардаш Артик Агъагюлов ГОВД-йин ГИБДД-йиъ хайлин йисари дилихну, гъи дурар кьюридра лайикьлу пенсияйиъ а. Эмирбеган кьюр худул Исрафил ва Низами, имбу чвйирин ва кьюрид чйирин баяр, язнийир, худлар СВО-йиъ иштирак шула.
Агъагюловарин 50 йисандин арайиъ сатIиди яшамиш хьбан юбилей тебрик апIури, дурарин хизандихъди гюрюшмиш гъахьунза. Дишагьлийи хизандин уьмриъ аьхю йишв бисура ва, гьаци вуйиган, сюгьбатра Эмирбег Агъагюловдин хизандин кейвани Гьялимат Ферезуллаевнайихъди гъубхунза. Му дишагьлийин машнаъ ккудубшу уьмрин кьисмат урхуз шулу. Дугъан машнаъ айи гьарсаб кьарцI, гьарсаб цIар – му дугъан уьмрин тарих ву. Дугъу чан уьмрикан ва, Эмирбек Агъагюловдиз фици кьисмат гъахьнуш, гьаддикан ктибтура.

 
Узу, Рушв’ил гъулаъ аьхю хизандиъ бабкан гъахьунзу. Ич хизандиъ 10 бицIир айич, ва дурарикан варитIан ахюнур узу вуза. Ич дада гьаммишан тягьна кадру ляхин апIуз чалашмиш шуйи, ва учура гьаци тербияламиш гъапIну. Думу вахтари ляхин гъапIишра эргурдайи, наслин кIваъ тямягькарвал адарди дуланмиш шули гъахьну. Гьадму насли уьлке ликриин гъапIну. Дурари учуз ичв улихь метлеб дивай ва гьаддихьна чалишмиш йихьай, учву ктабгъу пишейиз вафалу йихьай, гьадмуган ягъурра хьибдичвуз, кIури, жигьилариз насигьят тувну, ва аьхюдари гъапибдихъ хъпехъури шулийча. Хъа йиз метлеб урхуз гъягъюб вуйиз. Адашди, гьич фикир мапIан, жан риш, яв кIваз ккуни йишваз урхуз гьаурза, гъапи. Мектеб ккудубкIну Мягьячгъалайиъ Культурайинна медениятдин училищайиъ урхуз учIвза. Дидин кьяляхъ, жвуван багъри Рушв’ил гъулан библиотекайиъ лихуз хъюгъза. Вахт-вахтарик райондиз семинарариз гъягъюри шулийча. Ва семинарариъ Эмирбеган чи Султанатдихъди таниш гъахьиза. Ва узу кьабул духьну, саб кьюб гьяфтайилан Султанат бажи чан чвуччвуз швушвди ча пуз гъюру. 1974-пи йисан эвленмиш гъахьича.

 
Бахтлу хизандин эйси хьуб – му варитIан аьхю девлет ву. Хизан - му ихь гьарсар касдин уьмур, гележег ву. Албагу, гьюрматлу хизандиъ аргъаж гъахьи аьхюну пай веледарра гьациб хизан яратмиш апIуз чалашмиш шулу. Эмирбегахъди сабси шубур риш ва сар бай аьхю дапIну жавабдар инсанарди тербияламиш гъапIунча. Ккадау йисариз гъилигган (74 йис шулайиз), уьмур ужуб гъабхьнийиз. Шубар чпин хизанарихъди дуланмиш шула. Дураризра гъи аьхю бицIидар а, 10 худул айиз, хъа гудлар – 6. Аьхюну риш Марина ТIаттиль гъулан мектебдиъ мялимди лихура, кьюбпи риш Шагьназ хулан кейвани ву, шубурпи риш ФатIима Каспийск шагьриъ ерлемиш дубхьнайи кьушмарин частнаъ медсестради лихура, бай Тельман Дербент шагьриъ ГОВД-йиъ гъилихну. Узура райондиъ сифте ТIаттиль гъулан культурайин Хулан директорди, хъасин ТIаттил ва ГьепIил гъулан сельсоветди гъилихунза. Хъа сарун пенсияйиз удучIвунза ва хулан кейвани вуза. Пуз ккундузузки, йиз албагу хизандиъ мани гаф-чIал айивали юкIв кьадарсуз шад апIуриз. Улихьна йисари узу лап яманди иццри гъахьунзу. Ва узу мукьан йисари яшамиш шул кIури, фикир дайиз. Хъа яшамиш хьуз йиз веледарин ва хутларин манишну ва гъайгъударвали кьувват туврайиз. Дюн’я гьадмукьан успагьиб ву, анжагъ гьаз-вуш инсанариз дидин гюрчегвал рябкъюрадар. Магьа учу 50 йисан сатIиди дуламиш шулача. Думу 50 йис жилирихъди дуланмиш хьуб дишагьлийин гьунар ву. Хизан дишагьлийиз тувнайи имтигьян ву. Дид’ан намуслувалиинди ва лайикьлуди удучIвну ккунду. Йиз хулаъ хялар адру вахт гъабхьундариз. Эмирбеган дустар, мирасар кми-кмиди гъюри шулийи. Хяларизра, хулаъ айи бицIидаризра фикир тувну, вари апIуз хъуркьуйзу. Уву фуж вушра, увхъанди яв уьмур сарира хъадрапIрувалин гъавриъ ади ккунду. Яв кьяляхъ яв намуслу ччвур уьмриъ дамагъ кади гъабхру бицIидар, хутлар гъитуб аьхю бахт ву.

 
Ав, мицисдар хизанар ихь арайиъ артухъ ишри. Хъа Агъагюловарин хизандиз жандин сагъвал ва хушбахтвал ккун апIурхьа. Имбу ихь хизанаризра гьамцдар уьлин мяна айи бахтлу йигъар кьисмат ишри.