Гюльнара Мягьямедова

2026-пи йисан 14-пи июнди 22-пи ражари Варихалкьарин блогерарин йигъ къайд апIиди. Думу машквар арайиз адабгъур фуж-вуш, саризра мялум дар: бязидари саб журналин вакилар ву кIура, хъа тмундари – Америкайиан вуйи студент. Вушра гьаму йигъ вари дюн’яйиъ мялуматар арайиз хрудар, тарабгърудар, улупрудар, аьшкь капIрудар ва тамашачйир жалб апIрудар сатIи апIру йигъ ву. Гъийин девриъ блог гъабхурайидари мялуматарин дакьатариз, экономикайин цирклариз, политикайизра кмиди тясир апIура. Гьаддиз, думу пишейин мяналувал кьабул апIури, асиллу дару авторарилан гъадабгъну, социальный сетариъ миллионариинди инсанар лигурайи корпоративный блогерариинакьан, вари гьаму йигъахъди тебрик апIурхьа.

 

Дагъустандин блогерарра, гьадму гьисабнаъди ихь табасаран халкьдин вакиларра, кьяляхъ гъузнадар. Узуз гьаму макьалайиъ Сюгют гъулаъ яшамиш шулайи юкьур бицIирин дада, чав гьязур апIурайи уткан хурагариинди узуз гизаф кьабул гъахьи дишагьлийихъди таниш апIуз ккундузуз.

– Гюлферез Аьлихановна, салам алейкум. Ич газатдиз интервью тувуз рази хьпаз увуз чухсагъул. Газат урхурайидар увухъди таниш апIбан бадали, цIибди увкан, яв хизандикан, уву апIурайи ляхникан кидибт.

– Узу Хив райондин Лика гъулаъ бабкан гъахьунзу. Йиз адаш Аьлихан Лик’ан, хъа дада Сувар Хирижв гъул’ан вуйиз. Йиз хасият, уьмрин саягъ арайиз гъюбаъ бицIи Ватандихьна, жвуван багъри табсаран халкьдин аьдатарихьна вуйи ккунивали аьхю роль уйнамиш гъапIну. Йиз уьмриъ гьамус 93 йис тамам дубхьнайи Хатунагъа бабура аьхю йишв гъибисну. БицIивахтнан, живанвалин ужударсдар йигъар гьадгъан гъвалахъ адаунза. Бабу узуз аьхюдариз гьюрмат апIуз, хизандин аьдатар уьрхюз, зегьмет зигуз ва зегьметкеш инсанарин хатур уьбхюз улупну. Узу блогдиъ улупурайи хизандин аьдатарра, милли хурагар гьязур апIубра йиз бицIи вахтнан уьмрихъди аьлакьалу ву.
Мектебдиз гъягъру вахт улубкьиган, Лика гъулан сабпи классдиз гъушунза. Кьюд йисан гъулан мектебдиъ дурхну, хъасин адашна дада яшамиш шулайи Ивановский областдин Кинешма шагьриз урхуб давам апIуз гъушнийза. Амма багъри Дагъустандихьна, жвуван аьдатарихьна юкIв зигували узу кьяляхъ гъахну. Хирижв гъулаъ кьялан мектеб ккудубкIну, Кинешма шагьрин медицинайин училищейик урхуз кучIвунза. 2008-пи йисан эвлемиш духьну, Сюгют гъулаъ цIийи хизан ккебгъунча. Думу гъулаъ хайлин йисари фельдшерди гъилихунза. Ич хизандиъ гьамус 4 велед айич, 3 бай ва сар риш. 2024-пи йисан бицIину риш бабкан гъахьиган, веледдиз хъайивал апIбан отпускдиз гъушнийза. Гьадму вахтнахъанмина Инстаграмдиъ (Урусатдиъ гъадагъа дапIнайи социальный сетдиъ) йиз блогдиз артухъ вахт тувуз хъюгъюнза. Гъи узу гизафдариз, медицинайин гъуллугъчиси, хизандин аьдатарикан, гъулаъ яшамиш шулайи жигьил дишагьлийин гъайгъушнарикан, уьмрин бахтлу дакьикьйирикан ктибтурайи, табасаран ва жара халкьарин хурагар гьязур апIурайи блогер вуди мялум ву.

– Гюльферез Аьлихановна, гъулаъ жвуван хусуси мяишатдиз лигури, 4 велед тербияламиш апIури, блогдиз материал гьязур апIуб пучIу ляхин дар. Хурагар гьязур апIру блогер хьуз фила кьаст гъапIунва?

– Эвелиан хурагар гьязур апIру блогер хьуз кьаст ади гъабхьундариз. Узуз уьмрин ужудар дакьикьйир, табиаьтдин утканвал телефондиз адабгъуз ккуниб вуйиз. Гъулаъ интернет лап зяифдитIан либхурдайи, гъиву шиклар вахтниинди блогдиз хътауз шулдайи. Интернет ужуди либхуз хъюбгъиган, узу блогдиз артухъ фикир тувуз хъюгънийза.
Хъа гъулан уьмур читинуб ву пуз шулдарзухьан. Аьксина вуди, йиз фикриинди, шагьрариътIан гъулариъ яшайиш саламатуб ву. Гьелбетда, чан жюре тафавутвалар, читинвалар адарди дар: гъулариъ бицIидариз азад вахт адапIуз мумкинвалар цIибди а.
Эгер хулан, хизандин гъайгъушнарикан улхуруш, думу ляхнариз жилири, баяри кюмек апIури шулу. Йиз хизандиъ варитIан аьхю кюмек гъавриъ айи жилир ву, думу гьарган йиз багахь хьайиз. Блогдиъ дугъан зегьмет хъайи-хъайиси улупурадаршра, думу йиз варитIан аьхю кюмекчи вуйиз. Баярира кюмек апIуразуз. Дурариин гьаруриин чан вазифйир ал. Хизандин гъайгъушнарик гьарури чан пай кивруган, гизаф ляхнар рягьятди апIуз шулу.

– Гъийин девриъ гизаф жигьилар хямрин ипIрубдихьан ярхла духьна. Уву кми-кмиди хамрин хурагар гьязур апIури шулва. Жарарин гюмбйир, афрар, цIикбар апIуз шлихъан гъудубгъунва?

– Гьелбетда, пичрахъ йиз сарпи мялимар дада ва баб гъахьну. БицIи вахтнахъанмина ихь милли хурагар фици гьязур апIуруш, уччвуб хамир китIибшбан устадвалин жинивалар рякъюри гъахьунзуз. Хямрин хурагар узуз ихь культурайин, тарихдин, улихьдин насларихьан ухьухьна дуфнайи ирсси вузуз. Гьаддиз, гьамусдин девриъ айи разу хурагар дарди, блогдиъ табасаран халкьдин милли хурагар гьязур апIуз улупури шулза. Хъа жигьил шубари узхъан дубгъури, чпин хулариъ хямрин хурагар апIуз хъюгъруган, йиз юкIв гизаф шад шулиз.

– Увуз гьязур апIуз варитIан гизаф ккуни хураг фунуб вувуз?

– Фунуб вушра кIул’инди саб хураг улупуз шулдарзухьан, фицики узуз жюрбежюр хурагар гьязур апIуз ккуниб вузуз. Хъа йиз блогдихъ гюзчивал гъабхурайидариз узу хамрихъди вуйи хурагар гьязур апIрур вуди таниш ву. Узу гьязур апIурайи хурагарин арайиъ асас йишв пиццайи бисура. Узу пиццайин хамриз йиз авторвалин курс бахш дапIназа. Пиццайиз вуйи хамир аьдати хямирси дарди, гизаф вахтна демраз гъюру шми хамир ву.

– Табасаран халкьдин милли хурагар гизафдарин кIваълан гъягъюра. ЦIикбаз «чуду» кIура, афрар жара миллетари чпин хураг гьисаб апIура. Йиз фикриинди, табасаранариси гергми чIилли ва жюрбежюр ухар гъяйи афрар апIрудар адар. Ихь блогерари гьадму месэлйир гьял апIур кIури, умуд кивраза.

– Гьелбетда, табасаран халкьдин милли хурагар, дурарин тIяаьм, гьязур апIбан аьдат уьбхюб чарасуз ву.
Ихь чIалси, милли хурагарра культурайин, тарихдин ирснан саб пай ву. Гьяйиф, табасаран кейванйир, гъийин деврин хурагариз асас эгьемият тувну, аьдати табасаран хурагарихьан ярхла шула. Ихь бабари, дадйири ухьуз гъиту хурагар гьязур апIбан устадвал дубгуз гъитну ккундар, жигьил наслариз гьязур апIуз улупну ккунду. Гьаддиз узу кми-кмиди блогдиъ милли хурагар гьязур апIбан къайда улупури шулза.

– Гюльферез Аьлихановна, яв гележегдиз айи планариканра кидибт учуз.

– Гьелбетда, ихь варидарин гележедин планар Аллагьу Тяаьлайин хилиъ а. Ухьу улихь месэла диврахьа, дид’ин зегьмет зигурахьа, хъа думу тамам хьуб Аллагьдикан асиллу шула. Эгер йиз кIван варитIан азгар мурадарикан улхуруш, йиз жилирихъди гьяждиз гирами йишвариз гъягъюб варитIан аьхю метлеб вуйиз. Йиз кIваъ гьаммишан гьадму фикир айиз. Блогдикан улхуруш, йиз блогди инсанариз мянфяаьт хури, миллетдин ва хизандин аьдатар уьрхбак пай кивну ккундузуз. Сабсан кIван мурад айиз: ихь миллетдин ва ич хизандин ккуни хурагарикан хъайи-хъайиси дибикIнайи китаб чапдиан адабгъуб. Гьарсар блогеризси, узузра йиз блогдиъ айидарин кьадар гъи 150 агъзуркьан вуш, гележегдиъ миллиондиина артухъ дубхьну ккундузуз. Жвуву апIурайи ляхнихъ юкIв хъади, жвуваз лигурайидарин хъугъвал уьбхюб аьхю хъуркьувал ву.

Инсандихьна хъуркьувал завариан ипган гъюруб дар. Думу, уву яв улихь диву месэлайиин гьар йигъан, йишвну бегьем нивкI дарапIди, зегьмет зигруган гъюруб ву. Юкьур велед тербиямиш апiбан ляхнар, хизандин гъайгъушнар вари гъитну, йишвну сяаьт сабди йиз суалариз жавабар тувуз вахт гъабгу ужур дада, ужур хпир, табасаран ва жара миллетарин хамрин хурагарин устад Гюльферез Аьлихановайиз ва дугъан хизандиз жандин сагъвал ккун апIураза. Гьит Сар Аллагьди яв кIваъ айи мурадарихъ хъаъриву.