Зубайдат Шябанова
Урусатдиъ сабпи ражари ифи жарариз тувбан дюшюш 1832-пи йисан 20-пи апрели гъабхьнийи. Думуган акушер Андрей Вольфди бицIир гъахьи бабаъ жарарин ифи убзбиинди думу аьжалин бацаригъян гъючIюгъну. Гьамус ифи тувувал ва жарарин ифи убзувал аьдати ляхин дубхьна. Ва рази апIурайибра гьадму вуки, ихь республикайиъ ифи тувуз чпин хушниинди гъюрайидарин кьадар йислан-йисаз артухъ шула.
Хизандин аьдат
Гъи ихь уьлкейиъ варитIан жигьил «Урусатдин гьюрматлу донор» Дагъустандин мялуматарин агенствойин гъуллугъчи Къурбан Багьадзиев ву. Ич сюгьбатнаъ дугъу, учв ифи тувуз фици хъюгънуш, ктибтнийи.
«Ургуд йис мидиз улихьна, йиз дада себеб вуди, узу донорвалихъди таниш гъахьунза. Дада кми-кмиди ифи тувуз гъягъюри гъахьну. Дугъу, жарадариз кюмек тувувал инсандин уьмриъ варитIан важиблу ва баркаллу ляхин дубхьну ккунду, кIури шуйи. Ич хизандиъ ифи тувувал ужуб аьдатназ илтIибкIна. Гьамус йиз бицIину чвуччвура кми-кмиди ифи тувра.
Сабпи ражари ифи тувруган, 19 йистIан дайиз. Думуган йиз дустари ифи тувбан акция тешкил гъапIнийи. Дюзди гъапиш, рубарихьан сабцIиб гучIрур вуйза, хъа ифи туврайи йиз дустарин машарик шаду инчI кади рябкъюрайган, думу гучI гъудубгнийиз. Ифи тувбан кьяляхъ узуз, Урусатдиъ варитIан жигьил гьюрматлу донор фуж вуш, абгъю апIуз ккун гъабхьнийзуз. Думу Кафари регионариан вуйи 24 йис яшариъ айи жигьил вуйи. Узу думутIан ухди гьюрматлу донор хьуз ва инсанариз шлубкьан артухъ кюмек апIуз кьаст гъапIунза. Яшар 22 йисаъ ади узу йиз кIван хияларихъ хъуркьнийзу. Гьарсаб процедура узуз лап важиблуб гъабхьунзуз. Фицики йиз ифди жара инсан аьзабари-ккан ккадауз ва дугъан уьмур ярхи апIуз кюмек шулайивалин гъаври аза. Ифи тутрувди узхьан яшамиш хьуз шули амдарзухьан. Хайлиндариз узу ифи тувбан хайирнакан ктибтури, ич дестейиъ учIвуз теклиф диври шулза. Гьарсар касдихьан жара инсанариз кюмек ва шадвал туври, игит хьуз шулу. Сабпи вахтари узу, «РФ-дин гьюрматлу донор» ччвур гъадабгъуз кьаст ади, сад йисан 20-22 ражари ифи ва дидин компонентар туври гъахьунза. Гьамус сад йисан 8-10 ражари ифи ва ифдин сурсатар тувраза», – ктибтура Къурбан Багьадзиевди.
Гъийин йигъаз Къурбанди 90 литрийихьна ифи ва ифдин компонентар – плазма, тромбоцитар, эритроцитар – тувна.
Ифи тувру дустарин дестейиз дугъу 300-тIан артухъ жигьилар жалб гъапIну. Сифте дугъу жигьилариз ифи тувбан хайирнакан ва важиблуваликан ктибтура, хъасин дурарихъди сатIиди ифи тувуз гъягъюра. Къурбанди республикайиъ чпин дестейиз жигьилари фикир тувбан бадали, ифи тувбан важиблувализ бахш дапIнайи швнуб-саб акцияра тешкил гъапIну. Гъи дугъу чан натижйириинди дамагъ апIура.
КIван гьарай
Макьалайин кьюбпи игит Дагъустандиъ айи кIурбин маълин ялгъуз сар донор дишагьли Загьра Шапиева ву.
Загьра Мягьячгъалайиъ яшамиш шула. Дугъаз кьюр бай а. Дугъу заан пишекарвалин образование гъадабгъна ва гьамусяаьт туканариъ мутмйир саб-сабдихъди дюзди гъюрубси диврайи, айитI йишвар успагьиди ккабалгурайи пишекар ву. Загьрайин 39 йис ву. КIурбин маълин донорваликан дугъаз социальный сетариъ гъеебхьну. Думуган Загьрайи кIваъ саб фициб-вуш гьарай абхънийи ва чан кюмекназ фуж-вуш ккилигурайивал гьисс гъапIнийи.
«Думу макьала урхайиз узу зат ифи тувур дайза. Гьаз вуш аьгъдарзуз, амма, гьязур духьну, гьадму йигъан ифи тувру пунктдиз душну, узуз регистриъ учIвуз ккуниваликан гъапнийза», – ктибтура Загьрайи.
«КIурбин маълин донор» гафар гъеерхьиган, гизафдари хайлин вахтнан наркоз, юкьян гьарин гъагъи операция ва учIвру жварар фикриз гъадагъуру. Думу фикрар Загьра Мягьямадовнайи батIил апIура. Загьра кIурбин маълин донорарин регистриз гъадагъну. Ва магьа 2 йистIан артухъ улдубчIвбан кьяляхъ дугъаз ифи тувру центриан зенг апIуру ва дугъан кIурбин маъ ярамиш вуйи гъагъи уьзри аьжалихъна хурайи кас айиваликан хабар тувру.
«Думу зенг мянасузуб гъабхьундар. Думу сар шлин-вуш дюъйириз Аллагьу Тяаьлайи туву жаваб ву. Узу саб фикирра дарапIди рази гъахьунза. ГучI’вал кадайзуз, фицики му процедурайикан узу хайлин мялуматар дурхнайза. Узуз духтрари йиз кIурбин маъ тувру касдин яшар ва дугъан диагнозтIан гъапундайи. Узу иццурайи касдин ччвур ашкар дарапIру къанунарин гъаври ади, суаларра тувундайза. Анализари кьюбпи ражарира ярамиш’вал айиб улупган, духтри узуз зенг гъапIну ва кьатI’иди му процедурайикан, дидихьна гьязур хьпакан хъайи-хъайибси ктибтну.
Процедура 5-6 сяаьтна гъябгъюри гъабхьну. Донация хьайиз узу швнуб-саб ражари ифи ва ифдин компонентар тувур вуза. Гьаддизра гучI кадайзуз. Процедура ккебгъну ккудубкIайиз йиз гъвалахъ координатор хъайи. Думу узухъди узу хулаз гъяйизкьан хъами. Сабпи сяътариъ беден лап зяифди гъабхьнийиз, хъа саб-кьюб сяаътналан вари къайдайиз гъафну. Дагъустандиз гъафир узу хъайигъан ляхниз удучIвунза», – ктибтура Загьрайи.
Эгер учвуз ифи тувуз вая регистриъ учIвуз гучIураш, Загьра Шапиевайин игитвализ фикир тувай. Дугъу гъи чан веледар хабаъ тIаъри, саб наан-вуш агъзур километр манзилнаъ, чаз мялум дару жара касдизра чан веледар хабаъ тIауз мумкинвал тувну.
Дагъустандиъ гъийин йигъаз Урусатдин 1068 гьюрматлу донорар а. Думу ччвурназ лайикь вуйи 30 касдинсана документар Москвайиз хъадаъна. Хъа кIурбин маълин донор республикайиъ 14 кас а. Загьра Шапиева дурарикан сар ву. Дурарин жергейиъ хьуз ва жарарин уьмур аьжалин бацаригъян гъючIюбгъюз ккундуш, увхьанра донор хьуз шулвухьан. Республикайиъ ифи гъадабгъру акцйир йисан швнуб-саб ражари тешкил апIура.
