Гюльнара Мягьямедова
6-пи апрели шид улубчIвну аьхю зарар гъабхьи Дербент райондин Мамедгъала поселокдиъ федеральный ва региондин гьюкмин вакиларикан ибарат вуйи комиссияйи ляхин ккебгъну. Комиссияйин дахилнаъ Урусатдин МЧС-дин министрин заместитель Алексей Кострубицкий, РФ-дин Президентдин Дальний Востокдин федеральный округдиъ гьуркIу ихтиярар айи вакилин заместитель Мягьямад Рамазанов, Дагъустандин вице-премьер Рамазан Жяфаров, РД-йин туризмйин ва халкьдин художествойин сяняаьткарваларин министр Эмин Мерданов ва Дербент райондин глава Эльман Аллагьвердиев а.
Гьаму комиссияйин вакилар Мамедгъалайиз гъяйиз улихьна, Урусатдин МЧС-дин кIулиъ айи Александр Куренков МИ-8 вертолетдиъди тIирхури, Дагъустандиъ шту ккаънайи жиларилан илтIикIну.
МЧС-дин 9-пи апрелиз айи улупбариинди, республикайин миржиб гъулар-йишвариъ 1091 хулар, 1146 бистан ва рякъярин 70 участок табиаьтдин заваликк ккахьну.
Гьюкуматдин комиссияйин вакилар ва дурарихъди хъайидар Мамедгъалайиз душну, табиаьтдин хатIа-балайикк ккахьу хизанарин хулар, яшайишдин объектар, вахтназди агьалйир ерлешмиш дапIнайи йишвар ахтармиш гъапIну. Гьамусяаьт комиссияйи шту ккаънайи хулариан адау инсанар вахтназ айи йишварин яшайишдин шартIар ва дубхьнайи зарарнан кьадар ахтармиш апIура.
Гьюкмин вакилари ерли агьалйирихъди сюгьбатар гъухну, дурарин аьрзйир кьабул гъапIну, гьяракатниинди тувну ккуни кюмекнан месэлйир тартиб гъапIну. Йишв’ин гьяракатниинди кюмек тувру гъуллугъари ляхин гъабхура, шту ккаънайи йишвариин гъабхру ляхнин планар дивра.
Бедбахтвалин дюшюш гъабхьихъанмина газатдин редакцияйира зат сикин дарди мялуматарин кюмек тувра, гъуллугъчйири гьарури чпихьан шлу пулин кюмек дапIна, журналист Умгьанат Сулейманова йишв’ина душну, ляхин тешкил апIурайидарихъди гюрюшмиш духьну, материал гьязур дапIну, газатдин 3-пи машнаъ тувнача.
Гьелбетда, учу апIурайи ляхин, вари хусуси ляхнар дерчну, вахтниинди йишв’ина хъуркьну, варитIан читин вахтна кюмек тувдарин ляхнихъди тевуз даршул. Гъи учуз ихь дирбаш, читинвалари имбубсан сатIи апIурайи халкьдикан, диндин вакиларикан мялуматар тувуз ккундучуз.
27-пи мартдиан 28-пи мартдиз вуйи ярхи йишвди гъургъу аьхю мархьари гвачIиндиз Мягьячгъалайин кючйир нирари, гизаф хуларин подвалар ва сабпи мертебйир шту ацIнийи, Хасавюрт райондиъ шубуб гъул марцциди шту ккаънийи. Гьаддиинди табиаьтдин бала-хатIйир ккудубкIундайи. 5-пи-6-пи апрели гъургъу мархьари хъана аьхю зарар гъабхнийи. Мягьячгъалайиъ шубуб мертебайин хулар кучвурхну ахьнийи, хъа гъваларихъ хъайи хуларин шибритIар шту ккудухнийи.
5-пи апрели гъатиди ургъуз хъюгъю мархьарин натижайиъ улихьна гъахьи зарар гьархуз гъитру хъана аьхю завал гъядябхънийи. КIежхин шид уьбхюрайи йишваъ айи шид, учв дебккнайи цал гьидипну, кьувватлу аьхю нирси, чан рякъюъ алахьурайи машинар, хулар, бетондин отбойникар, токран симар улихь гьирчну, дюзенариина алжабгънийи.
МЧС-дин улупбариинди, думу дюшюшнаан 5 кас гъийихнийи, 200-дилан зиина инсанар, кюмек хъубкьну, дарчIиди ккадархьнийи, вари зарар гъабхьидарин кьадар 6200-дилан зиина удубчIвнийи. 4000 кас чпи яшамиш шулайи хулариан адаъну, жара йишвариз гьаънийи. 1339 хулар ва 1664 бистан шту ккаъну. Поселокдиъ айи гизаф хулар даргъру гьялназ гъафну. Хъа сагъди гъузу хуларинра подвалар ва сабпи мертебйир кьалу шту ацIну, цалар лап аьжуз гьялназ дуфна. Сабпи йигъари чпин хушниинди Мамедгъалайиз ва гъулан агьалйириз рягьимлувалин кюмек апIуз гъюрударин машинарин дестйири рякъяр ацIну гъахьнийи. Дурарикан Инстаграмдиъ (Урусатдиъ къадагъа дапIнайи социальный сетдиъ) айи блогерари гьар йигъан ктибтнийи.
ХатIа-бала гъабхьиган сабпи нубатнаъди гьюкмин вакилар дуфну ккунду. Хъа му аьгьвалатнаъ Мамедгъалайин жвумийин мистан имам Аьбдурягьман Шихмягьямадовди, улихь гьучIвну, агьалйириз кюмек тувбан ляхин ккебгъну. Узу дугъахьна тешкиллувалин ляхин фици ккебгънуш ктибтуб ккун апIури илтIикIнийза, хъа рябкъру гьялариан касдиз гьеле йиз суалариз жаваб тувуз мумкинвал дибихънадар, фицики агьалйириз кюмек тувбан ляхин давам апIури магьа 8-пи йигъ ву.
Йиз суалариз жавабар тувур волонтер дишагьлийирин кIулиъ айи, Мамедгъалайин жвумийин мистан имамдин хпир Карина Шихмягьямадова вуйи. «5-пи апрели сяаьт 11-ди Мамедгъалайин мистан громкоговорителариан, полицияйин патрули агьалйир шту ккаънайи хулариан адаурайиваликан мялуматар тувуз хъюгънийи.
Гьадму йигъхъанмина РД-йин Муфтиятдин кьибла жиларин округдин вакил Мугьяммадрамазан Ражабов ва Мамедгъалайин жвумийин мистан имам Аьбдурягьман Шихмягьямадов кIулиъ ади, Дагъустандин вари имамамари ва волонтерари зарар гъабхьидариз кюмек тувбан зурба ляхин тешкил дапIна. Гьар йигъан, гьюдюхюри-гьюдюхюри, 70 дишагьлийи рягьимлувалин тешкилатари хътаурайи ипIру-убхъру сурсатар пакетариъ иври, хал-йишвахъ мягьрум духьнайидариз пай апIура. Дупну ккундуки, дишагьлийирихьан жара гъагъи ляхнар апIуз шулдар, хъа чпиан удукьру ляхнин кьяляхъра гъузрадар.
Учу гьамина кюмек апIуз гъюрайи вари дишагьлийириз ляхин туврача. Садарин ччвурар дидисну, имбудариз гиран ктапIузра ккундарзуз, хъа вушра Хадижат Зулкьайдаева, Сальма Маллаева, Насигьят Къурбанялиева, Анастасия Султанова, Гьаваханум Мягьямедова, Кагьрабат Керимова, Ханум Агъададашева ва хайлин жарадар учуз аьхю кюмек гъахьну. Варидариз чухсагъул пуз ккундузуз», – гъапнийи Карина Шихмягьямадовайи.
Садпи йигъланмина хъюгъну, гьаму читин аьгьвалатнаъ жямяаьтдин улихь гьучIвну кюмек апIурайи Мурадяли Гъарахановдихьна ва Айваз Рамазановдихьна, чпин фикрар ачухъ апIуб ккун апIури, илтIикIнийча. Дурари сифте йигъари жвуван хусуси дакьатарихъ, хъасин уьлкейин вари терефариан гъюрайи рягьимлувалин кюмекнан дакьатарихъ, эргваликан гьархну, жандин сагъвализра дилигди, кюмекчйирра хъади, гвачIтIан хябяхъдиз ликриин алди, хал-йишвхьан гъахьи ерли касаризра, шагьрар-гъулариан кюмекназ гъюрайи волонтераризра – гьар йигъан 500-600 касдиз ипIру-убхъруб гьязур апIури, гьиври-гьадабгъури гъахьну.
«Узу гьамусяаьт, кефсуз духьну, больницайиъ аза, – ктибтура Мурадяли Гъарахановди. – Ужур гъунши гъардаштIан артухъ ву, кIури ихь абйирин айту а. Гъуншдиз гъабхьи зарар жвувазра кубкIру. Гьаддиз, садпи йигъланмина кюмек тувбан ляхниъ иштирак гъахьунза. Узу, Айваз Рамазанов ва ич кюмекчи юлдшар поселокдин администрацияйи ляхин тешкил апIбаз ккилигундарча. Мициб ляхниъ, гьяракат дапIну, кюмекназ гъюб лазим ву. Учу кюмекнан ляхин я медалар, ясана чухсагъул бадали гъапIундарча. Амма Мамедгъалайизди убчIвру рякъюъ учу ляхин гъабхури, я поселокдин, ясана райондин гьюкмин вакиларикан учухьинди гъафидар саркьан гъахьундар. Узухъди сюгьбат гъубху журналистариз, депутатариз гъапунза: гьамци шид алжабгъури, йиз уьмриъ шубубпи раж ву. Мушв’ин бульдозер алапIну, улихьна хулар алди гъабхьи йишв дюз дапIну, саб парк гъапIнийиш, гьаддикан артухъди хайир хьибдийи. Агьалйири чпиз хулар тикмиш апIуб тIалаб гъапIнийиш, гьадраризра гележегдиъ думу ляхин варитIан хайирлуб хьибдийи. Йиз фикир гьамциб вуйиз.
ГьутIубччву банднан эйси Дербентдин чяхир гьясил апIру завод ву. Заводдихьан рягьятди коттеджар айи саб поселок тикмиш апIуз шулу. Заводдикан гьадму ляхин тIалаб дапIну ккунду. Узуз ва йиз фикрариз къаршу вуйидарра цIиб адар, хъа жвуван фикир ачухъ апIуз узуз ихтияр азуз. 11-пи апрели йиз худул Аьшурялиев Шамили мархьарикан аьхю зарар гъахьи касариз саб миллионна гьацI манат пул хътапIну. Думу Турцияйиъ яшамиш шулайир ву. Дугъу пул селлериан аьхю зарар гъабхьидарин сабпи игьтияжариз хътапIнийи. Узуна Айваз Раазановди пулин дакьатар зарар дубхьнайи агьалйирин арайиъ пай гъапIунча. Ухьуз Аллагь кюмек ишри, ухьу вари хатIа-балайихьан ярхла апIри», – гъапнийи Мурадяли Гъарахановди. Ухьу дугъаз ухди сагъ духьну, больницайиан жвуван хизандихьна гъюб ккун апIурахьа.
«Табиаьтдин завалин сабпи къурхулувал, рукьан рякълан улдучIвну, гагул терефнаъ айи Канделаки ва Заречный кючйирин 40-50 хулариз гъабхьну, душвариъ сарун дахъуз-гъудужвуз ярамиш шулдар. Баракаллагь ВартабтIил гъулан агьалйириз: ургуд-миржид йигъандин арайиъ дурари, аьхю гъазнар иливну, ашар-шурпйир гьязур апIуз, гьивуз-гьадабгъуз Мурадяли халуйиз кюмек апIури гъахьну. Йиз фикриан, шидна кьар улубчIву кючйир тазатIан къайдайиккна хубтIан, саб ужуб йишв тяйин дапIну, зарар гъабхьидариз таза хулар дивуб ужуб ляхин ву. Гьаз гъапиш шубуд-юкьуд йисак сабан му кючйир селлерин штари ккаъри шулу. Му йишвариъ, ругра абхьну, ужуб багъ ибтну, бицIидарин клуб ва аттракционар дивуз шулу», – ачухъ гъапIну чан фикрар Айваз Рамазановдира.
Гьаму читин аьгьвалатнаъ дюн’яйин тмуну кIулихъ хъайи Дагъустандин вакиларра, Дагъустандин халкьдиз кюмек тувуз гьязур вуйи Урусатдин ватандашарра, саб хилди гъудужвну, Мамедгъалайин агьалйир чпин бедбахтвалиъ ялгъузди гъитундар. Мициб сабвали, инсанвали юкIв шад апIура. Гьюкуматдин терефнаанра кюмекар тувуз хъюгъна. Урусатдин Президент Владимир Путинди гъапиганси, зарар гъабхьи инсанар кюмек дарди сарра гъузидар. Мамедгъала айибтIан уткан апIур кIури, умудлу шидихьа.
