Умгьанат Сулейманова

Жвуван юрдарихьан ярхлади яшамиш шули ашра, багъри халкьдин баракаллу вакилар вуди, намуслу хизандин эйсйирди гъузнайи табасаран хизанар гизаф а. Гъи газат урхурайидар гьациб саб хизандихъди таниш апIуз ккундузуз. Думу Тарумов райондиъ 30 йистIан артухъ вахтна яшамиш шулайи Мевлютоварин хизан ву. Аьхиримжи вахтна райондин ерли газатдин ва «Дагъправда» газатдин машариъ Мевлютоварин хизандин рягьимлу ляхнарикан кми-кмиди макьалйир чап апIура. Хизандин кIулар – Шамиль Аьгьмадович ва Зульфия Жяфаровна – газат урхрудариз танишдарра хьуз мумкин ву, фицики Шамиль Гурихъ Мевлютоварин, хъа Зульфия Гьемшнигъ гъулаъ Жафароварин аьхю хизанариъ бабкан ва тербияламиш гъахьи, бицIиди имиди зегьмет зигури, зегьметкешарин гьюрмат уьбхюри вердиш гъахьидар ву.

Му кьюрид касари яратмиш гъапIу хизан кIакIначи жямяаьтлугъ хизан ву, ва дурарин гафар ляхнарихьан жара шулдар. Мевлютовари жара райондиъ яшамиш шули, ляхин апIурашра, дурар табасаран халкьдихьан ярхла гъахьундар. Мисаларра хурза. Мевлютоварин хизан 2022-пи йисхъанмина Украинайин жилариин гъябгъюрайи хусуси метлеб айи дявдин операцияйиъ иштирак шулайи эскрариз кюмек апIбан сабпи жергйириъ а. Шамиль Мевлютовди ва дугъан хпир Зульфияйи СВО-йиъ айи эскрариз гьаммишан гуманитарвалин кюмек хътапIура: гагь пул, гагь жвуван дакьатарихъ масу гъадагъури, итIрудар, ликариин алахьрудар, палтар. Му касарин хайлин варис-мирасар, танишдар СВО-йиъ иштирак шула. Улихьнаси Тарумов райондин «Рассвет» газатдиз Урусатдин Федерацияйин яракьлу кьувватариз дахил шулайи «Сибирь» кIуру казакарин разведка гъабхру ва гьюжум апIру бригадайин командири Мевлютоварин адресназ чухсагъулин кагъаз хъадапIну.
Яраб му дагълу касариз му кьадар кьувват, аьхир адру сабурлувал ва иллагьки му хизандин кейвани Зульфияйин жилижвуваринсиб кьувват наънан вуйиб гъабхьнийкIан? Дугъриданна, Зульфия Мевлютова фагьумлу дагълу табасаран халкьдин арайиъ бабкан ва аьхю гъахьир ву, хъа ихь халкьдиз думу вари лишнар хас шула. Ихь халкьдин эвелра берекетлу, баркаллу жилилан ккебгърайиб даринхъа!

 
Зульфия Мевлютовайи чан ужувлан ляхнар, закур йигъан чаллантина фу-вуш жил’ин гъитуб метлеб ади апIури адар, уж’вал апIуб дугъан рюгьнан тIалаб ву. Дупну ккундуки, Табасаран райондиъ Гьемшнигъ гъул’ан вуйи, Хючнаъ яшамиш шулайи Жяфароварин хизан аьгъдру кас адаршул. Хъа Зульфияйин адаш Жяфаров Жяфар Гьяжиевич аьхю гъуллугънак кайи гьяким вуди гъахьнушра, варидариз жвуван инсанди гъузну. Табасарандиъ думу варидариз лап ужуди таниш ву. Вари веледариз лайикьлу тербия туву гьацир касдин хизандиан ву Зульфия. Дугъан жилирин адаш Аьгьмад Мевлютовра Гурихъ гъулан мектебдиъ хайлин йисари саб кьадар наслариз дарс кивну, тербия туву халис мялим гъахьну.
Гьелбетда, Мевлютоварин хизандикан хабар гъабхьир, узу дурарихъди аьлакьайиз удучIвну, гюрюшмиш хьуз вахт гъабгунза. Му дишагьлийихъди сюгьбат гъабхруган, саб аьгъю гъабхьунзуз: Зульфияйин кIван ачухъвали, мучIу дифар-дердер тинаси хъуржну, инсандин кIваз сабурлувал тувру.

 
– Гьаму саспи инсанарин юкIвар рягьимсуз хьувалиин узу мюгьталди гъузраза. Дюн’я гьадмукьан успагьиб ву, – анжагъ гьаз-вуш инсанариз дидин гюрчегвал рябкъюрадар. Уьмур ухьуз тувнайи имтигьян ву. Дид’ан намуслувалиинди ва лайикьлуди удучIвну ккунду. Ав, гъаври ахьа, СВО-йиъ гъийиху эскрарин дадйир, чйир, дурарин хпар вари яснаъ а. Хъа ухьу дици кIул ибхну, ляхнихьан хилар ярхла гъапIиш, ихь аьхю шулайи наслариз фициб уьмур ккабалгуру, фициб тербия тувру? – ккебгъу узухъди сюгьбат Зульфияйи.
СацIибди энгел духьну, дугъу давам гъапIу: – Ич хизанди 2010-пи йисан 10-пи ноябри Полицияйин йигъ къайд апIурайи йигъан, чан йишв’ина жарар гъяйиз ккилигурайи йиз гъардаш, инсафсуз террористар алархьну, дурари гъиву гюллйириан гъакIнийи. Варидариз гъийин дерд, хажалат рябкъяйиз, аьгь апIуз даршлу гъам гъябкъдар, велед йикIбалан кьяляхъ дугъаз тувнайи Кьягьялвалин орден гъадабгъдар сифте кIулиъ йиз дада ва адаш ву. Ислам кIуру гъардаш, Мягьячгъалайиъ ГИБДД-йиъ лихурайи. Гъи магьа Мурад кIуру бицIину гъардашра СВО-йиъ иштирак шулайиз. Йиз чвйир кIваин духьну, узу ва йиз жилири гьаммишан Украинайин жилариин женгариъ айидариз гуманитарвалин кюмек хътапIурача. 2002-пи йисан 20-пи январи военный гъуллугънаъ айи Шамилин гъардаш Мягьямед гъакIну. Учу вари читинвалар кIул’ина гъафи хизан вуча. Анжагъ мицисдар читинвалари инсандин хасият айибтIан лигим апIуру.
Узу варидарин язухъ шлу инсан вуза, гьаци вуйиган, узу ктабгъу пишера йиз хасиятназ хас вуйиб гъабхьну. Гъийин деврин гъагъну бязи касарин уьмрин рангар мучIу апIура. Узу гьамусяаьтна Тарумов райондиъ айи «Рягьимлувал» центрин заведующийди лихураза. Мушваъ, гьелбетда, вари аьдати инсанарси, узура бизарра, кефсузра шулза, амма йиз метлебнахьна вуйи рякъ гьелелиг давам апIураза. Хъа йиз метлеб саб вуйиз – инсанариз кюмек апIуб. Му гъуллугънаъ ляхин апIури йиз 29 йис шулайиз.
Йиз жилир Мевлютов Шамиль Аьгьмадович 1999-пи йисхъанмина Урусатдин Федерацияйин айтIан ляхнарин органарин гъуллугъчиди лихура. Дугъу Ватандин улихь конституцияйин ва чан гъуллугънан буржи намуслувалиинди тамам апIура. Чахъди лихурайи юлдшарин арайиъ аьхю гьюрматра гъазанмиш дапIна. Дугъан ляхнин ярашугъари кIуруганси, фунуб читинвалиъра дурарихьан Шамилихъ йирфар хъирчуз шулу. Думу сабурлу ва низам-къайда хъайи кас ву. Гъи йиз уьмрин юлдаш полицияйин майор, айитIан ляхнарин органарин ветеран ву. Ич хизанди СВО-йиъ айидариз апIурайи кюмек ад бадали ваъ, Аллагь кIваин алди апIурайиб ву.
Гьамусяаьт узу лихурайи идарайиъ яшлуйир, инвалидар а. Дурар Тарумов ва Нугъай районариан, Кьибла Сухокумскдиан, Дербентдиан, Кизляриан ву. Аьхю пай, веледар жара уьлкйириъ яшамиш шули, абйир- бабариз лигрур адарди, саб вахтназ дуфнайидар ву; затра веледар адарди, лигуз ужудар адру яшлуйир, баяр-шубари ккатIахьнайидарра а. Хъа дицистар касариз харж апIурайи кIван манишин кьит шулдар, аьксина думу йигълан-йигъаз артухъ шули дийибгъуру. Ва дициб хизандиъ айи инсанвалин булагъра хътIабццидар, гьаз гъапиш думу уж’вали абцIнайиб ву. Му узу ляхин апIурайи рягьимлувалин центриъ айи яшлу ва инвалид касар саки йиз кьюбпи хизанси вузуз. Жвувлантина сар касдиз гьюрмат апIуб ихь мусурман диндиъ варитIан аьхю суваб вуди гьисаб апIура. Валлагь, кучIал дариз, кетIерццну больничныйдиъ ади гъахьишра, зенг апIури, узу агури шулу. Фунуб машкквар гъабхьишра асас фикир гьадрариз туврача. Дюз гъапиш, жвуван хулаътIан ляхниъ гизаф шулза, – кIура Зульфияйи.

Дупну ккундуки, Тарумов райондиъ ерлемиш дубхьнайи «Рягьимлувал» центриъ 14-18 йисан яшамиш шулайи яшлуйирин мирасари Зульфия Мевлютовайин адресназ хайлин чухсагъулин кагъзар хъадаъну. Зульфия швнуб-сабан ведомствойин ва муниципальный грамотйирихъдира лишанлу гъапIну.
Зульфия ва Шамил бахтлу абйир-бабарра ву. Дурарин риш Гюльнара, медуниверситет ккудубкIну, Мягьячгъалайиъ лор-духтирди лихура, дугъу медколледждиъ дарсарра кивра. Абана бабси, Гюльнарара аьламатнан хасият хъайир, гаф-чIал апIуз аьгъюр, уж’вал апIуз ккунир ву.

Мевлютовариз кьюр худулра а, Хадижа ва Уьмар. Хадижайи сабпи классдиъ урхура, хъа Уьмар бицIидарин багъдиз гъягъюра. Гъит му жумарт юкIварикан ибарат дубхьнайи хизан Аллагьди уьбхри.