Сувайнат Кюребегова

Фагьумлуйири гъапиганси, уьмриъ гьарган вари гьяракатнаъ ади шула, вари дигиш шула, амма, тарихнан ва ихь уларихь ахмиш шулайи гьядисйирин гюзчивал гъабхури гъахьиш, уьмриъ ва вахтнаъ дигиш даршулайибра айивалин шагьидар шулхьа.

Йиз фикриан, гьунар гьадму даим вуди гъубзру ва дигиш даршлу кьиматлуваларикан саб ву. Думу жвуван ихтиярниинди сабпи жергейиъ дивраза. Гьадму жергейиъ, гьунарнахъди сабси, ватандиин ва дадайиин али дявйирин гъагъра айиз. Гьаз? Гьаз гъапиш, гьациб ву гьунарнан кьимат. КкудудукIру дявйириан чпин веледариз ккилигурайи дадйирин нивгъар, фукьан вахт гъубшишра, кам шуладар, му, дигиш даршули, жил’ин гъубзрайи дерд ву.

 
Гьунар айишваъ дерднан гъагъра ади шулу, фицики жвуван жан фида апIуз гьязур дарурихьан гьунарра апIуз шулдар.
Ав, ихтилат хъанара дявдикан, хъанара ватандикан, хъанара веледдихъ мягьрум хьувалин гъагънакк ккахъу дадайикан вуйич…
Табасаран райондин ЖагътIил гъул’ан вуйи, чан хизандихъди Тюбе поселокдиъ яшамиш шулайи Умижат Ханмягьямадова ва дугъан кюлфетар ухдихъанмина таниш вузуз. Учу, юстицияйин гъуллугъариъ лихури гъахьидарин хизанар, читин 90-пи йисари мина удучIвну гъафунча ва гьамусра тамам къанна хьуб хизандихьна табасаранар мушваъ яшамиш шулача. Умижат узуз табасаранарин сумчир-саламдиъ кми-кмиди рякъюри шуйзуз. Думу шаду, гъярхьу-гъятIархьу, хайрин-шейрин улихь гьучIвру, фуну ляхинра удукьру дишагьли вуйи. Гьамус дугъан машнак шадвал кимдар, чан багъри веледдихъ мягьрум гъахьи думу кIару палтар али дадйирин жергейиъ ахъну. Дугъан бай Кемран Ханмягьямадов СВО-йиъ гъакIну.

 
Умижат Табасаран райондин заан наградайиз – «Табасаран райондин улихь лайикьлувалариз» – ва Амет-Хан Султандин ччвурнахъ хъайи медалариз лайикь гъахьи 12 веледдин дада, 4 бай ва шубур хтул СВО-йиъ айи баб, ягъчIвур йистIан артухъ халачйирин дуркьарихъ зегьмет гъизигу табасаран дишагьли Эспет Ханмягьямадовайин швушв ву.
Ханмягьямадоварин хизанар, СВО-йиъ гъакIи сар кIуру хутлин дерд яваш хьайиз, кьюрпи хутлинра яснаъ учIвну. Ихь халкьдин дирбаш баяр Тимур ва Кемран Ханмягьямадовар СВО ккебгъу сифте йигъариланмина – сар мобилизацияйиинди, тмунур жвуван хушниинди СВО-йин жергйириз гъушну. Му жигьил баяр, гъудуркьу ватанперверар, чпин хизанар ккергъуз хъуркьайиз, бахтлу ислягь уьмрикан хиялар кIваъ имиди, женгнан чюлиъ талаф гъахьну…

 
Умижат ва Аьбдулмажид Ханмягьямадоварин бай Кемран Ханмягьямадов Табасаран райондин ЖагътIил гъулаъ бабкан гъахьир ву, думу Мягьячгъалайихьан ярхла дарди ерлешмиш шулайи Тюбе поселокдиъ аьхю гъахьну. Мушваъ дугъу мектеб ккудубкIну, уьмур гъудубгъну, амма сад йигъанкьан, саб герендикьан чан багъри ЖагътIил гъулхьан, бабан чIалнахьан, жвувандарихьан ярхла гъахьир дар. Кемран чпин аьхю хизандиъ айи абйирин аьдатариз гъуллугъ апIури, аьхюр-бицIирин гьюрмат уьбхюри аьхю гъахьи бай вуйи.
СВО ккебгъу йисан мобилизацияйиинди гъуллугъназ гъуху Кемрандиз Украинайин ругариин цIийикIултIан фашизм чIиви апIурайи нянатлуйирихъди женгнаъ хьуб кьисмат гъабхьну. Гьадму Украинайин ругариин дугъу чан жан дивну – гьавайиди ваъ, хъа тазатIан чIиви шулайи фашизм терг апIури, ватандин буйругъ ва эскервалин буржи тамам апIури.

 
«Йиз бай жарарсир хьуз мумкин дайи, дугъан уларихь мургувалин чешнийир хьади гъахьну: ОМОН-диъ лихурайи, гьамус СВО-йиъ айи чан эмар, тап пенсияйизкьан юстицияйин гъуллугъариъ гъилиху адашна аьхюну эм ва хушниинди СВО-йиз душу, игитвалиинди гъакIи ВДВ-йин ефрейтор, чан эмдин бай Тимур Ханмягьямадов, – ктибтура Умижатди. – Думу гизаф жумарт юкIв айи бай вуйи, ихьдари кIуруганси, игьтияж’вал айириз чаин али палатра илдибтну туврур. Гъулаъ яшамиш шулайи чан аьхю баб ва аба дугъаз кьадарсуз ккундийи, дурарин саб тIалабра Кемранди фикир тутрувди гъибтдайи. Гьамус, Кемран имдруган, дурариз узузси, узузтIанна артухъдира гъагъиди айиб аьгъязуз. Гьарсар дадайиз чан бай ширин ву. Велед йикIувалин дерд ебцру уьлчме айиб дар. Узустар дадйирра, йиз байстар баярра гизаф а, гьаддиз, дурариз лигури, йиз юкIв ижми апIураза».
Кемран Ханмягьямадовдикан саб хабарра адарди тамам гьацI йис гъабхьнийи, думу гъудургур вуди гьисаб дапIнайи. Вари гьаму вахтна, нивкI адру ярхи йишвари, чпин нубат дудубгнайидарси улуркьури гъахьи йигъари, гьар дакьикьайиъ, гьар герендиъ Умижат чан балхьан зенгназ ккилигури гъахьну. Дугъу телефон хил’ан дипри гъахьундайи, дидин зенг дадайиз аьхиримжи умуд вуйи. Амма телефон ккебехънайи.

 
Хъа сад йигъан Аьбдулмажиддиз зенг дапIну, дугъан бай хьади гъюрайиваликан хабар дебккнийи. Умуднан тIил кьатI гъабхьнийи – дадайин ва адашдин юкIвар тIуркIруси жилкан гъивнийи.
Му дердлу хабар хьади Аьбдул-мажиддихьан сифте дакьикьйириъ хулаъ учIвуз гъабхьундайи, думу унчIварикк, дудургнайирси, мина-тина лицури гъахьнийи. Умижатдиз думу гъяркънийи ва дишла гъавриъ гъахьнийи. «Йиз бай имдар», – фикир гъапIну дугъу, чан кIваансина чIимир деебтури.

 
Кемран Ханмягьямадов багъри ЖагътIил гъулаъ кивна. СВО-йиъ гъакIи дугъкан вуйи фикир чIивиди уьбхбан бадали, райондин сяргьятариин лазим вуйи серенжемар кьабул апIурайиваликан Умижатди ва Аьбдулмажидди гъапунзуз. Сарра кIваълан дурушрувалихъ хъугъурхьа, ислягьвал бадали жанар диву эскрарикан вуйи фикир даима вуди гъубзрувалихъ хъугъурхьа. Гьарсарикан бикIидихьа, гьарсарикан элиз ктибтидихьа! Чпин веледар дирбаш инсанарди тербияламиш гъапIу абйир-бабариз икрам апIидихьа!

 
«Учу ич веледариз ватанпервервалин фицдар вушра дарсар киври гъахьундарча, дурар военный гъуллугъариъ лихурайидарин хизандиъ аьхю гъахьидар ву, гьаддиз, белки, ватандиз гъуллугъ апIуб дурари чпиз пише вуди, буржи вуди ктабгъуншул», – гъапну Кемрандин адаш, юстицияйин гъуллугъарин ветеран Аьбдулмажид Ханмягьямадовди.
Умижат ва Аьбдулмажид Ханмягьямадоварин кьюрпи байра СВО-йиъ а. Дугъан жигьил хпир бицIириз ккилигура. Умижатдиз уьмур давам апIуз му дюн’яйиина гъюз рякъюъ айи, хьуз имбу гьадму чан хутли умуд тувра.

 
Гьаци дубхьнура ккунду – уьмурра, умудра саб рякъюъди, сатIиди, сабди тмунуб кьувватлу апIури, гъягъюри. Анжагъ, уьмрин ва умуднан рякъ кьатI дархьбан бадали, дадйирин юкIвар тIуркIурайи дявйир ккудукIну, жил’ин багълар битмиш апIури, экенар урзури, зав’ин дронари ваъ, хъа инсанариз рягьим, акувал, манишин туврайи ригъди, вазли ва хядари агъавал апIури ккунду. Гьаци, гьелбетда, хьибди!!! Шаксуз гьациб йигъ улубкьиди!!! Гьадмугандиз, ихь ватандин намус уьбхюри, дявдин чюлиъ айи веледарихъанди дюъйир апIурхьа, гирами дадйир, абйир, чйир, хпар, дявдиан абйириз ккилигурайи бицIидар!
Хъа веледарихъ мягьрум гъахьи абйир-бабарин, яснан палтар али дишагьлийирин юкIвариз Первердигари сабур туври!
Сабур тувривуз, Умижат!

Сабур тувривуз, яснаъ айи дишагьли!