Гюльнара Мягьямедова
2-пи июнди Дагъустандин главайин вазифйир тамам апIурайи Федор Щукин урус ва Урусатдин халкьарин чIаларин цирклиъ гьюкуматдин политика уьмриз кечирмиш апIбан советдин заседаниейиъ иштирак гъахьну.
Заседание видеокъайдайин аьлакьайиъди Урусатдиъ 6-пи июнди къайд апIурайи Пушкиндин йигъ – Урус чIалнан йигъ улубкьайиз улихьна уьлкейин Президент Владимир Путинди гъубхнийи. Душваъ гележегдиъ Урусатдин халкьарин чIалар, чапханйирин ва жямяаьтлугъ проектар уьрхбан теклифар гьял гъапIнийи.
Президентди уч духьнайидариз Урусатдин Федерацияйин гьюкуматдин чIалнан политикайин бина гьязур апIбаз чухсагъул гъапнийи. Думу урус чIал ва Урусатдин жилиин яшамиш шулайи халкьарин чIалар уьрхбан, артмиш апIбан ва думу ляхниз кюмек тувбан асас месэлйир планламиш дапIнайи сабпи документ ву.
Документдиъ улупнайи серенжемар гъахбан план тяйин дапIна. «Правительствойикан серенжемар пулин дакьатарихъди тямин апIуб ва кIулиз адагъуб ккун апIураза», – илтIикIнийи президент гьюкмин ляхин кIулиз адабгъурайи органарихьна.
Владимир Путиндин гафариинди, гьаму йисан «Урусатдин халкьарин литературайин машгьур эсерарин библиотека» китабарин серия чапдиз гьязур апIубра лазим ву. «Китабариъ ихь милли литературйирин урус чIалназ илтIикIнайи ужударсдар эсерар тIаъди, гьамци, думу эсерар гизафдарихьан урхузра хьибди», – къайд гъапIну президентди.
Владимир Путинди Дагъустандин культурайикан Урусатдин уьмуми культурайин мяналу ва аку пайнаканси гъапнийи. Дугъу Дагъустандин халкьарин чIалариинди чапдиан адаурайи китабарин кьадар цIиб дубхьнайиваликан гъапнийи ва думу месэла гьял апIуз хъюгъюб табшурмиш гъапIнийи.
«Дагъустандин халкьарин чIа-лариинди чапдиан удучIвурайи китабарин кьадарназ фикир тувуб лазим ву, – илтIикIнийи думу Федор Щукиндихьна. – Гьяйифки, аьхиримжи йицIуд йис советарин деврихъди ттевиган, милли чIалариинди чапдиан адагъурайи китабарин кьадар цIиб дубхьнайиб рябкъюру».
«Заседаниейиъ гьюкуматдин кIулиъ айири ихь республикайикан швнубна саб ражари гъапнийи. Гьадди Президентдин терефнаан ихь региондихьна вуйи гьюрмат улупура. Владимир Владимировичди Дагъустандин халкьарин чIалариинди китабар чапдиан адагъбаз кюмек тувуб табшурмиш гъапIну. Уьлкейин кIулиъ айидар кюмек тувуз гьязур ву. Бабан чIалар уьрхбаъ думу важиблу къарар ву.
Президентди кIваин гъапIганси, 8-пи сентябри, ихь машгьур шаир Расул Гьямзатовдин бабкан гъахьи йигъан, уьлкейи сабпи ражари Урусатдин халкьарин чIаларин йигъ къайд апIиди. Дагъустанлуйириз думу аьхю ихтибарвал ва жавабдарвал ву. Расул Гьямзатовдиз чIал, инсанарин арайиъ гафар апIру дакьатси, халкьдин рюгь, культурайин бина ва тарихдин ирс вуйи. Хъа дугъан «Эгер йиз чIал закур дубгруш, узу гъи йикIуз гьязур вуза» кIуру гафар бабан чIалар уьрхбаз ва артмиш апIбаз бахш дапIнайи женгнан лишан гъахьну», – гъапнийи Дагъустандин главайин вазифйир тамам апIурайири.
Заседаниейиъ саб жерге теклифар дивнийи: «Гьюкуматдин чIал вуйи урус чIал» вузариз вуйи китаб гьязур апIуб, ккебгъбан классарин мялимар гьязур апIбан ляхин къайдайиз хуб, урус чIал ва литература кивбан ери за апIуб.
Федор Щукиндин фикриинди, вари гьаму месэлйир Дагъустандиъ аьсрариинди албагну яшамиш шулайи халкьариз важиблу ву.
«Ихь республикайиз гьамциб фикир тувбаз, ихь девлетлу культурайихьна ва аьдатарихьна айи гьюрматназ Владимир Владимировичдиз чухсагъул кIураза», – гъапну региондин кIулиъ айири.
Гъи бабан чIаларин аьгьвалат фициб вуш, рябкъюрахьуз. Милли чIалариинди вуйи эсерар урхуз дардина, бабан чIалниинди гафар апIузкьан ккуни жигьилар имдар. Гьелбетда, милли чIалар уьрхбаз ва артмиш апIбаз гьюкуматдин терефнаан артухъ фикир тувиш, йигълан-йигъаз бабан чIалниинди гафар апIурайидарин кьадар артухъ дархьишра, чIал дубгидар. Гьюкуматди къарарар адагъура, хъа натижйир лап пашмандар шула, фицики гьадму къарарар уьмриз кечирмиш апIуб асас вуди хизандиин илипну гъибтра.
