Нариза ТIаибова

Мялум вуйиганси, хьадан фасил вари терефарихъанди маракьлу ва гъизгъин вахт ву. Мектебариъ тятIилар тувбахъди аьлакьалу вуди ихь гъулариъ живанар дарсарихьан азад шула. Му вахтна шагьрариъ яшайиш албагнайи жигьил хизанари чпин веледарра, аьдат вуйиганси, аьхю абйир-бабарихьна гъулариз гьаъри шулу. Натижайиъ му фасил гьарсариз эрг’вал йивбан жигьатнаан маракьлу, важиблу ва гьацира хатIасузвал уьбхбан рякъ’ан жавабдар вахтназ илтIибкIура.

Шагьрариъ инсанари хьадну чпин азад вахт асас вуди гьюлерихъ эрг’вал йивбаз, рягьятвал гъадабгъбаз сарф апIуру. Хъа гъуларин шараитариъ, аьксина вуди, иллагьки хьад гъизгъинуб шула.
– РД-йиъ саки гьар йисан «Дагъустан Республикайиъ живанари эрг’вал йивбан, сагъламвал мюгькам апIбан гьякьнаан» тялукь къарар кьабул апIура. Вари республикайиъ кьабул апIурайи уьлчмйирин шилнаъди цци Хив райондиъра саб жерге серенжемар гъахидича. Баяр-шубари рягьятвал гъадабгъбан ва дурарин сагъламвал мюгькам апIбан гъаразнаъ ади, республикайиан учуз тувнайи табшуругъар тамам апIбан бадали, лазим ляхин гъабхурача. Гьадму гьисабнаан гьамусяаьтнара Дагъустандин аьтрафариин ва Урусатдин жара регионариъ кьувватнаъ айи сагъламвалинна эрг’вал йивбан лагерариз гьаъбан метлебниинди абйир-бабарихьан аьрзйир ва тялукь документар кьабул апIурача. Абйир-бабарин хушниинди учу живанариз асас вуди «Солнечный берег», «Альтаир» ва жара лагерариз путевкйир туврача. Урусатдин дережайиъди саб жерге конкурсариъна олимпиадйириъ заан иштирак’вал улупу баяр-шубар «Артекдиз» гьаъру мумкинвалра а. «Артекдиз экспедиция» программайин бинайиинди Хив райондиан 13-пи авгъустдилан 5-пи сентябриз эрг’вал йиврударин 8-пи сменайин дахилнаъди Крымдиъ ерлешмиш дубхьнайи «Алые паруса» эрг’вал йивбанна сагъламвалин центриз 3 кас гьаъру мумкинвалра а. Улупнайи йишваз 5-9-пи классариъ урхурайи живанарикан гьауз шулу. Гьарсаб лагерин къайдйирихъди, шараитарихъди Урусатдин, асас вуди РД-йин минобрин уьмуми сайтариъ таниш хьуз шулу.

Йишвариин эрг’вал йивбан ляхин гъабхбакан гъулхиш, йигъандин муддатнаъ, кьюб ражари мани хурагра гьиври, гьарсаб сменайин дахилнаъди 20 кас кьабул апIру саягъниинди хьадан фаслиз тялукь лагерар ЦIийи Фрюгъярин ва ЗахтIарин мектебариъ ккабалгнача. Сабпи баяр-шубар душвариъ июлин эвелариъ кьабул апIиди.
Сагъламвалин лагерариъ эрг’вал йивбаз лазим вуйи путевкйир Дагъустандин образованиейинна илимдин министерствойиан пулсузди жара апIура. Вушра гъулан агьалйири чпин баяр-шубар хьадан лагерариз думукьан иштагь ади гьаърадар. Учу гьарсарихьан аьрзйир кьабул апIуз гьязур вуча, – гъапну ич сюгьбатнаъ Хив райондин образованиейин отделин кIулиъ айи Назаряли Тарлановди.
Макьала гьязур апIури, узу му меселайин гьякьнаан саб жерге абйир-бабарихъдира гюрюшмиш гъахьунза. Исихъ дурарин фикрар ачухъ апIураза.
Саният, шубур бицIирин дада: «Ухьуз мялум вуйиганси, аьхиримжи йисар ухькан гьарсари читин шартIариъди, кIвак гъалабуллугъвал кади кючюрмиш апIурахьа.
Сифте коронавирус уьзрихъди арайиз гъафи дигиш’валарин натижайиъ йишвариин мектебарин ляхинра хайлин дигиш апIуз мажбур гъахьну. Кьяляхъна СВО-йихъди аьлакьалу вуди гьякимари инсанар яснаъ итну. Гьарсаб архаинди ккудубшу йигъ «шюкюр ибшри Аллагьдиз» кIури гьапIрахьа! Хъа тялукь аьгьвалатнаъ гъирагъдиз лагераризра жвуван бицIидар юкIв архаинди фици гьаърухъа?! Гьаддиз узхьан, му месэлайин гьякьнаан, мялимари теклифар тувнушра, разивал улупуз шуладарзухьан. БицIидариз гъулариъра саб жюрейинра читинвалар имдар».
Аьйшат, юкьур веледдин дада: «Кьюрид аьхюну бицIидар улихьна йисари узу йиз хушниинди лагериз гьаъри гъахьнийза. Дурар лап разиди гъюйи. Хъа му кьюрид яшнан бицIидар ву. Дурари гъийин йигъан эрг’вал йивбакан гъапиш, улихьна вахтарихь тевиган, гъулариан хьадан лагерариз баяр-шубар лап кьитдитIан гьаъри имдар. ИкибаштIан, мициб гьякьикьатдиз чан себебра адарди дар. Аьхиримжи вахтари ихь республикайиъ бицIидар дурграйивалин, аьлава хатIйир шулайивалин шагьидар шулахьа… Уьлкейиъ гъягъюрайи тялукь гьяракатарин шагьидар шулайи вахтна, гъи гизафдарик чпин веледар вахтназ вуди ярхлаз гьауз гучI’вал ка. Жавабдар гъуллугъари сагъламвал мюгькам апIру саки вари лагерариъ яшайишдин лазим вуйи вари шартIар а кIура, хъа душвариз эрг’вал йивуз гъушу бицIидари гьякьикьат жараб вуйиб субут апIура. Узуз таниш хизанариан бицIидари «Солнечный берег» лагериъ эрг’вал гъивну, дурар кьадарсуз разидира а, хъа вари саб думу лагериз гьауз удукьруб дарувалин гъавриъра аза. Живанарин ихтиярар ва дурарин сагъвал варишвариъ дюрхну ккунидар ву.

Хъа гьякьикьатдин жара терефнакан гъулхиш, шагьрар фукьан чиркинвалари ккаъна. Думу ляхин варидариз рябкъюрахьуз. Гъулан марцци гьава, шид, уткан табиаьт эвез апIуз шлубра шагьрариъ гьамусяаьтна фу бихъура? Гьюл? Мушваъ узхьан йиз суалназ кьатI’и жаваб тувуз шулдарзухьан.
Хьад гъулариъ гъизгъин вахт ву. ТятIиларин вахтна живанар асас вуди абйир-бабариз «кюмекчйир» шули ихь аьдат ву – алафар уч апIбаъ, малар-марччарин нубатар алдаъбаъ… Артмиш шулайи наслар тялукь ляхнариина жалб апIбакан анжагъ мянфяаьттIан адар. Гъийин девриъ, ич бицIи вахт кIваина гъабхиш, живанариз гьацира азад вахт гизаф а. Тялукь гьякьикьатдиъ кюмек лазим вуйи вахтнакьан дурар гъагъ алдарди зегьметнахьна жалб апIуваликан анжагъ хайиртIан хьибдар».