Агьалйирихьан вуйи аьрзйирин кьадар цIиб шула

Наргиз Гюлечова

2024-пи йисан сентябрин вазли Дагъустандин гьюкуматдин жилищный инспекцияйин (ГЖИ) регьбрин вазифйир вахтназ вуди тамам апIрурди Арсен Гьяжиев тяйин гъапIну. Думу касди чав наан ляхин апIури гъахьишра, ужудар хъуркьувалар улупура, ва агьалйирра дугъкан разиди ву. Магьа, республикайин ГЖИ-йин кIулиъ учв дерккну гьелелиг 4 вазтIан даршра, дугъу ляхниъ улупурайи натижйир харжидар дар. Коммунальный циркил ужуб терефназди дигиш дапIну агьалйирихьан гъюрайи аьрзйирин кьадар цIиб хьпан бадали дурари, чпин ляхин намуслувалиинди тамам апIура.

 

Улихьна йигъари кIули гъубшу 2025-пи йисан ГЖИ-йин тамам гъапIу ляхнариз бахш дапIнайи пресс-конференцияйиъра зиихъ тасдикь гъабхьнийи. Думу конференцияйикан жикъиди «Табасарандин нурар» газатдин ккудубшу нумрайиъ мялумат тувнийча.
Журналистарихъди вуйи сюгьбатнаъ Арсен Гьяжиевдина ва сабпи нубатнаъди ккудубшу йисан тамам гъапIу ляхнарин натижйирикан ктибтнийи. Саки кьюб сяаьтнан арайиъ ГЖИ-йин кIулиъ айири ва дугъан заместитель Мавра Пакаловди, ва ГЖИ-йин жямяаьтлугъ советдин кIулиъ айи Сабир Сайдумовди суалариз жавабар туври, журналистарихъди сатIиди аьгьвалат дигиш апIбан рякъяр агуз чарйир гъизигнийи.
Арсен Гьяжиевдин гафариинди, ГЖИ-йин инспекторари дагъустанлуйирихьан, хъа асас вуди шагьрариъ яшамиш шулайидарихьан гъафи аьрзйирикан 4029 аьрзайиз гъилигну ва дурар гьял гъапIну. Чпихьна гъафи аьрзйир ахтармиш апIури, ашкар гъахьи 4237 тахсиркарваларикан 1086 тахсиркарвал арайиан адагъуз теклифар дивну ва жавабдар касаринна гъуллугъарин 5 миллионна 900 агъзур манаттIан артухъ журумар гъапIну. ГЖИ-йиз гъафи аьрзйирикан асас пай, агьалйирихьна рубкьурайи штун ва электричествойин ери ужуб дарубдикан вуйи.
«Ич ляхин гьациб вуки, саспиган узу правительствойин совещанйириъ деъну ашра, фикриъ ади шлуб штар айи подваларна, читинвалар арайиз хурайи тагъар вуйиз. Фицики мани кабинетдиъ вая совещаниейиъ узу деънайи вахна, аьдати касарин хулариъ манишин, акв, шид адарди хьуб мумкин ву. Ич метлеб дицдар ляхнар сабпи нубатнаъди гьял апIуб вуйич. Вушра, читинвалар алахьурайи агьалйирихъди гюрюмиш дархьикьан гагьди, тамамди дурарин гъавриъ ахъуз шулдар. Гьаддиз, кми-кмиди йишв’ина гъягъюри, агьалйирихъди гаф-чIал гъабхури шулуча», – кIура Арсен Гьяжиевди.
Гьар йисан хулариъ манишин тувру фаслихьна (ОЗП) гьязур хьпан бадали, республикайин гьюкмари хайлин серенжемар гъахури шулу. Дагъустан Республикайиъ 2025-2026-пи йисарин кьюрдун вазариз 5 агъзуртIан артухъ гизаф мертебйирин хулар гьязур дапIна. Чвлин ва кьюрдун вазари думу хулариз манишин тувбан бадали, гьязурлугваларин ляхнар хьадну имиди тамам апIуз хъюгъра. Октябрин вазлиз дурар аьхирихъна гъафихъан, Рохтехнадзорин РД-йиъ айи управлениейи муниципалитетариз кьюрдухьна гьязур духьнайивалин паспорт тувра. Паспорт тувну ашра, бязи муниципалатетариъ кьюрдун вахтна агьалйирихьна рубкьурайи манишин лап цIиб ву. Вушра, мидиз улихьна йисаритIан, цци кьюрдун фаслиъ манишнахъдина аквнахъди аьлакьалу вуди, агьалйирихьан гъюрайи аьрзйирин кьадар 35% ис дубхьна. Эгер аьрза гъафиш, дидиз дишлади дилигну, гьял апIбан бадали, ГЖИ-йин пишекрар йишв-йигъ дарпиди гъаравлиъ а.
Мисал вуди гъадабгъиш, Каспийск шагьрин агьалйирихьан ОЗП ккебгъу йигъланмина хулариз туврайи манишнан ерийин, электроэнергияйин гьякьнаан аьрзйир ерхьури шулу. Хъа штун кьякьнаан кIуруш, гьаму йис ккебгъубси шагьрин сабуну пайнаъ айи хулариъ саки кьюб гьяфтатIан артухъ шид адарди гъабхьну. Кьюрдун вазари гьамцдар читинвалар алахьура, шагьриз кьюрдухьна гьязур хьувалин паспорт гьаз ва шли тувра? Саб Каспийск ваъ, имбуну шагьрарра гьациб гьялнаъ а.
Пресс-конференцияйиъ гьацира гизаф мертебейин хуларин идара апIру компанйирин гьякьнаанра хайлин гафар-чIалар гъахьнийи. Журналистари ГЖИ-йин вакилариз агьалйир яшамиш шулайи хулариъ идара апIру компанйирихъди аьлакьалу вуди алахьурайи читин месэлйириканра ктибтнийи. Мисал вуди, узу иштиракчи вуйи дюшюшнакан пуз ккундузуз.
Учу яшамиш шулайи хуларин идара апIурайи компанияйиин рази дарди, жара компанияйин хиликкна хал тувуз кIури, хулариъ яшамиш шулайи агьалйирин къуларра алди аьрза тувну, цIийи компанияйин хиликкна гъушунча. 3-4 ваз улдубчIвбалан кьяляхъ, уч гъапIу гъуншйирин къулар ва аьрза суддин къарарниинди батIил гъапIну. Гъуншйири къулар гъизигу протокол гъубху заседаниейин председатель вуйза, ва гьаддиз 3 ражари суддин заседаниейиз гъафундар кIури йиз 10 агъзур манатдин журумра гъапIнийиз. Хъа узу фици суддиз гъягъюза, эгер суд шулайиваликан узуз я хабар адруган, я дина гъач дарпиган?
Конференцияйин иширакчи журналистари ГЖИ-йин кIулиъ айирин вазифйир вахтназди тамам апIурайириз хъана жара дюшюшариканра ктибтнийи, ва Арсен Гьяжиевди му дюшюшар ахтармиш апIуз ва чан гюзчиваликкна гъадагъуз гаф тувнийи.