Зубайдат Шябанова
Фунуб вушра больницайиъ операция гъабхру отделениейиъ инсандин уьмрихъан варитIан жавабдар вуйи кьюр кас ади шулу. Сарпир – пациентдин уьзур вая гъагъи зиян сагъ апIбан бадали операция гъабхурайи хирург, кьюрпир – гьадму дакьикьйириъ инсан кечмиш дархьбахъан жаваб туврайи анестезиолог.
Анестезиолог ва хирург духтрарин медсестра хирургдин арчул хилик гьисаб ву. Хайлиндари, анестезияйин ляхин операция гъабхру касдиз наркоздин руб йивубтIан дар, кIури фикир апIура. Хъа дугъриди кIуруш, дугъан ляхин операция ккебгъну ккудубкIайиз, ккудубкIбан кьяляхъра, инсан наркоздин нивкI’ан ачмиш хьайизкьан гюзчивал ва жавабдарвал гъабхувалиъ а, ва гьаддиз думу лап важиблубра ву.
Уьлкейин варитIан ужудар анестезиолог-медсестрйирикан сар Москва шагьриъ Урусатдин оборонайин министерствойин А.А. Вишневскийин ччвурнахъ хъайи центральный военный госпиталиъ лихурайи ихь успагьи риш Къизханум Султановара ву. Чан яшар гьеле 22 йистIан дашра, операцйир гъахру хирургарин ва анестезиологарин арайиъ дугъаз аьхю гьюрмат а.
Операцияйиз гьязур шулайи духтрариз чпин кюмекчиди ихь Къизханум хъади ккунду. Магьа нубабнан гъагъи операция дурари 12 сяаьтна давам шули гъабхьну. Операцияйин кьяляхъ узу Къизханумдихъди сюгьбат гъубхунза.
Къизханум 2003-пи йисан Дербент шагьриъ бабкан гъахьну. Дугъан абйир-бабар Табасаран райондин АхьитI гъул’ан ву. Султановарин хизандиъ аба, баб, адаш, дада, чвйир, чвйирин хпар – вари военный гъуллугъариъ лихура. Къизханумдин кьюр чве гьамусяаьт хусуси метлеб айи дявдин операцияйиъ иштирак шула.
Къизханум мектебдин кьяляхъ, Дербент шагьриъ медицинский колледж ккудубкIну, Саратовдиъ гьюкуматдин юридический академияйик кучIвру. Душваъ заочно къайдайиинди урхури, думу Дербент шагьриъ хусуси больницайиъ операционный медсестради ляхниъ дийигъну.
«Дербентдиъ узуз чпин ляхин бинайиан аьгъю ужудар духтрар Гамият Салмановайихъди ва Мурад Сагуевдихъди лихуб кьисмат гъабхьунзуз. Дурар чпин ляхин заан дережайиъди тамам апIру пишекрар вуйи. Дурарин ляхниз, бажаранвализ, ляхнихьна ва иццурайи касдихьна вуйи мани рафтариз ва янашмиш’вализ лигну, узуз анестизиологияйин циркил бегелмиш гъабхьунзуз. Иллагьки гьадрарихъан гъадабгъу тажрубайи Москва шагьрин варитIан аьхю госпиталарикан сабдиъ лихуз кьувват ва мумкинвал тувунзуз. Дюзди кIурза, ляхниъ дийигъу сифте йигъари, узу Дагъустандиан вуйивализ ва пишекарвалра ихь республикайиъ гъадабгъувализ лигну, Москвайин духтрари уз’ин бегьем ихтибарвал апIури гъахьундайи. Дурар, чпин гафариинди, ихь республикайиан вуйи бязи пишекрарихъди гъилихдар вуйи, ва гьаддиз йиз таза гъарашугъари узуз улихь ккимиди ужуб кьиматра туври гъахьундайи. Хъа узу апIурайи ляхин ва йиз тажруба гъябкъиган, дурарин янашмиш’вал дакьикьайин арайиъ дигиш гъабхьну», – ктибтура Къизханумди.
Къизханум военный госпиталиъ саспиган суткйириинди дежурствйириъ ади шулу. Дурарин реанимацияйиъ лихурайи духтрар, инсанар уьзрин бацаригъян гъючIюгъюри, сикин дарди гьяракатнаъ айидар ву.
Магьа, хирургарин лизи палат алабхьну, улариан Дербентдин завун ригъдин нур атIабгурайи жигьил дишагьли, чав нивкIуз гьау инсан уягъ хьайиз ккилигура. гьамусяаьт думу инсан нивкI’ан кьяляхъ гъюруш, даршсан хъедрергру нивкIуз гъягъюруш, Иллагьки дугълан асиллу ву. Гъи дугъ’ина зийнар духьнайи эскрарин варитIан гъагъи операцйириъ иштирак хьувал ихтибар апIура. Аьдати больницайинна военный госпиталин пациентарин арайиъ аьхю фаркьвал а. Военный госпитализ минайианна жара яракьариан гъагъи зийнар духьнайи пациентар хура. Бязиган пациентдин уьмур, дакьикьайилан ваъ, секундайин кюмекналан асиллу вуйи дюшюшар шулу. Мушваъ анестезиолог варитIан асас кас ву. Думу, зиян дубхьнайи кас уьмрихъна хпан бадали, сифте аьзарлу шокдиан фици адагъуруш, фициб тактика ишлетмиш апIуруш, фикир дапIну, хъасинтIан ляхнихъ хъюгърадар. Дурар саперарик гьисаб ву – гъалатI гъахьиш, инсан уьмрихъ мягьрум шула.
Москвайиъ варитIан улихь хьайи больницйириъ ужуб ад гъазанмиш дапIнайи шуран юриствалин пише гьапIуз ву, кIуру суалра туврудар ашул. Хъа Къизханумдиз вари гьяйран апIуз ккуниб ву. Гьамусяаьт дугъу медицинайин академияйиъ заан кьиматариз урхура. Уьру диплом гъадабгъну, хизанарин жилгъа давам апIури, шуру военный гъуллугънаъ лихуз кьаст дапIна.
Гьамусяаьт Къизханум Султановайи военный ихтиярариан нубатнан курсовой ляхин бикIура, хъа закур думу нубатнан операцияйиъ иштирак шулу. Урусатдин варитIан аьхю Москва шагьриъ ашра, дугъан кIваъ ва улариъ багъри Дербентдин завун мани ригъдин нур ктIубшвурадар. Думу кьиблайин ригъди гьамусяаьт жара шубаризра гележегдиз рякъ ккабалгура.
