Гюльнара Мягьямедова
Гьар йисан вари дюн’яйин мусурмнар гирами Рамазандин вазлиз ккилигури шулу. Мусурмнарин календарь, Мугьяррамдихъан хъюгъну Зуль-гьижайихънакьан, 12 вазликан ибарат шула. Рамазандин ваз урчIвубпиб ву.
Аьраб чIалнаан таржума апIуруш, «рамадан» «убцру манишин» кIуру гаф ву. Думу ваз, ригъдин кьувватну жил ва укIар-кIажар ерццури, аьхю цIиин ягълачиъ ччим фици ебцIуруш, гьаци инсанарин гунгьар ерцIуз мумкинвал шлу ваз ву.
Рамазандин вазли ушв бисуб ислам диндин 5 фарзнакан шубубпиб ву.
Гьаму йисан гирами Рамазандин ваз 19-пи феврали ккебгъну. 29 ясана 30 йигъандин арайиъ ислам диндин рякъюъ айи вари мусурмнари ушвар дисиди. 14 йисна гьацI дубхьнайи гьарсар мусурман касдиз ушв бисуб фарз ву. Каламариъ айибдиз асас вуди, бицIирин 7 йис тамам гъабхьиган, дугъаз гъудган апIуз улупну ккунду, йисар бегьем хьайиз, велед ушв бисбахьна хру тербия тувуб дурус ву. Эгер бицIириз ушв бисуз читинди вуш, дугъаз гуж апIуз хай шулдар.
Ушв бисбаъ асасуб ният ву. Шафиийин мазгьабдиинди ният йишвну, ясана сигьринган, ушв бисуз гъудужвиган, гвачIиндин гъудгниз азан тувайиз апIруб ву. Хъа рякъюъ ади, ясана жара дугъри себеб ади ушв дибрисди гъузиш, думу ушвар рамазандин ваз алдабхъган хъаъну ккунду.
Гьаму зиихъ ктуху шартIар ихь республикайин бицIи агьалйиризра кмиди кIваъланди аьгъя. Хъа макьалайин метлеб гьадрарикан кIваълан гьархуз гъидритуб ву.
Рамазандин ваз ккебгъайиз цIиб вахт ккимиди, узу Мамедгъалайиан вуйи блогер Сейфудин Къурбановдин Инстаграмдин (Урусатдиъ къадагъа дапIнайи социальный сетдин) машариз лигури гъахьунза.
Сейфудин имийин (дугъкан учу сачра газатдин машариъ гъибикI-нийча) Инстаграмдиъ айи маш жара блогераринсиб дар, дугъу душваъ я чан азгъунвал улупурадар, ясана чав масу туврайи шей’арин реклама гъабхурадар. Дугъан блог Мамедгъала гъулан ва чпин жвумийин мистан гьар йигъандин гъайгъушнариз, касибвал кайидариз кюмек тувбан жямяаьтлугъ ляхнариз бахш дапIнайиб ву.
Узу зиихъ гъапиганси, Рамазандин ваз улубкьайиз 10 йигъ ккимиди Мамедгъалайин мистан багахь тикилишчивалин ляхнар ккергънийи. Гъулан жямяаьтлугъ ляхнарин жанлу иштиракчйири фу тикмиш апIуруш, гюзчивал гъабхури гъахьунза. Дурари гьар йигъан гвачIнин ухди ляхниина гъюри, гъум, хяхял, кьулар, арматурйир хури, гъизгъинди ляхин гъабхури гъахьнийи. Къайд апIуз ккундузузки, хайлин ляхнариъ бицIидарра иштирак шуйи. Гъийин девриъ, абйир-бабари чпин веледар зегьметнахьан гьадагъна. Хъа Сейфудин имийи, чан бай улихьди, хайлин бицIидар ляхник каъра, дурариз аьгъдруб улупури, чпиан удукьруб апIуз алаура.
Магьа гьамци ушварин ваз ккебгъайиз Мамедгъалайин жвумийин мистан багахь, имам Аьбдурягьман Шихмягьямадовра кIулиъ ади, Рамазандин вазли ушв гьибтуз ккунидариз чардагъ тикмиш гъапIнийи.
Узуз аьгьвалат жвуван улариинди гъябкъюндаршра, чардгъин утканвал йивнайи шиклариинди гьисс апIураза.
«УрчIвуд йигъандин арайиъ, ихь аьдатар, культура уьрхбан лишанси, 32 квадратдин метр али гьаму дуствалин хал гьязур гъапIунча. Мушваъ гьарсаб накьишди ихь ата-бабйирин сяняаьткарваликан ктибтура. Рамазандин вазлиз вуйи чардагъ фици ккабалгидикIан, Дагъустандин сурат фици улупидикIан кIури, фикрар апIури гъахьунча. Гьамус вари ляхнар дапIну ккудубкIбан кьяляхъ рябкъюрачуз, ич кIваъ айиб кIулиз адабгъуз гъабхьунчухьан. Сабуну кIулиъ имам Шамилин сурат ибтунча. Дугъу ихь тарихдиъ, диндиъ асас йишв дибисна. Думу ихь халкьарин ккабгъуз даршлу рюгьнан ва мюгькам сабвалин лишан ву.
Чардагъ албагури, аларкIну йирси духьнайи йицIуб халачи-гьалвиз цIийи уьмур тувунча. Халачйириан гьарсаб кишра-накьиш адабтIури, варж пачка лезвйир харж гъапIунча. Думу ляхин аьхю аьшкьниинди кIули гъубшнийич. Чардгъин цалар гьадму халачйириан адатIнайи накьишарихъди дабалгнача. Ич жафа гьавайиди гъюдубчIвундар. Туризмдин цирклин вакил Аьбдулкерим Керимхановди гъапиганси, Дагъустан вуйиси гъилицишра, мициб успагьиди кабалгнайи чардагъ рябкъидарчвуз. Рамазандин ваз улубкьбахъди вари мусурмнар тебрик апIурача. Ич чардагъ уж’вал апIуз, дин хъапIуз ккунидар уч шлу йишв дубхьна. Учухьна ушв гьибтуз варидариз теклиф апIурача», – гъапну ич сюгьбатнаъ Сейфудин Къурбановди.
Рамазандин вазлин сабпи ифтариз Сейфудин имийи, чан бицIину веледдихъан якъ дубккну, жямяаьтдиз, чардагъ тикмиш апIуз кюмек гъапIдариз ушв гьибтуз теклиф гъапIну. Гъит Аллагьу Тяаьлайи дугъан садакьа кьабул апIри.
Дугъриданна, Рамазандин ваз Дагъустандиъ аьхю шадвалиинди кьабул апIура. Гьар йигъан ушв гьибтруган, дустариз, багахьлуйириз теклиф апIура, сатIиди ужувлан сюгьбатар гъахура, зикрар урхура. Гъит ихь гьарсарин гъидису ушвар, гъапIу гъудгнар ва дюъйир, туву садакьйир Аллагьди кьабул апIри!
