Наргиз Гюлечова
Хусуси метлеб айи дявдин операция (СВО) ккебгъу йигъланмина, Ватан бадали фукьан табасаранлуйири чпин жанар тувнуш, ухьуз варидариз аьгъяхьуз. Табасаран, Хив районариан душнайидар ктарди, жара шагьрарианра, регионарианра СВО-йиз душну, Ватан уьбхюрайи табасаранар цIиб дар. Гьадрарикан сар Рафик Керимов ву.
Му игитрин тухмин бина Табасаран райондин Туриф гъул’ан ву. Агъабегна Муслимат Керимовар эвленмиш шлуган, дурар Дербент райондин Дюзляр гъулаъ яшамиш шулайи. ЦIиб вахтналан цIийи хизан Карл Марксдин ччвурнахъ хъайи колхоздиз кюч гъахьну. Гьадушваъ 1986-пи йисан 12-пи майди Керимоварин хизандиъ чпин сарпи велед Рафик бабкан гъахьнийи. 1992-пи йислан 2003-пи йисазкьан Рафикди Хазар гъулан мектебдиъ урхури гъахьну. Мектеб ккудубкIбалан кьяляхъ дугъаз армияйиз дих гъапIнийи. Рафик Керимовди Мурманский областдиъ 2 йисандин арайиъ чаин али буржи тамам гъапIну.
Эскервалин гъуллугъ апIувал ккудубкIну кьяляхъ гъюругантIан дугъан Ватан уьбхрур хьувалин ният ади гъабхьнийи. Хулаз кьяляхъ дуфну цIиб вахтналан, 2006-пи йисан 6-пи июнди дугъу Чечен Республикайин Ханкала поселокдиъ айи эскервалин частнаъ гъуллугъ гъабхуз кIури, контракт гъийибтIнийи. Гъуллугънаъ учIвну 4 вазлилан Рафикдиз аьхюну сержантдин звание ва дявдин женгарин ветеран ччвурар тувну.
Мектеб ккудубкIбалан кьяляхъ Рафикдихьан, заан образование гъадабгъбан бадали, вуздик урхуз кучIвуз гъабхьундайи. Чан мурад кIулиз адабгъурза кIури, думу 2007-пи йисан Дагъустандин гьюкуматдин педагогвалин университетдиъ «право» факультетдик заочно вуди урхуз кучIвру. Урхбахъди сабси Рафикди чан гъуллугъра давам апIури гъахьну.
2008-пи йисан грузинаринна осетинарин арайиъ дявдин гъалмагъал абхънайи вахтна, табасаран эскер гьадушваъра иштирак гъахьнийи, ва дугъаз «Кавказдиъ террориствализ къаршу операцияйин иштиракчийиз» кIуру медалра тувнийи.
2011-пи йисан июндин вазли, 25 йисандин яшариъ ади, дугъу медучилищейиъ урхурайи риш Гюльмирайихъди хизан ккебгъну.
«Дюзди кIуруш, йиз шикил Рафикдиз улупруган, узу хал-хизан ккебгъуз думукьан гьялакди адайза. Варидари узуз, думу ужур бай ву, швумал хьидарва кIуруган, сарун рази гъахьиза. Ич кьюридринра разивал ади, 2011-пи йисан 19-пи июнди хьадан мани йигъан сумчир гъапIнийча. Сумчрин кьяляхъ учу Рафикди гъуллугъ тамам апIурайи Чечен Республикайиз удучIвну гъушнийича. Сарпи велед – риш Ясмина – хьайиз Рафик гьаци яманди ккилигури айики… Гъуллугънахьан азад вахт дугъу гьаммишан хулаъ узухъдина ич бицIи шурахъди гьапIри гъахьнийи. Ясмина дугъаз лап яманди ккундийи. Ляхниз гъушурира гьаммишан риш рякъюз зенгар апIури шуйи. ЦIиб вахтналан бай Адамра гъахьнийчуз. Байра дугъаз гьаци яманди, чазтIан адруганси ккундийи.
Сар-сарихъди духьнайи кьюбрид веледарра фици аьхю шулаш лигури, ужуди тербияламиш апIури, аьдатар улупури, янаки вари уьмур гьелелиг улихь хьади, уьмриз планар дивнайча, хъа вушра Аллагьдин чан планар а…» – пашманвалиинди кIура эскрин ачIнийи.
Керимоварин хизан эвленмиш духьну 12 йис дубхьнайи йигъан, хусуси метлеб айи дявдин операцияйиъ иштирак шулайи хизандин эйсийик гюллйир куркIну, думу кечмиш шулу. Ватан бадали чан жан туву уьмрин юлдаш хъимдру Гюльмирайи, гъи сарди чпин веледар, дурариз уьмриъ гъахьи бахтнан йигъарикан ктибтури, тербияламиш апIура.
Чахъди гъуллугъ тамам апIурайи эскраризси, дугъан командованиейизра Рафик умуд кивуз шлу жавабдар кас вуйиб аьгъяйи. Гьаци вуйивализ лигну, чан гъарашугъар наанди гъягъюрушра, дурарихъди Рафикра хъади шуйи. Думу 2014-пи йисан Урусатдинна Украинайин арайиъ вуйи гъалмагъалин ва Крым Республика кьяляхъ гъадабгъбан гьядисйириъра иштирак гъахьнийи ва «Крым кьяляхъ апIбаз» медалииндира лишанлу гъапIнийи. Гизаф йисарин арайиъ сарун чаз эскервалин гъуллугъ гъабтIган, Рафик 2014-пи йисан ляхниан удучIвнийи. Сад йисандин арайиъ дугъу чан кIваз хуш шлу ляхин абгури гъахьну, амма жигьилин кIваз хуш вуйиб анжагъ эскервалтIан дайи. Гьаддиз 2016-пи йисан думу Буйнагъскдиъ айи эскервалин частнаъ контрактдиинди лихуз хъюгъру. Мушваъра Рафикди учв фицир жавабдарвалин эскер вуш улупуру. Гьаддиз дугъахьна гъарашугъарин гьюрматра ади гъабхьну.
Гюльмира Керимовайи туву мялуматариинди, Буйнагъскдиъ гъуллугъ апIуз хъюгъиган, Рафикди чан хизанра гьадина хъади гъушнийи. Кми-кмиди командировкйиризра гъягъюри шуйи.
«Рафик, Буйнагъскдиъ гъуллугъ апIури ужудар гьунарар улупбаз лигну, 2017-пи йисан 21-пи феврали «Эскервалин гъуллугънаъ гьунарар улупбаз», хъа 2020-пи йисан 16-пи ноябри «Дявдиъ жюрэтлувал улупбаз» медалариинди лишанлура гъапIнийи.
Нубатнан ражари командировкайиз Владикавказдиз гьаънийи. Йиз хиял вуйиз, гьарганси, му ражарира цIиб вахтна гъузну, кьяляхъ гъюр кIури, фицики дугъан ляхин гьациб вуйи. Аммаки му ражари думу Владикавказдиан Украинайиз гьаънийи. Хусуси метлеб айи дявдин операция ккебгъу сабпи йигъланмина думу гьадушваъ иштирак шули гъахьну.
Гьадина гъягъюри рякъюъ айири, чав аьлакьайиз удудучIври гъабхьиш, узу дердер дарапIри кIури, саб-кьюб гаф кIуз узуз зенг гъапIнийи.
Фикир вуйиз, гьарганси сад-кьюд йигъандин аьдати командировка ву… Зат хиял дайиз мициб шул кIури», – ктибтура Гюльмирайи.
ЦIиб кьандиси Гюлмирайиз чан уьмрин юлдаш хусуси метлеб айи дявдин операцияйиъ иштирак шулайиб аьгъю шулу. Думуган, Рафикди, жара эскрарихъди сатIиди зийнар духьнайи эскрариз кюмек туври, госпиталин гъаравулвал апIурайи.
«Хулаз хайлин йигъар улдучIвбалантIан зенгар апIури шулдайи. Зенг гъапIиганра, «Вари ужу ву, Гуля, дердер мапIан. Узу сагъди ва чIивиди аза» дупну, телефон кутIубшвури шуйи», – кIваин апIури, ктибтура эскрин ачIни хпири.
Гюльмира Керимовайин гафариинди, са-кьюдар вазарилан Рафик Буйнагъскдиан вуйи гъарашугъар айи йишваз гьаъну ва машин хъапIрурди лихури гъахьну.
«Сад йисна гьацIан арайиъ, думу гьаммишан хусуси метлеб айи дявдин операцияйин варитIан читин женгариъ ади гъахьну. Гьаму вахтнан арайиъ 3 ражаритIан хулаз гъафундайи. Думу хулаз гъафиган, гьадушваъ шулайи гьядисйирикан кидибт кIури, гизаф хъюгънийза. Гьич фукIара ктибтурдайи. Анжагъ сад йигъан 4 ражари аьжаликкан ккутIурччвунча» гафтIан гъапундайи», – ктибтнийи Гюльмирайи.
Чпи эвленмиш духьну 12 йис саритI шулу кIуру йигъан, Рафикди Гюльмирайиз зенг гъапIнийи. БицIидар фици вуш гьерхнийи, чавра ужуди вуза, йишвну гъаравулвалиъ шулза, гъапнийи.
Хпиринна жилирин арайиъ телефондихъан вуйи гаф-чIал хьпан кьяляхъ 19-пи июнди Гюльмирайихьна Рафикдихъди лихурайи сар юлдшин хпир гъафнийи. Думу дуфну фу-вуш пуз ккунди айирси, амма саб гафра даркIури хулаъ деънийи. Саб бицIи арайилан Гюльмирайин адашра ра-ккнар арццну, хулаъ учIву. Шураз чан абйир-бабар гъюруб аьгъдайи. Думу чав гьадму йигъари дадайихьна гъягъюз гьязур шулайир вуйи. Хулаъ учIву аба гъяркъюбси, худлар, жаргъури, шадди дугъ’ин алархьнийи. Аммаки Гюльмирайин адаш, чан шурахьинди лигури, чIалра дар кIури дийигънайи. Дугъу саб «Рафик» кIуру гафтIан гъапундайи. Хъа дада кIуруш, дерд кIул’ина дуфнайи риш чахьан рякъюз дарлшуб аьгъяди, чIат дийигъну имийи.
Гюльмира дишлади, фу дубхьнаш, гъавриъ ахънийи. 2023-пи йисан, эвленмиш духьну 12 йис дубхьнайи йигъ – гъаравулвалиан кьяляхъ гъюрайи Рафикдин фуник гюлле кубкIну, думу кечмиш гъахьи йигъ – Гюльмирайин уьмриан диф гъяйи йигъси гъубшнийи.
«Рафик имдрувалихъ хъугъуз даршули, хайлин вахт гъабхьнийиз. Хъа адаш Аллагьдихьна гъушну кIури, узу бицIидариз гъапнушра, дурар гьамусра чпин адашдиз ккилигура», – аьлава гъапIнийи дердлу дишагьлийи.
Хусуси метлеб айи дявдин операцияйиъ иштирак хьпаз лигну, Рафик Керимов Урусатдин Президентдин указдиинди 2023-пи йисан 14-пи феврали «Жюрэтлувализ лигну» медалиинди ва кечмиш хьпан кьяляхъ «Кьягьялвалин» ордендиинди лишанлу дапIна.
