Гюльнара Мягьямедова
Дюн’яйиъ миллионариинди гъуллугъчйир ва волонтерар сатIи апIурайи варитIан чIатху рягьимлувалин тешкилат Варихалкьарин Уьру хачран ва Уьру гьацIвазлин (полумесяц) гьяракат ву.
Думу гьяракатну инсанариз варитIан читин аьгьвалатариъ – гъалмагълариъ, аварйириъ, табиаьтдин бедбахтвалариъ – зарар гъабхьидариз кюмек тувру. Тешкилатдин метлеб хъапIрайи диндиз дилигди, аьзабнакк ккайидариз, аьзарлуйириз, дявдин вахтна йисирвалиъ ахънайидариз, касибвал кайидариз кюмекнан хил гьачIабккувал ву.
1859-пи йисан Италияйин Сельферино шагьрин багахь гъабхьи дявдин женгнан кьяляхъ зийнар духьну кюмек дарди дахьнайи эскрар гъяркъиган, Швейцарияйин дилавар кас Анри Дюнандин кIулиз Уьру хачран гьяракат тешкил апIбан фикир гъафнийи. 1948-пи йисан 8-пи майдихъанмина Анри Дюнандин бабкан гъахьи йигъан Варидюн’яйин Уьру хачран ва Уьру гьацIвазлин йигъ къайд апIура.
Дагъустандиъ Урусатдин Уьру хачран отделение 1923-пи йисан 7-пи декабри ачмиш гъапIнийи. Гьаддихъанмина гьюкмарра, гьякимарра дигиш гъахьнушра, игьтияж айидариз кюмек туврударин метлебар дигиш духьнадар.
6-пи майди Мягьячгъалайиъ Дуствалин хулариъ Урусатдин Уьру хачран Дагъустандин отделениейи республикайин главайин ва правительствойин администрацияйихъди, Дагъустандин кIулин архивдихъди сатIиди «Дявдиъ рягьимлувал: 1941-1945-пи йисари Уьру хач» выставка ачмиш гъапIнийи. Выставка Ватандин Аьхю дявдиъ игитвалиинди чпин пишекарвалин буржи тамам гъапIу духтрариз, душмандин гюллдин цIа уьлюбхнайи чюлиан зийнар духьнайи эскрар адагъури гъахьи медицинайин кьялан пишекрариз бахш дапIна. Ватандин Аьхю дявдин йисари тешкилатди чюлин шартIариъ, образование адаршра, кьюб вазлин арайиъ аьгъювалар тувну, духтирвалин сабпи кюмек тувуз шлу саки 300 агъзур санитарар ва дружинникар гьязур гъапIнийи. Дурарин зегьметниинди 17 миллионтIан зиина инсанарин уьмрар гъюрхнийи.
Урусатдин Уьру хачран Дагъустандин отделениейин председатель Раиса Шахсиновайи выставка ачмиш апIури къайд гъапIганси, дявдин йисари тешкилат яркьуди артмиш гъабхьнийи. «Выставкайиз медицинайин колледжарин студентариз теклиф гъапIнийча, фицики жигьилариз тешкилатдин тарихдикан аьгъювалар тувну ккунду. Гьацира мектебариъ урхурайидаризра теклиф апIурача. Белки гьаму выставкайи тясир гъапIу бязи жигьилариз чпин уьмур медицинайиз ва игьтияж айидариз бахш апIуз ккун шул. Выставка 30-пи майдиз давам хьибди.
Ватандин Аьхю дявдин вахтна тешкилатдин сабсан метлеб ифи тувувал (донорство) вуйи. Думу вахтари ифи туврудар ашра, дурарин кьадар лап цIиб вуйи. Урусатдин Уьру хачру гъубху ляхниз дилигну, миллионариинди зийнар духьнайи инсанарин уьмрар гъюрхнийи. Дявдин госпиталариъ зийнар духьнайидарикан 15-17% убзуз ифи адрувалиан йихури гъахьну. Уьру хачру вари уьлкейиан ифи уч апIури, дявдин госпиталариз туври гъахьну. Гьадмуган, ифи адарди йихурайидарин кьадар 1 процентдиина ис гъабхьнийи. Медицинайин кюмек туврудар гизафси дишагьлийир вуйи, фицики жилар вари дявдиъ айи. Ватандин Аьхю дявдиъ Урусатдин Уьру хачран дружинникар вуди гъахьи, чпин жан гьяйиф дарапIди, зийнар духьнайи эскрар чюлиан адагъу 17 дишагьли Советарин Союздин Игитар гъахьнийи. Гьяйифки, дурарикан гьацIариз думу ччвур йикIбан кьяляхъ тувнийи. Гьадму дишагьлийириканра ич выставкайиъ хайлин мялуматар тувна.
Дявдин йисари Уьру хачру гъубху ляхни, сар инсандикан тмунурикна тарагъру уьзрар лап яркьуди тарагъуз гъитундар. Тешкилатди агьалйирин арайиъ гъаврикк ккаъбан ляхин гъабхури, дурарихьна уьзрар ачмиш гъахьиган, фици женг гъабхуруш дибикIнайи кагъзар туври гъахьну.
Хъа ич отделениейин планарикан улхуруш, 13-пи майди Избербашдиъ, октябрин вазли Мягьячгъалайиъ зиян дубхьнайидариз медицинайин сабпи кюмек тувбан чемпионат гъабхбанди вуча.
Ифи уч апIбан акцйирра кми-кмиди гъахурача. Декабрин вазли ВИЧ-инфекцияйихъди женг гъабхбаз бахш дапIнайи конференция планламиш дапIнача.
Гьар йисан бицIидар уьрхбан йигъаз бахш вуди рягьимлувалин акцйир гъахури шулча. 13-пи майди «Россия 1» телеканали учу рягьимлувалин кюмек фици пай апIуруш, психологари фици ляхин гъабхуруш передача адабгъну», – ктибтурайи Раиса Шахсиновайи.
Улихьнаси Мамедгъалайиъ аьхю мархьар ургъури, КIежхин шид уьбхюрайи йишв гьутIубччвган, Мамедгъалайиъ культурайин хулаъ инсанариз кюмек туври, Урусатдин Уьру хачран Дагъустандин отделениейи чан ляхин ккатIабццнийи. Душваъ читин аьгьвалатнаъ ахьнайи хизанар рягьимлувалин кюмекнахъди тямин апIуб тешкил гъапIнийи.
Уьру хачран ляхин улихь гъабхурайидар волонтерар ву. Дагъустандиъ дурарин кьадар 370 кастIан артухъ ву. Вари дирбашдар, ляхнихьан гучI дарапIрудар ву. Дурарин арайиъ ифи туврудар ва кIурбин маъ туврударра а.
