Гюльнара Мягьямедова
1820-пи йисан 12-пи май вари дюн’яйиз машгьур чйирин (дишагьлийирин) рягьимлувалин ляхнар ккергъу Флоринс Найтингейлдин бабкан гъахьи йигъ ву. Дугъу Крымдин дявдин йисари Британияйин госпиталариъ зийнар духьнайидариз хъайивал апIури, дурарин йихувал 42 процентдилан 2 процентдиина ис гъапIнийи. Думуган эскрари чпиз хъайивал апIурайириз «фанис хьайи дишагьли» кIури гъахьну. Флоринс госпиталиъ зийнар духьну дахънайи гьарсар аьзарлуйилан лампа хьади илтIикIури гъахьну. Думу бабкан гъахьи йигъ инсанариз фидакар гъуллугъ апIбан лишан гъабхьну. 1974-пи йисхъанмина дугъан бабкан гъахьи йигъ Варидюн’яйин медицинайин сестрайин пишекарвалин йигъ вуди къайд апIура.
Дюн’яйиъ медицинайин сестрйир ва акушеркйир 29 миллиондиинакьан а. Думу агьалйирин сагъламвалин цирклиъ лихурайи пишекрарин 59 % ву. Медицинайин сестрйир аьзарлуйихьна сарпидарди хъуркьру: дурари хил хилиз гъадабгъуру, мани гафар кIуру, гьарсаб хътабгъурайи илназ фикир тувру, аьзарлуйин гъвалахъ йишвар адауру, бязи вахтари дурариз аьзарлуйин хизандизтIан артухъ гьадму касдикан аьгъяди шулу. Медсестрйир духтрарин варитIан аьхю кюмекчйир ву.
Урусатдиъ 12-пи майдиз тарихдин асас мяна тувра. Ихь уьлкейиъ медицинайин сестрайин сурат гьаммишандиз XX аьсрин варитIан гъагъи имтигьян вуйи Ватандин Аьхю дявдин тарихдихъди аьлакьалуди гъубзди. 1941-пи йисан 22-пи июнди дяви ккебгъиган, агъзрариинди дишагьлийир кюмекнан жергйириъ дийигънийи. Дурарикан гизафдар мектеб ккудубкIну имбу, кьюб вазлин курсар гъурху жигьил шубар вуйи. Фронтдиъ айи медсестрайин кьялан яшар 19-22 йис вуйи.
Ватандин Аьхю дявдин йисари медицинайин частариъ 800 агъзур дишагьлийи гъуллугъ апIури гъахьну. Медицинайин кьялан пишекрари зиян дубхьнайи эскрар чпин жанарихьди ккеркри, дурарин гъвалахъ йишвнура-йигънура хъайивал апIури дусну гъахьну. 1941-1945-пи йисарин дявдиан медицинайин 85 агъзуртIан артухъ гъуллугъчйир кьяляхъ гъафундар.
Медицинайин тяди кюмек тувру гъуллугъариъ лихурайидарин ляхин хъана читинуб ву. Мушваъ медсестрйири, бязи вахтари чпин уьмриз хатIа ашра, лап читин шартIариъ ляхин апIура. Медсестрйир мектебариъра, бицIидарин багъариъра, заводар-фабрикйириъра, медицинайин кабинетариъра чарасуз лазим ву. Ярхлаз тIирхурайи самолетариъра, пассажирар гъахру поездариъра медсестрйир сарпидарди кюмекназ гъюру.
Урусатди Украинайиъ гъабхурайи хусуси метлеб айи дявдин операцияйиъра медицинайин кьялан пишекрар иштирак шула. Женгар гъахурайи йишваз асас вуди санитарар ва санинструкторар – зиян гъабхьи эскриз сабпи кюмек тувну, думу духтрарихьна ва медсестрйирихьна гъахуз шлу кьувватлу жилар лазим ву. Медсестрйир гизафси дявдин госпиталариъ, медротйириъ, чюлиъ айи медпунктариъ, мобильный госпиталариъ, санитарный частариъ, дявдин гъуллугънаъ гъахьидариз вуйи реабилитацияйин центрариъ лихура.
Гъи ихь уьлкейиъ сестринский ляхнин агъзрариинди пишекрар Ватандин Аьхю дявдиъ аьхю гьунарар улупу жигьил дишагьлийирин наслар ву. Дурари, гъубшу аьсрин «рягьимлувалин ляхнар гъуху чйири», ккебгъу ляхин намуслуди давам апIури, больницйириъ, поликлиникйириъ, кьабидар уьрхюрайи хулариъ, чарасуз гьялнан дюшюшар гъахьи йишвариъ зегьмет зигура. Вари дюн’яйин медицинайин сестрайин йигъ къайд апIури, ухьу инсанарин сагъвал ва уьмур бадали женгнаъ айи баркаллу пишейин эйсйирихьна вуйи ихь гьюрмат улупурахьа.
Гьаму баркаллу пишейин эйсйир медицинайин кьялан пишекрарин йигъахъди кIваантIан тебрик апIури, дурариз мюгькам сагъвал, ляхниъ пчIу дежурствйир ккун апIурача. Ичв фидакар зегьметназ аферин!
