Умгьанат Сулейманова
Цци апрелин эвелиъ гъургъу мархьари республикайин районариз, шагьрариз аьхю зарар тувнийи, хъа варитIан яманди табиаьтдин завал гьисс гъапIдар Мамедгъалайин агьалйир гъахьну. КIежхярин шид уьбхрушван банд гьудубхбан натижайиъ кьалу шид поселокдиъ айи хусуси хулариъ абхьну, рякъяр ккадахьну, гъядар ахьну, хайлин агьалйир мал-мутмуйихъ мягьрум гъахьну, шлин мал-къара, гъушар гъийихну, шлин тикилишар гъадаргъну. Дици яманди даршра, Дагъустандин Огни шагьриъра зарар гъабхьи касар а.
Думу читин йигъари ярхла йишвариъ яшамиш шулайи ихь ватанагьлийири, блогерари, саспи гъунши регионарин вакилари хайлин кюмекар гьаъну. Думу кюмек гъира давам шули ими. Гьамусяаьт инсанари уч гъапIи пулин дакьатар рягьимлувалин фондари игьтияж айидарин арайиъ пай апIура.
Дагъустандин Огни шагьриъ рягьимлувалин «Инсан» фондин филиализ регьбер туврайи Мягьямед-Расул Мусаевдикан чпин тешкилатди табиаьтдин завали зарар гъабхьи хизанариз фициб кюмек тувраш, ктибтуб ккун гъапIунза.
– Заваликк ккахъдариз «Инсан» фонднаан фукьан вушра кюмек туврача, хъанара гъирагъдихъанра кюмек гъюри ими. ВаритIан аьхю кюмек Ингушетияйиан, Чечен республикайиан, Краснодариан, Москвайиан, жара йишвариан хътапIура. Дупну ккундуки, хуларин эйсийиз, хулар чан хусусиятнаъ айивал тасдикь апIру документар адарш, гьюкуматдин терефнаан вуйи кюмек тувуз шулдар. Дицистар касариз жямяаьтлугъ фондариан кюмек тувбан кьарар адабгъунча. Мициб аьгьвалатнаъ, йиз фикриан, кагъзар адар дупну гъитуб дюзди гъюрадар, гьаз гъапиш инсанарин швнуд-сад йисари гъазанмиш гъапIу мал-мутму вари барбатI гъабхьну – ихь гьюкмин бязи вакиларин гъайгъусузвалиан. Гъи тахсиркар жвув вуди, аьжуз инсанарихьан документар тIалаб апIура. КIежюх шид уьбхрушван гьякьнаан, дидин банд гьутIубччвбан къурху а кIури, швнуб-саб ражари дупнади гъабхьну… Рукьан рякъюн кIанакк шид, нир гъябгъру йишваригъ чIюрхяр, хъархъвас бисуз сеткйир гъивна, дурарра йисариинди марцц дарапIди дирчну гъахьну – гьаци Дагъустандин Огни шагьур ва Аьраблинка гъул шту ккапIну. Гьаз гьюкуматдин терефнаан му угъраш ляхнар гъапIу касар жавабдарвалихьна хурадар, гьаз дурарин ляхниин гюзчивал алдар? Хъа зарар гъахьи, швнуд йисари кира туври, ясана жара регионариз гъягъюри гъазанмиш гъапIубдихъди саб тягьяр вушра дуланмиш шулайи касариз гъи гьюкуматдин терефнаан кьюб кепек пулин кюмек тувра кIури, вари терефарихъанди гюзчивал гъабхура? Му дюзи ляхин дар…
Аьхю чухсагъул дупну ккунду заваликк ккахъдариз кюмек туврайи меценатариз, «Умуд», «Надежда» «Инсан» фондариз. Му ихь сатIивалиинди фицдар вушра читинвалар ккагъдихьа ва варитIан читин месэлйирра гьял апIидихьа. Мициб читин вахтна кюмекнан хил гьачIабккдариз кIваантIан чухсагъул мялум апIураза, – гъапнийи «Инсан» фонднан вакили.
КIури шулу, саб дюшюш алалабхъди, инсан фуж вуш аьгъю шулдар. Хъа дюшюш дархьишра, гьаммишан жвуван жямяаьтлугъ бадали ликар алдагъурайи касариканра дупну ккунду. Апрелин думу гъамлу йигъари гизаф йишвариан вуйи гъуллугъчйирра кмиди, гьюкуматдин ляхнарара гъитну, агьалйириз завали туву зарар гьисабназ гъадабгъну, сабпи нубатнаъ лазим вуйи кюмек тувуз гъафну. Гьадрарин арайиъ Дербент шагьрин собраниейин депутат, табасаран халкьдин милли культурайин автономияйин регьбер, жямяаьтлугъ кас Айваз Аьлиханов ва РД-йин медениятдин лайикьлу гъуллугъчи Аьгьмад ТIайибов, жарарин бедбахтвал чпинси гьисас апIури, читин йигъан гъирагъдиъ гъузундар.
– Учу му кьазайиъ ахънайи касарин гъавриъ ача, гъи мушваз учу гьарури гъабхибдихъди вари ляхнар ва месэлйир гьял апIуз хьибдар, хъа вушра ужувлан ляхниъ чарасуз иштирак духьну ккунду. Мициб йигъан сабхилди кюмек апIували Урусатдин вари халкьарин сабвал ва битаввал хъана ижми апIура. Му рягьимлувалин лишанси, гьякьикьи дуствал ва чиб- чпин гъавриъ ахъувалра ву. Гъи хайлин республикйири чпи Дагъустандихъди дуствалин аьлакьйир яркьу апIуз гьязур вуйиб улупна. Гъунши гъулариъ, шагьрариъ мициб завал дубхьнайи вахтна гъирагъ йивну гъузуз узхьанра гъабхьундарзухьан. Узу гъи саб кьадар яшар духьнайи кас вуза, думукьан сагъвалра имдариз. Гьаци вушра юкIв хулаъ кпибисундариз, ва, Аьгьмад ТIайибовдиз зенг дапIну, саб ухьхьан шлу кюмек тешкил дапIну, ухьу зарар гъабхьидарихьна душну ккунду, гъапунза. Дугъанра гъаршувал адайи, ва шубуд йигъанкьан кюмекназ гъушунча, жвувахьди итIру сурсатарра гъахунча. Гъит му жюрейин кьазйир-балйир ихь инсанариз сарун зат дяряркъри, – къайд гъапIнийи Айваз Аьлихановди.
