Нариза ТIаибова
СатIивал…Сабвал… Му дерин мяна айи кьюб гаф ухьу фуну вахтнара шадди, марцци гьиссариинди къаршуламиш апIурахьа. Гьякьлуди кIурза, узу, саб жерге йиз таярси, лап кьаназ му гафарин аьхиризкьан гъаврира ади гъахьундарза. Белки жигьилвалин сархуш’вал себеб вуди, му гафарин мяналуваликан узу фикирра апIури гъахьундаршул. Хъа уьлкейин гъийин гьякьикьатдин шагьид шулайиган, узу гьамус му гафарин деринвализ аьхю фикир тувраза.

 

Ихь дагълу республика аьсрариинди вари уьлкейиз чан милли жюрбежюрвалариинди, гизаф миллетарин вакилари дуствалиинди гъуншдиъ дуланажагъ ккабалгнайивалиинди машгьур ву. Ихь халкьарин арайиъ айи дуствалиинди ухьу, дагъустанлуйири, дамагъра апIурахьа.
Жиниб дар, сифте харижи уьлкйириъ, аьхиримжи йисари Украинайин ругариин гъягъюрайи дявдин гьяракатарихъди аьлакьалу вуди ихь республикайиъра, къад йисандин муддатнаъ милли сабвал чIюбгъбан гъаразнаъди, хайлин чиркинвалар, наразивалар арайиз гъафну. Гьамусра дурар давам апIуз ккунидар «даахнадар». Урусатдин милли сабвал чIюбгъюз ккуни кьувватар гьар терефарихъан ачмиш шула. Натижайиъ ихь гьюкуматдин аьтрафариин швнуб ражари дявйир арайиз гъафнуш, шагьидар вухьа. Амма, къайд апIурза, гьарсаб читинвал Урусатдин яракьлу кьувватари намуслувалиинди аьгь гъапIну. Гъийин деврин наслари хусуси метлеб айи дявдин операцияйиъ азадвалин ва ислягьвалин гъаразнаъди улупурайи игитвал дурариз тербия туву ихь абйирин жилирвалин, кьягьялвалин натижа ву.

Урусатдин гьякьикьатдикан улхури, тарих кIваина гъабхиш, дагъустанлуйиризра, хайлин читинвалар ва женгар аьгь апIуб кьисмат гъабхьну. Сифте Деникиндин чапхунчйирин гьюжмар, хъасин Ватандин Аьхю дявдин инсафсузвалар. Кьяляхъна къанунсузди яракьламиш гъахьи терроризмдинна экстремизмдин пис идеология вягьши йисирари арайиз гъахи мялум дарапIу дявдин гьяракатар. 1999-пи йисан Дагъустандин аьтрафариин 19 йигъан давам гъабхьи мусибат кIваълан гьауз удукьайизра хусуси метлеб айи дявдин операция… Думу читин йигъари дагъустанлуйирин багъри ругарихьна вуйи мургивалин, дагълуйирин рюгьнан дирбаш’валин ва милли эдеблувалинна ватанпервервалин рюгьнан кьувватнан натижайиъ Дагъустандин ва Урусатдин милли сатIивал ва сабвал уьбхру мумкинвал гъабхьнийи. Хъа му мусибат жигьилар талаф апIурайи СВО-йин аьхир фила шулуш, жаваб тувуз ккунир гьаз-вуш шуладар!

Жямяаьтлугъдин саламатвалихъан жюрбежюр дявдин гьяракатариъ гьунарар ва игитвал улупу ихь ватанагьлийириз, дурарин рюгьяриз ухьу вари гьаргандиз буржлу вухьа. Намуслу ва дирбаш кьягьяларин гьюрмат, дурарикан вуйи фикрар пакди ва баркаллувалиинди уьбхюб ихь буржи ву. Му жавабдарвал ижмишнаан аннамиш дапIну, мясляаьтнахъна гъювалра чарасуз ву.
Хив райондин гьякьикьатдикан кьатI’иди кIуруш, мушван тарих аьсрариинди сигъ аьлакьайиъди табасаран ва лезги миллетарин вакилари дабалгна. Кьюбиб миллетарин хайлин вакиларира Урусатдин маракьар СВО-йиъ баркаллувалиинди уьрхюра.
Хив райондин главайин милли месэлйириз лигру заместитель Мирзабег Багъичевди къайд апIурайиганси, йишвариин гьюкум тешкил апIбаъ жавабдар касари райондиъ гъахурайи саки гьарсаб серенжемдиъ миллетарин сабвал уьбхбаз аьхю фикир тувра.

– Хив райондин кьисмат аьсрариинди табасаранарина лезгйири сатIивалиинди ккабалгна. Гьякьикьатдин улупбари субут апIурайиси, райондин айитI дурари чиб-чпи жа-жара миллетарси тек-бирра гьисаб апIури шулдар. Хъа хизан ккебгърайи гъийин жигьилари миллетдин жюрбежюрвализ гьичра фикир туврадар. Мициб гьякьикьатдиз кьюб тереф а. Милли сабвал, шаквал адарди, ихь девлет ва дамагъ ву. Хъа тмуну терефнаан тялукь дигиш’валарин натижайиъ милли аьдатар уьрхбан рякъюъ зяифвал арайиз гъюра. Хъа уьлкейин гьякьикьатдиз дикъатниинди фикир тувиш, мушваъ милли сабвал уьбхбаз асас кьувватар сарф апIбан чарасузвал а, – кIура дугъу.

Яшлуйирикан кми-кмиди «сатIивалин кьувватну юртран кьумра жилиз гъябгъюру» кIури ебхьуру. Дугъриданна, милли сабвали фуну жюрейинра читинвалар аьгь дапIну, дурариин гъалиб хьуз мумкинвал тувру.
Гъи, уьлкейин аьгьвалат саламатсуз, сикинсуз дубхьнайиган, халкьарин сабвал такабурди уьбхбаз артухъ фикир тувбаз дерин мяна а.
Хъана кIураза: Урусатдин кьувватлувалин ва лигимвалин бина сифтена-сифте милли дуствална сабвал ву. Улупнайи багьалу савкьатар уьрхбак гьарсар фагьумлу касди чан пай киврувалиин инанмишра вуза.