РД-йин зегьметнан ва яшайишдин артмиш’валин министерствойи касибвал кайи агьалйириз кюмекнан хил гьачIабккуз, дурарин яшайишдин дережа за апIуз диш дапIнайи «Яшайишдин контракт» кIуру проект уьмриз кечирмиш апIуз хъюгъна.

 

Му проектдиъ иштирак хьуз ккунидариз консультацияйин кюмек тувбан бадали, агьалйириз яшайиш жигьатнаан кюмек тувбан тешкилатариъ рабочий дестйир яратмиш дапIна. Гьаддин гьякьнаан РД-йин зегьметнан министерствойин пресс-гъуллугъну мялум гъапIну.

Яшайишдин контракт фу ву?
Яшайишдин контракт – агьалйириз яшайиш жигьатнаан кюмек тувру гъуллугъаринна ялгъузди дуланмиш шулайи агьалйирин, ясана гъюрайи гъазанж республикайиъ вазлин арайиъ яшамиш хьуз лазим вуди тяйин дапIнайи кьадартIан цIиб вуйи хизанарин арайиъ йитIурайи йикьрар ву.

Йикьрар йитIбан бадали, наана илтIикIну ккунду?
Жвув яшамиш шулайи йишваъ агьалйириз яшайиш жигьатнаан кюмек тувру идарайиз вая МФЦ-йиз. Кюмек тувбан гьякьнаан къарар агьалйир ляхнихъди тямин апIру ва яшайиш жигьатнаан кюмек тувру гъуллугъарин, ерли самоуправлениейин, гъулан мяишатдин цирклин, кьялан ва бицIи алверчивалин, образованиейин, сагъламвал уьбхбан ва жара тялукь тешкилатарин вакилар дахилнаъ айи комиссияйи адабгъуру.

Яшайишдин контрактдин дахилнаъди туврайи пулин кьадар фукьан ву?
Туврайи пулин кьадар яшайишдин контрактдин программайикан асиллу шула.
Мисалназ, ляхин абгурайи касдиз яшайишдин йикьрар йитIбалан кьяляхъ саб вазлиъ ва, ляхниъ учIвну, шубуб вазлин арайиъ республикайиъ вазлин арайиъ яшамиш хьуз лазим вуди тяйин дапIнайи кьадар пул тувра.
Жвуван хусуси алверчивалин ляхин ачмиш апIуз ва дидихъди аьлакьалу харжар ккеркуз сабишв’инди 250 агъзур манатдихьна тувра. Пул гъадабгъу ватандашарира чпиина саб жерге мажбурнамйир гъадагъуру: ляхнихъ хъюгъюз, хусуси алверчиси налогарин органариъ гьисабнаъ дийигъуз ва хусуси ляхин артмиш апIуз.

Жвуван хусуси мяишат ккебгъузра сабишв’инди 100 агъзур манатдихьна тувра.
Гьацира яшайишдин жара читинвалар ккеркуз (чарасуз лазим вуйи шей’ар, дармнар, алабхьру палат, бицIидариз мектебдиз лазим вуйи шей’ар ва гь.ж. масу гъадагъуз) 6 вазлин арайиъ МРОТ-дин кьадарнаъди пул тувра.

Яшайишдин йикьрар 3-12 вазлиз йитIуру.
Бязи дюшюшариъ гьякьлу себебариан йикьрариъ улупнайи мажбурнамйир тамам апIуз даршули гъабхьиш, йикьрарин вахт давам апIбан мумкинвалра а. Мисалназ, сагъламвал уьбхбахъди? табиаьтдин бедбахтваларихъди аьлакьалу ва гьацдар жара дюшюшариъ улихьна улупнайи вахтнакан гьацI вахтназсан йикьрар давам апIуз шулу.
Гьацира бязи себебариан яшайишдин йикьрар улихь ккимиди чIюргъюбра мумкин ву: жара йишваз удучIвну гъушиш вая прописка дигиш гъапIиш, кюмек гъадабгъурайир кечмиш гъахьиш, дугъан сагъламвал ляхин апIуз даршлу саягъ зяиф гъабхьиш, программайин мажбурнамйир гьякьлу себебар адарди тамам дарапIри гъахьиш, гъадабгъу пул жара метлебариз ишлетмиш апIури гъахьиш.
Пулин дакьатар яша-йишдин контрактдиъ улупнайи мажбурнамйир тамам апIбахъди аьлакьалу серенжемаризтIан харж апIуз ихтияр адар.
Эгер хусуси алверчивалин ляхин яшайишдин контрактдин вахт ккудубкIайиз дебккиш, саб вазлин арайиъ гьюкуматдин терефнаан кюмек вуди туву пул кьяляхъ апIувал лазим хьибди. Мидланра савайи, яшайишдин контракт-дин вахт ккудубкIган, агьалйириз яшайиш жигьатнаан кюмек тувру гъуллугъари йискьубан арайиъ гьар вазлиъ думу касдин хизандин аьгьвалатнан ахтармишар гъахуру: лихури имиш, алверчивалин вая хусуси мяишатдин ляхин гъабхураш ва гь.ж.