Феруза Рамалданова
Гъулахъ ужуб рякъ-хул хьувал, гьелбетда, аьхю хъуркьувал ва девлет ву. Рякъярин мюгькамвали агьалйирин гъулай яшайиш ккабалгбаъ асас йишв бисура гъапишра, узу ягъалмиш даршул. Гъийин девриъ саки гьарсарин гьяятдиъ транспорт а. Гьаддиз рякъяр ужуб къайдайиъди гъитуб чарасуз ву.

Аьхиримжи йисари Хив райондиъ рякъярин гьякьикьат ужувлахъинди дигиш апIбан метлебниинди хайлин ляхнар духна. Му серенжемар гьелелиг давам шула. Натижайиъ йишвариин арайиз дуфнайи гьякьикьатдиинра гъи райондин саки гьарсар агьали ва гъирагъдилан гъюрайи хялар рази ву.
Ццийин йисан, хьадан эвелариан башламиш дапIну, Асккан Ярккан Зилдккантина Мажвгул гъулаз гъябгъюрайи рякъ рас апIбан ляхнар ккергъна. Райондин главайи субут апIурайиси, республикайин инвестицйирин программайин бинайиинди 2026-пи йисан Асккан Яракк ва Мажвгул гъуларин арайиъ, 5875 м манзилнаъди рякъ бинайиан рас апIру мумкинвал гъабхьну.
Гьаци, хьадан эвелариан ккебгъну, Зилдикк, Мажвгул гъулариз гъябгъюрайи рякъ гъийин деврин гъулайвалариз тялукь саягъ яркьу дапIну, рас апIбан ляхнар гъизгъинди гъахура.

 
– Рякъ-хулин хатIасузвал уьбхбакан хайлин дюшюшариъ жямяаьтлугъ хатIасузвалра асиллу вуйивал фикриз гъадабгъну, республикайин ва Хив райондин гьюкмин кIулиъ айидари рякъяр ужуб къайдайикк уьрхбан месэлйириз дикъат фикир тувра.
Мушваъ зегьмет зигурайидари рякъюн гъирагъдихъди мархьар ургъру вахтна шид гъябгъру гъурулуш тIалабариз асас шлуси ккивбан ляхнар духна. Гьаци, рякъюн кьюбиб терефариъди 12 см диаметрин турбйир ккивнача. Дидихъди сабси рякъюъ хатIасузвал уьбхбан месэлйиризра эгьемият тувра. Рякъ’ин 12 см асфальт улубзура. ЦIийи рякъ багахь вахтна ачмиш апIбаз мумкинвал хьибди, – къайд апIура рякъ ккиврайи «ДБС ГРУПП» ООО-йин вакил Хадис Дибирдадаевди.
Дугъриданна, райондин ругариин али рякъяр деврин тIалабариз тялукь гьялназ хпан бадали, райондиъ аьхиримжи вахтари хайлин тикилишчивалин ляхнар кIули гъухну. Гьаци, аьхиримжи йисан Хив райондиз республикайиан рякъ-хулин расвалин, республикайин эгьемият айи «Мамраш-Ташкапур-Аракандин гъяд» рякъюн ЦIанитI-Лика гъуларин манзилнаъ али рякъ’ин асфальт улубзбан харжариз дакьатар жара дапIна. АрхъитI гъулазкьан цIийи рякъ ккивна. Душв’ин тикилишчивалин ляхнар гьаз-вуш дерккна.
АрхътIан зиинади вуйи рякъра, «Центральный» участокдиан Асккан Яраккна вуйи рякъра асфальт дюбгъну, хайлин йишварихьан хатIалу гьялназ дуфна. Хъа хьадну гъургъу мархьарин натижайиъ Лик’арин гъулазди рукьру йишвахь рякъ ккадабхъна. Жавабдар гъуллугъари рякъюн иштиракчйириз хатIа айивал субут апIури, тялукь ишарйир дивна, амма расвалин ляхнар гъахбакан сес-дих адар. Думу республикайин эгьемият айи рякъ ву.

 
Улупнайи ляхнарилан савайи, Хив райондиъ саки гьар йисан гъуларин саб жерге кючйириин ерли кьувватариинди асфальт улубзбан серенжемарра гъахура.
Рякъярин уьмуми гьякьикьатнакан улхури, Хив райондин 38-пи нумрайин ДЭП-дин кIулиъ айи Шамиль Багъичевди къайд гъапIганси, дурарин идарайи уьмуми гьисабариинди 135 км манзилнаъ райондин рякъярин аьгьвалат гюзчиваликк уьбхюра. Гьадму гьисабнаан 97 км – ерли, хъа 38 км – республикайин эгьемият айи рякъяр ву.

 
– Учу гъябгъюрайи йисан айи рякъяр къайдайикк уьрхбаз асас фикир туврача. Гьаци, рякъ-хулин хатIасузвал уьбхбан метлебниинди хатIа айи йишварихь жюрбежюр мялуматар кайи кьулар урснача. Рякъюн ихтиятвал уьбхбан бадали, инсанар яягъди рякълан улдучIвуз тикмиш дапIнайи йишвариз, гъядариз ширар йивбан гьякьнаан натижалу ляхин дубхнача.
Рякъ-хулин аьгьвалат гизаф дюшюшариъ табиаьтдин гьавйирилан асиллу шула, – аьлава гъапIну Шамиль Багъичевди.

Шиклиъ: Зилдиккна ва Мажвгулна рякъяр ккивбан геренар.