Гюльнара Мягьямедова

 
Октябрин инкъилаб политикайин, яшайишдин ва жямяаьтлугъдин жара цирклариъ бегьем дигиш’валар тIау уьлкейин ва дюн’яйин тарихдиъ гъубзру мяналу гьядиса гъабхьнийи. Дидхъанмина 109 йис ккудубшну. Гъи Октябрин инкъилабдикан затра улхури имдар, жигьил наслиз думу фу-вуш тарихдин китабариантIан аьгъдар, хъа советарин вахтна инкъилаб гъабхьи йигъ гьюкуматдин аьхю машкваран йигъ вуйи.

Октябрин инкъилаб 1917-пи йисан 25-26-пи октябри гъабхьнийи. 1918-пи йисан цIийи календариина улдучIвбан кьяляхъ, машквар 7-пи ноябри къайд апIуз хъюгънийи.
1917-пи йисан чвну яракьлу алжагъбан натижайиъ большевикари Петрограддин Зимний дворец дибисну, Вахтназ вуйи правительство ултIубккну, шагьур чпин хилиз гъадабгънийи. Сакьюдар йигъарилан Москвайиъра гьациб гьядиса гъабхьнийи. Гьюкум Рабочйирин ва эскрарин депутатарин советдин съездди чан хилиз гъибиснийи.

 
Аьхю Октябрин кIулиъ айидар Владимир Ленин, Лев Троцкий, Яков Свердлов ва жарадар вуйи. Большевикари Москвайиъ ва Петрограддиъ гъахурайи дирбаш гьяракатарин тясирнаккди вари уьлкейиъ советарин гьюкум гъурмиш апIуз хъюгънийи.
ЦIиб вахт улдубчIвбан кьяляхъ Октябрин инкъилаб фягьлийириз ва нежбрариз чпин ихтиярар бадали вуйи женгнан лишан гъабхьнийи. Думу йигъ ихь уьлкейин ватандашариси, варихалкьарин социалист гьяракатнура къайд апIуз хъюгънийи. 1918-пи йисан 7-пи ноябри Аьхю Октябриз бахш вуди сабпи военный парад тешкил гъапIнийи. Гьадмуган фягьлйирин демонстрацияра гъабхьнийи. Машквру ужуб гележегдик, зегьметкешарин сабвалик умуд кивуз гъитрайи.

 
Хъа му машкврахьна вари деврариъ сабси янашмиш шули гъахьундар. Советарин Союздин вахтна Октябрин инкъилабдин йигъари парадар, митингар, культурайин серенжемар гъахуйи. СССР-ин девир ккудубкIган, машквран йигъари агьалйирин жюрбежюр гъатарин арайиъ гьюжатар гъитIирккуз ва машквар къайд апIувал яваш хьуз хъюбгънийи.
1927-пи йисан, инкъилабдин 10 йис тамам гъабхьиган, машквар вари союздинси мялум дапIну, гьюкуматдин дережайиъди ноябрин 7-8-пи йигъар дилихру йигъарди мялум гъапIнийи. Швнуд йицIуд йисариинди 7-пи ноябрин машквар календарин важиблу машкврарикан саб вуди къайд апIури гъахьну. Хъа уьлкейиъ гьюкуматдин политикайиъ дигиш’валар гъахьиган, машквран тяйин дапIнайи къайдйир чIур гъахьнийи. 1919-пи йисхъанмина 7-пи ноябри шагьрарин кьялан майднариин, Москвайин Уьру площаддиин военный парадар гъахувал дебккнийи. Хъа 1992-пи йисан 8-пи ноябрь лихру йигъ вуди тяйин гъапIнушра, 7-пи ноябрь дилихру йигъди гъубзнайи. 1995-пи йисан думу йигъ инкъилабдин йигъ вуди ваъ, 1941-пи йисандин военный парадиз бахш дапIну, Эскервалин машгьурвалин йигъси къайд гъапIнийи.
1996-пи йисан Урусат-дин Федерацияйиъ 7-пи ноябрь гафнан сабвалин ва албагбан йигъси къайд апIуз хъюгънийи, хъа 2005-пи йисан 7-пи ноябрь лихру йигъси мялум дапIну, дилихру йигъ Халкьарин сабвалин йигъ вуди тяйин дапIнайи 4-пи ноябриина алдабгънийи. Амма Октябрин инкъилабдин йигъ тарихдиан адабгъуз шлуб дар, гьаддиз 7-пи ноябрь вари дюн’яйин коммунист партйирин вакилари календарин уьру йигъси къайд апIури ими.