ЦIийи йис ккебгънушра, ухьуз гьар йигъан ерхьурайи хабрар, гьяйифки, йирсидар ву – флану кас, коронавирус кубчIвну, больницайиз гъухну, флану гъулаъ ковиддиан кечмиш гъахьи инсандин салам а ва гь. ж. Гъи му гъамлу хабрар вари республикайиан ерхьура. Коронавирусдихъди аьлакьалуди Табасаран райондиъ арайиз дуфнайи аьгьвалатнакан, сагъламвал уьбхбан идарйир му чIуру уьзур тарабгъувалихьна фици гьязур духьнаш аьгъю апIбан бадали, ич мухбир Ражаб Нуровди Табасаран райондин больницайин кIулин духтир Абсередин Мирзабеговдихъди сюгьбат гъубхну. Думу исихъ туврача.

 

 

– Абсередин Исмяилович, Табасаран райондиъ коронавирусдихъди аьлакьалу вуди фициб аьгьвалат арайиз дуфна? Кечмиш гъахьидар гизаф айин?

Ковиддин тIягъюн ккебгъхъанмина 2022-пи йисан 20-пи январизкьан Табасаран райондиъ 2035 аьзарлу ашкар дапIна, гьадму гьисабнаан 1606 кас коронавирусдин инфекцияйиан аьзарлу гъахьидар ва 429 кас больницайин дару вирусдин пневмонияйиан ктIерццдар. Гьадму 1606 коронавирусдин инфекция кади кетIерццнайидарикан 624-рин уьзур лабораторияйиъ ва 982 касдин КТ–йин кюмекниинди тасдикь дапIна. Къайд дапIнайи аьзарлуйирикан 1950 кас сагъ гъахьну, дурарикан коронавирусдиан аьзарлуйир – 1554 ва 396 – пневмония кайидар. 31 кас кечмиш гъахьну, дурарикан 8 кас коронавирусдин инфекцияйиан ва 23 кас пневмонияйиан. 59 лап гъагъиди кетIерццнайи касар республикайин медицинайин идарйириз гьаъну.

– Гьамусяаьт Табасаран райондин ЦРБ-йиъ швнур аьзарлуйир сагъ апIура? 2020–пи йисахъди тевиш, аьзарлу шулайидарин кьадар ис дубхьнайин, дарш артухъ шулайин?

– Гъи стационариъ 11 аьзарлуйир сагъ апIура, 10 кас больницайин дару вирусдин пневмонияйиан иццурайидар ва 1 кас коронавирусдин инфекция кайидар. Амбулаторияйин къайдайиинди сагъ апIурайидар 9 кас ву.

2020-пи йисан коронавирусдин инфекцияйиан аьзарлу гъахьидар 537 кас вуйи, больницайин дару пневмонияйиан ктIерццдар 355 кас, дурарикан 24 кас гъийихнийи. Сач коронавирусдин инфекцияйиан 1056 кас аьзарлу гъахьнийи, больницайин дару вирусдин пневмонияйиан 67 кас, 7 кас гъийихнийи. Хъа цци, бегьем дарди саб вазлин арайиъ коронавирусдин инфекцияйиан 13 кас аьзарлу духьна, больницайин дару вирусдин пневмонияйиан 7 кас. Бахтнаанси, гъийихдар адар.

– Аьзарлуйир сагъ апIбан бадали, дармнарихъди тяминвал фициб вуйичв?

– Вари аьзарлуйир ЦРБ–йин гьисабнаан лазим вуйи дармнарихъди тямин дапIна. Вари больницайириз, коронавирусдин уьзриан кетIерццнайидар сагъ апIбан бадали, 18 жюрейин дармнар (4301 упаковкйир), коронавирусдин инфекцияйиан кетIерццнайидар амбулаторияйин къайдайиинди сагъ апIбан бадали, профилактика апIру хьуб жюрейин дармнар (8249 упаковкйир) духна. Вари кетIерццнайидар сагъ апIбан бадали, 2045 упаковкйир харж дапIна, хъа 5449 – профилактика апIуз.
Амбулаторияйин къайдайиинди сагъ гъапIу 414 кас дармнарихъди тямин гъапIну, хъа 3006 касдин гьякьнаан профилактикайин серенжемар кIули гъухну. Аьзарлуйирихьна лазим вуйи дармнар ва жара шей’ар гъахбан бадали, ЦРБ-йиъ шубуб бригада гьязур дапIна, райондин администрацияйиан хьур волонтерра хъади, шубуб машин деетна. Дармнар гъахуз рягьят хьпан бадали, район шубуб зонайиз пай дапIна, гьар зонайихъ машинра, инсанарра хъитIна.

– ПЦР-ин анализар апIбан бадали, ляхин фици албагнайичв?

– ПЦР-ин анализар апIбан бадали, гьар йигъан Мягьячгъала шагьриз 100-тIан артухъ пробар гъахура, ковиддин тIягъюн ккебгъхъантина 40 000 анализар гъаъну. Сагъламвал уьбхбан, образованиейин, яшайишдин игьтияжариз лигру, алверчивалин ва жара циркларин идарйириъ лихурайидарин саб ражну варидарин анализар гъапIну. Мялимарин кьюбпи ражну, коронавирусдихъди аьлакьайиъ айи медицинайин гъуллугъчйирин – гьар гьяфтайиъ анализар гъадагъура. Мисалназ, цци, 2022–пи йисан, 3838 пробар хътаъну (кьялан гьисабариинди, 202 гьар йигъан).

– Вакцинйирин рубар йивбахъди фициб гьял ву райондиъ?

– Вари райондиз 24140 вакцин-йир гъахну, дурарикан 17585 Гам-КОВИД-Вак («Спутник V»), 1555 ЭпиВакКорона, 2000 КовиВак ва 3000 Спутник Лайт. Вари райондиъ уьмуми кьадар 29181 касди вакцинация дапIну ккунду. Гъийин йигъаз коронавирусдиз аькси сабпи рубар 18938 касди гъивну, му улупнайи пландин 64,8% гьисаб шула. Медицинайин гъуллугъчйирикан 767 касди (98,8%), райадминистрацияйин гъуллугъчйирикан – 59 касди (98,3%). Вакцинация апIбан бадали, ЕПГУ-йиан электрондин жюрейиинди ЦРБ-йиз аьрза тувуз шулу.

– Табасаран райондин сяргьятариин коронавирусдин инфекция тарарабгъбан бадали, фицдар уьлчмйир кьабул апIурачва?

– Коронавирусдин инфекция кубчIвну кетIерццнайидар, больницайин дару вирусдин пневмонияйиан аьзарлу гъахьидар сагъ апIбан бадали, инфекцияйин госпиталиъ 13 койка гьязур дапIна, гьацира 6 койка Мельцеровдин боксариъра дивна. Гъагъиди иццрудариз госпиталиъ 4 ИВЛ аппаратар дивна, 2-сана запасдиъра а. Вари койкйирихьна кислородра дизигна. Дармнарикан, медицинайин гъуллугъчйир коронавирусдин уьзур кубчIвбахьан уьрхру шей’арикан улхуруш, райондин больница дурарихъди бегьемди тямин дапIна. Вирусдиз аькси лазим вуйи кьадар дармнар, духтрарин сагъ’вал уьбхбан саб ражну ишлетмиш апIру комбинезонар – 300, гизаф ражари ишлетмиш апIру комбинезонар – 200, тIягъвнихьан уьрхру костюмар – 60, маскйир – 11000, респираторар – 700, аьйнар – 275, элжгар – 9000, экранар – 80, ликариин алахьру бахилар – 12000, дезинфекция апIру дакьатар – 250 кило, антисептикар – 345 литр, пульсоксиметрар, небулайзерар – вари лазим вуйи кьадарниинди гьязурди а, рентген аппаратдихъдира больница тямин дапIна, гьацира КТ аппаратра либхуз хъюбгъна.

Вари гъулариъ айи ФАП-ариъ, инсанар гизаф уч шлу йишварихь, кючйиригъ – инфекция гъюз мумкинвал айи йишварихь медицинайин гъуллугъчйирин кюмекниинди дезинфекция апIура. Гъулариъ айи медицинайин гъуллугъчйир, иццурайидар аш-адарш аьгъю апIбан бадали, артухъди агьал-йирин гьяятариз гъягъюз хъюгъна. Агьалйириз медицинайин лазим вуйи кюмек тувуз участокарин духтрар-терапевтар ва педиатрар гъягъювалра тешкил дапIна. Гъулариъ ерлешмиш духьнайи медицинайин идарйириз, коронавирусдин инфекцияйихъди иццру хьувалин лишнар айидарихъди тялукь ляхин гъабхуз, коронавирусдин уьзур кубчIвбахьан уьрхру костюмар, аьйнар, элжгар, медицинайин идарйириъ дезинфекцияйин ляхин гъабхуз лазим вуйи дакьатар хъадаъна.
Туканариъ учIвру йишварихъ микробар терг апIру салфеткйир ва дезинфекция апIру алатар дивна.
Гъулариъ гьюрмат айи яшлу касарихъди, диндин улихь хьайи имамарихъди, медицинайин гъуллугъчйирихъди, коронавирусдиз акси фицдар уьлчмйир кьабул дапIу ккундуш аьгъю апIбан бадали, серенжемар кIули гъахура. Думу ляхнарикан газатариъ, инстаграмдиъра мялуматар тувра.

– Ревакцинация (кьюбпи ражари вакцинайин руб йивувал) фици ва фукьан вахтналан дапIну ккунду?

– РФ–дин сагъламвал уьбхбан министерствойин вахтназ вуди апIурайи тIалабариинди, цIийи коронавирусдин инфекцияйиз аькси вакцинация сабпи ражну гъапIу вакцинайин кьяляхъ, 6 вазлилан дапIну ккунду.

– Фицдар вакцинйирихъди ревакцинация гъапIиш ужу шулу?

– Ревакцинация вари ихь айи вакцинйирихьди апIуз шулу. «Спутник V» вакцинайихьди апIуруш, кьюб компонентдихьди дапIну ккунду, Спутник Лайт-дихъди саб ражну.

– Табасаран райондиъ цIийи уьз-рар тарарагъбан бадали, агьалйирихьна илтIикIну, фу пуз ккундийвуз?

– Гьюрматлу Табасаран райондиъ айи агьалйир, учвуз гьар йигъан рябкъюрайиганси ва ебхьурайиганси, вари дюн’яйиъ коронавирусдин уьзриан гизаф инсанар йихура, ва думу уьзур йигълан-йигъаз цIийи уьлкйириъ тарабгъура. Урусатдиъра, Дагъустандиъра му вирусдин инфекцияйин цIийи штамм ачмиш хьпан дюшюшар ашкар дапIна. Дурар цIиб вушра, архаин хьуз ляхин адар, гьаз гъапиш Табасаран райондизра жара гьюкуматариан инсанар, туристар гъюра, дурар ихь инсанарихьан ярхлади гъузну ккунду. Гьадму уьзриан арайиз гъюрайи лишнар – температура за хьувал, уьгьйир апIувал, кIул шавлу хьувал ва гь.ж. – саб бицIидикьан арайиз удучIвуз хъюгъиш, зат дид-ригъди духтрихьна илтIикIну ккунду.