1922-пи йисан майдин 19-пи йигъан Советарин пионерарин тешкилат арайиз гъафнийи. Советарин мектебдиъ урхурайи баяр-шубарин шубуб пIипIнан уьру галстук ва пионервалик кучIврайири туврайи гаф – тешкилатдин члендин лишан вуйи. «Пионер – вари бицIидариз чешне ву», – дупнайи пионерихьна вуйи тIалабарин сиягьнаъ.
1925-пи йисан КIару гьюлин гъирагъдихъ пионерариз «Артек» лагерь ачмиш гъапIнийи. Дина мектебдиъ ужуди урхурайидар, жара ляхниъ хъуркьувал улупу, ужуб тербия хъайи бицIидар гьаъри гъахьну. Гьелбетда, пионервалин тешкилат имдаршра, лагери гьамусра ляхин апIури ими. «Артек» мектебариъ урхурайи бажаранлу бицIидарин жюрбежюр серенжемар гъахру, рягьятвал гъадабгъру лагерди гъубзна.
Советарин вахтари мектебдиъ урхури гъахьидариз Аркадий Гайдарин «Тимур ва дугъан десте» кIури повесть кIваинди ими. Думу повестдиъ Тимури ва думусдар жара баяри дявдиз душнайидарин хизанариз, кьабидариз фици кюмек апIури гъахьнуш, ктибурайи. Тимурин дестейикан повесть сабан ваъ, швнуб-сабан урхуз юкIв шуйи. Думу повестдиан фильмра адабгънийи.
Ватандин Аьхю дявдин йисари пионерари, партизнарин дестйириъ, фронтдиъ женгар гъахуз аьхюдариз кюмек апIури, далу терефнаъ зегьмет зигури гъахьну. Гизафдариз орденар ва медалар айи, хъа 4 пионериз «Советарин Союздин Игит» кIуру ччвурар тувнайи.
Пионерарин тешкилат арайиз гъафихъанмина 200 миллионтIан артухъ бицIидар пионервалин жергйириъ гъахьнийи.
Гьяйифки, «перестройкайин» вахтну пионерарин тешкилатдизра чIуру тясир гъапIнийи. Советарин Союз дабгъбан кьяляхъ, яваш-явашди пионерарин тешкилатра дабгъуз хъюгънийи. 1990-пи йисан сабпи октябриъ вари Союздин пионерарин тешкилатдин ерина пионерарин тешкилатдин Союз – бицIидарин тешкилатарин федерация арайиз гъафнийи. Амма думу тешкилатарихьан пионерарин тешкилатдихьанси ляхин ккабалгуз гъабхьундар.
2022-пи йисандин 19-пи майдиъ пионерарин тешкилат арайиз гъафихъан мина 100 йис тамам гъабхьну. Пионерарин жергйириъ гъахьидариз думу аьхю юбилей ву. Гьаддиз пионервалин жергйириъ гъахьидар, гардандиъ гьевесниинди шубуб пIипIнан уьру галстук ибтIдар газатдин редакцияйин коллективдин терефнаан пионерияйин 100 йисандин юбилейдихъди кIваантIан тебрик апIурача.
Урусатдин гьюкуматдин кIулиъ айидари пионерарин тешкилатдин 100 йисандин юбилей яркьуди къайд апIбанди ву. Москвайиз уьлкейин 85 региондиан агъзуртIан артухъ баяр-шубар дуфна. Президентдин администрацияйин регьберваликкди юбилейин серенжемар гъахувал планламиш дапIна. Гьадму серенжемарикан сабдиъ Советарин пионерияйин тешкилатдиз ухшар айи жара тешкилат арайиз хувалин гьякьнаан мялум апIиди.
