Шубуб миллиондихьна халкь айи Дагъустандиъ 30 агъзур инсан рак уьзриан аьзарлу духьна. Думу уьзрин инсафсузваликан хабар адру кас гьеле-меле адаршул. Вари дюн’яйин сагъламвал уьбхбан тешкилатдин (ВОЗ) улупбариинди, дюн’яйиин али гьарсар хьубпи жилижви ва гьарсар йирхьубпи дишагьли ухди-кьанди рак уьзриан аьзарлу хьуб мумкин ву. Вари дюн’яйиъ инсанар кечмиш хьувалин себебар улупнайи сиягьдиъ рак уьзри кьюбпи йишв дибисна. ВаритIан гизафси инсанар гъурдларик рак тарабгъувалиан кечмиш шула, кьюбпи йишв’ин рудрарик, шубубпи ва юкьубпи йишвариин ‑ аьхю фуникна кIару ликIрак рак тарабгъувал ал.

 

 

Духтрарин, медицинайин аьлимарин гафариинди, гьарсар касди сагъу уьмур хъапIри, яна папрус дизригди, ички дурубхъди, спортдиин машгъул шули, жюрбежюр инфекцйириз аькси прививкйир апIури, тIяаьмлу хураг ишлетмиш апIури гъахьиш, аьхюнуб пай дюшюшариъ ракдин уьзур ккебгъри имиди кьяляхъ хътабкуру. Мидланра гъайри, бедендин профилактикайин ахтармишари онкологияйин уьзрар тазади имиди ашкар ва вахтниинди сагъ апIуз мумкинвал тувру. 2022-пи йисан Урусатдиъ ракдиан иццурайи 4 миллиондихьна инсанар гьисабназ гъадагъна, дурарикан 500 агъзурихьна гъубшу йисан тазади ашкар гъахьидар ву.

Урусатдиъ ва Дагъустандиъ рак уьз- риан аьзарлу шулайидарин сиягьдиъ сабпи йишв дишагьлийин мухрин, кьюпи йишв хамран ва шубубпи йишв гъурдларин ракди дибисна.
Дагъустан Республикайиъ йисандин муддатнаъ швнуб-саб ражари рак уьзрикан инсанариз хабар тувру серенжемар гъахури шулу. Магьа гьаму улихьнасира республикайин аьхюдариз вуйи ва бицIидарин вари поликлиникйириъ рак уьзрихъди женг гъабхру вари дюн’яйин йигъаз тялукь вуди Ачухъ раккнарин йигъ кIули гъубхнийи.
Думу серенжемариъ 5 агъзуртIан артухъ ватандашдиз чпин сагъ’вал ахтармиш апIуз мумкинвал гъабхьнийи. Хайлин инсанарихьан онколог духтрихьна консультацияйиз гъягъюз, чпи яшамиш шулайи йишвак кибтIнайи поликлиникайиъ саб талонра ва духтрихьан вуйи направлениера адарди онкомаркерарин кьадар аьгъю апIуз ифи тувуз, ФЛГ, маммография ва лабораторияйин жара ахтармишар гъахуз гъабхьну.

Мидланра гъайри, Мягьячгъала шагьриъ 15-тIан артухъ аьхю туканариъ Республикайин жямяаьтлугъдин сагъламвалин ва медицинайин профилактикайин центрин духтрари ва волонтерари, дагъустанлуйирин фикир рак уьзур вахтниинди ашкар апIбиина жалб апIури, республикайиъ улихь ккимиди гъабхру диагностикайикан мялуматар тувнийи ва онкология ка-йивал ашкар шлу сабпи лишнарикан ктибтнийи.

«Рак – му аьжал дар! Эгер вахтниинди инсанди чан сагъ’вал ахтармиш апIури гъабхьиш, тазади ачмиш дубхьну имбу онкологияйин уьзур бегьемди сагъ апIуз шулу. Онкологияйин уьзур кайивал анализар тутрувди ашкар апIуз гъагъиди ву, хъа вушра дидин лишнарикан вуди ухди урцувал, бизар хьувал, ипни хьувал ва жарадар улупуз шулу. Ичв сагъ’валихьна вижнасуз махьанай ва кми-кмиди духтрарихьна илтIикIай», — кIура Республикайин онкологияйин центрин онкохирург Сулейман Рамазановди.

Гьяйифки, рак уьзур бицIидарикра ашкар шула. Ихь ватанагьли, Табасаран райондин вакил, онкологияйин уьз-риан иццурайи бицIидариз рягьимлувалин кюмек тувбан акцйирин тешкилатчи Диана Уьсмановайи ич сюгьбатнаъ къайд гъапIганси, республикайин клинический больницайин бицIидарин онкологияйин отделение, фунуб вахтна гъушишра, гьаммишан абцIну шулу.

«Учу цIийи йис улубкьайиз улихьна дина гъушнийча. Душваъ, бабкан духьнайи бицIидарилан гъадабгъну, 17 йис’ина гъяйизкьан вуйи живанар а. Онкологияйин уьзур кайи бицIидариз кюмекнан акцйир тешкил апIури, 7 йистIан артухъ вуйиз. Гъагъи уьзриан иццурайир рякъруган, фунур касдинра сабпи нубатнаъди «му йиз хизандиз гъюрдар, му узук кубкIудар» кIуру жюрейин фикир шулу. ЧIурубдихьан ухьу вари Аллагьди уьрхри, хъа вушра вахт-ниинди гьарсар касди чан ва жвуван веледарин бедендин сагъ’вал ахтармиш апIури гъахьиш ужу шулу», — гъапнийи Диана Уьсмановайи.
Гирами дустар, гъи, дугъриданра, аьгьвалат гъагъиб ву. Рак уьзрин инсафсузваликан магьа нубатнан ражари хабар тувунча. Вахтниинди ичв сагъ’вал ахтармиш апIинай. Дидкан учвуз зарар ваъ, хъа хайиртIан хьибдар.