Зубайдат Шябанова
Гьаму йигъари Табасаран райондин глава Мягьямед Къурбановдин регьберваликкди образованиейин вари идарйирин кIулиъ айидарихъди яркьу совещание гъабхьну.
Совещаниейиъ урхурайидари ЕГЭ-йиз аьлава предметар ктагъбан, гьюкуматдин саб вуйи имтигьнарин пунктар тешкил апIбан, 14 йис ва артухъ яшар духьнайи урхурайидариз «Пушкиндин карта» абццбан ва ГТО-йин программайин месэлйириз асас фикир тувнийи.
Заан классариъ урхурайидари ЕГЭ тувуз ктагъурайи аьлава предметарин ва имтигьнарин (ППЭ) пунктар тешкил апIру йишварин гьякьнаан райондин образованиейин управлениейин начальникдин заместитель Багъиш Аьгьмадовди доклад гъурхну. Дугъан гафариинди, цци ЕГЭ тувуз райондиъ 367 кас гьязур шула. Дурарикан 352 кас цци мектеб ккудубкIурайидар ву. Райондин мектебариъ гьюкуматдин сабвуйи имтигьнарин аьлава предметарихьна урхурайидарин аьшкь лап зяиф дубхьна. Мисалназ, 367 касдикан 113-ри, анжагъ чарасуз тувну ккуни урус чIал ва математика предметарилан гъайри, сабра жара аьлава вуди тувну ккуни имтигьнариз разивал улупундар.
Багъиш Аьгьмадовди му мялумат ачухъ апIбан кьяляхъ директораринна образованиейин кIулиъ айидарин арайиъ улхбар гъахьнийи. Чпин фикрар ачухъ апIури, директорари гьамусдин жигьилариз образование гъадабгъуз аьшкь адруваликан, кьялян пишекарвалин образование рягьятди гъадабгъуз мумкинвал дубхьнайиваликан, льготйир айи ватандашар артухъ духьнайивализ лигну, бюджетдин йишвариъ вузарик кучIвуз мумкинвал адруваликан ва жара себеберикан кIури гъахьну.
Муниципалитетдин кIулиъ айири мектебарин директорариз, урхурайидарихъди ва дурарин абйир-бабарихъди сюгьбатар духну, аьлава предметарихьна аьксивал улупбан себеб фу вуш ахтармиш дапIну, зааан урхбан идарйирик кучIвуз мумкинвал имиди, вахтниинди дурар гъаврикк ккаъбан сюгьбатар гъахуб табшурмиш гъапIну.
«Арайиз дуфнайи месэла гьял апIбан бадали, ихь бицIидари аьлава предметарин имтигьнариз гьаз аьксивал улупураш, ахтармиш дапIну ккунду. Мектебарин директорари ва мялимари чпихь урхурайидарин аьгъюваларин дережа дикъатлуди фикриз гъадабгъну ккунду. Эгер дурар урхурайидарин аьлава предметдиан имтигьян тувуз шлувалиин инанмиш вуш, выпускникди думу имтигьян тувбахьна гьевес за апIру рякъяр дагну ккунду», – гъапну Мягьямед Къурбановди.
Совещаниейин кьяляхъ Багъиш Аьгьмадовди ич газатдиз туву мялуматариинди, бицIидари аьлава предметар ктадагъри айивал предметариан заан дережайин пишекар мялимар адрувал ву.
«Райондин мектебариъ математикайин, информатикайин, физикайин, химияйин, биологияйин мялимар гьуркIри адар. ИкибаштIан, му предметар жара мялимари кивуз мажбур шула. Думу дарсар киврайидар жара пишекарвал айи мялимар вуйивализ лигну, урхурайидарихьан бегьем аьгъювалар гъадагъуз шуладар, ва дурар чпихьан имтигьян тувуз даршлувалин гъаври ахъра. Мялимди чан пишекарвалиан дару дарсар кивруган, бицIидарин предметдихьна вуйи маракьлувал дубгру. Узу райондин вари мектебарикан кIурадарза. Выпускникари чарасуз тувну ккунидарилан гъайри, швнуб-саб аьлава имтигьнарихьна гьязур шулайи мектебарра а. Дурар райондин гимназия, Хючна гъулан 1-пи нумрайин лицей, Хючна гъулан 2-пи нумрайин мектеб, ЦIийи Лижва, Хянягъ гъуларин мектебар ву. Думу мектебарин выпускникар аьлава швнуб-саб предметариан имтигьнарихьна гьязур шула. Мисалназ, райондин мектебариъ урхурайидарикан 101-ри – химия, 97-ри – биология, 85 касди – обществознание, 27-ри – физика, 54-ри – профильный матиматика, 37-ри – тарихдин дарс ва 31-ри информатика предметар кадагъна.
Саб вахтна Табасаран райондиъ математикайиан ва физикайиан гизаф ужудар мялимар ва заан хъуркьувалар айи урхурайидар айи. Дурари чпин аьгъювалариинди республикайин ва уьлкейин институтарин аьлимар мюгьтал апIури гъахьну. Гъи мялимарин маважиб бицIиб вуйивализ лигну, жигьилариз мектебариз лихуз гъюз ккундар. Узуз, маважибдин кьадарназ дилигди, вафалуди хайлин йисари зегьмет зигурайи мялимариз чухсагъул ва баркаллагь пуз ккундузуз», – гъапну Багъиш Аьгьмадовди.
Акъа гъулан кьялан мектебдин директор Аьлириза Рамазановди ич сюгьбатнаъ къайд гъапIганси, дурарин мектебдиз, Акъа гъул’анси, ЦIийи Дагъни гъул’анра баяр-шубар гъюра. Мектебдиъ цци 11-пи класс ккудубкIурайидар адар. Хъа 9-пи классдиъ имтигьнар тувуз 20 кас урхурайир гьязур шула. Дурарикан 10-пи классдиъ гъузуз хьур касдира аьшкь улупурадар. 9-пи класс ккудубкIбан вари кьялан пишекарвалин образование гъадабгъуз гъягъюра.
Совещаниейиъ «Пушкиндин карта» федеральный программа райондиъ гьяракатнаъ убчIвнайиваликан райондин образованиейин управлениейин начальникдин заместитель Эсмира Халидовайи ктибтну.
Эсмира Халидовайи къайд гъапIганси, райондин мектебариъ 14 йистIан артухъ яшар духьнайи 2120 бали-шуру урхура. Дурарикан «Пушкиндин карта» 1545-ри гъадабгъна. Цци январин вазлихъанмина проектдин асас роль ВТБ банкдиина табшурмиш гъапIну. Гьадмуган карта Госуслуги сервисдиан цIийи алапIну ккундийи. Думу сервис 1180 урхурайири ишлетмиш апIура. Къайд дапIну ккундуки, Табасаран район республикайин муниципалитетарин арайиъ культурайин цирклиан жигьилар ва живанар артмиш апIуз кюмек туврайи му проект гьяракатнаъ ипну жанлуди гъабхурайидарин улихь хьа.
Совещаниейин аьхириъ Мягьямед Къурбановди образованиейин управлениейин кIулиъ айидариз ва директорариз арайиз адагъу месэлйир гьял апIбаан саб жерге табшуругъар тувну.
