Гюльнара Мягьямедова
Урусатдиин санкцйир илитIнашра, хусуси мумкинвалар, заан технологйирин гьясиллувал ишлетмиш апIури, гособоронзаказар тамам апIури, Дагъустандин промышленность за шула. Дидин гьякьнаан республикайин промышленностдин ва ариш-веришдин министерствойин кIулиъ айи Низам Халидовди пресс-конференцияйиъ, республикайин СМИ-йин вакилариз ктибтнийи.
Промышленностдин артмиш’вал
Министрин гафариинди, республикайин промышленность дурумлуди артмиш шула: 2025-пи йисан хусуси карханйириъ масу тувуз гьясил гъапIу сурсатну, экономикайин цирклиъ дапIнайи ляхнари ва гьуркIнайи игьтияжари 108,6 миллиард манат тяйин дапIна, думу кьадар 2024-пи йисан улупбарихь ттевиган, 10,9 % артухъ ву.
«2025-пи йисан 9 вазлин арайиъ Дагъустан Республикайин промышленностдин карханйири Урусатдин Федерацияйин вари жюре бюджетариз 15,06 миллиард манат налогар тувну. Эгер гьаму улупуб 2024-пи йисандин тялукь вахтнахь ттевиш, думу 13,7% артухъ ву.
Гьацира, 2025-пи йисан 11 вазли промышленностдин цирклиъ лихурайидарин кьялан маважиб 58,2 агъзур манатдиина удубчIвну, 2024-пи йисантIан 19,6%-дин артухъ.
2025-пи йисандин натижйириз дилигну, гособоронзаказдин кьадарра 14,5 миллиард манатдиина удубчIвну, 2024-пи йисан натижйирихь ттевиган, думу 20,8% артухъ ву.
2025-пи йисан 31-пи декабриз вуйи улупбариинди, промышленностдин цирклиз инвестицйирин проектарин дахилнаъди 15,2 миллиард манат инвестицйир дуфна, гьадму кьадарнакан 7,4 миллиард манат 2025-пи йисан гъафиб ву. Инсанариз лихру цIийи 1033 йишв арайиз духна», – ккебгънийи чан улхуб Низам Халидовди.
Инвестицйирин проектар
Министри чан улхбаъ 2025-пи йисандин инвестицйирин проектариз асас фикир тувнийи. Гьаци, «Дагестан Стекло Тара» ООО-йин шюше гьясил апIру цех цIийи алапIну, индустриальный «Каспийск» комплекс тикмиш гъапIну, Мягьячгъалайиъ универсальный склад («ОРЦ Мягьячгъала» ООО) дивну. Тикмиш гъапIу 125 агъзур квадратдин метр складарикан, 55 агъзур квадратдин метр алверчивалин «OZON» компанияйиз арендайиз тувну.
Низам Халидовди гьюкуматди бизнесдиз туврайи кюмекариканра гъапнийи. Гьюкуматдин «Промышленностдин артмиш’вал ва гьясил апIру мутмуйин ери за апIуб» программайин дахилнаъди 18 карханайиз кюмек тувну, гьадму гьисабнаан 14 компанияйиз тяминатар гъадагъуз субсидйир тувну ва 4-дизсана республикайин промышленностдин артмиш’валин фонднаан льготный займар тувну.
Кластерарин артмиш’вал
Министри туву мялуматариз асас республикайиъ промышленный 3 кластери (шюшейин, ликариин алахьрударин, хьайин) ляхин апIура. Тикилишчивалин материалар гьясил апIру кластер арайиз хуз хъюгъна. Урусатдин Федерацияйин субъектарин кластерар артмиш апIбан дережайин милли сиягьнаъ Дагъустан Республикайи 5-пи йишв дибисна. Думу аьхю хъуркьувал вуди гьисаб апIуз шулу.
ЧIатан аьлакьйир, алверчивал
Дагъустандин Белоруссияйихъди вуйи аьлакьйир мюгькамди артмиш шула: 2025-пи йисан республикайи Белоруссияйиз 300 тонн хьа масу тувну, Белоруссияйин карханйири хъана 40 тоннсана хьа ккун дапIна.
Низам Халидовди къайд гъапIганси, республикайин региондин валовый сурсатнаъ алверчивали улихь хьайи йишварикан саб дибисна, розницайиинди гъабхурайи ариш-веришди саб триллион манат тяйин дапIна, хъа интернет-алвер, яна манзилнаъди шей’ар масу тувуб, кьюб ражари артухъ гъахьну, маркет-плейсарин пунктарра гизаф духьна. Республикайин рынокдиъ, ерли туканариси, федеральный сетдин туканарира ужуди ляхин апIура.
2025-пи йисан Дагъустан Респуб-ликайиъ къанундиз асас дарди промышленностдин сурсат масу тувбаз аькси Комиссияйин 3 заседание гъухнийи. Министрин гафариинди, гъубшу йисан къанунсузди БАД-ар масу тувуб дебккбаз асас фикир тувнийи. Думу сурсатнан къанунсуз рынокдихъди женг гъабхбан бадали, РД-йин Минпромторгдин приказниинди РД-йиъ айи МВД-йин ва РД-йиъ айи Роспотребнадзорин Управлениейин вакиларикан ибарат вуйи рабочий десте тешкил гъапIнийи. Гъуху серенжемарин натижайиъ къанунсузди алвер гъахурайи 6 агъзур аьдад БАД-ар ашкар гъапIнийи.
2026-пи йисаз вуйи планар
Низам Халидовди 2026-пи йисаз министерствойин улихь дивнайи месэлйирра ктухнийи. Сабпи йишв’ин авиацияйин пилот адру гъурулушар артмиш апIуб дийибгъна. Гьаддихъди сабси Дагъустандин пчIу промышленностдин Стратегия тартиб апIуб, тикилишчивалин материалар гьясил апIру кластерин аккредитация гъабхуб, региондин промышленность заан аьгъювалар айи кадрйирихъди тямин апIуб, ерли карханйири гьясил апIурайи сурсат масу тувру цIийи йишвар агуб, жюрбежюр ярмаркйир гъахури ватандашарин гъазанжар артухъ апIуб ва гьацдар жара месэлйир министерствойин улихь дийигъна.
Гьелбетда, региондин промышленностдин цирклариъ инженервалинна техникайин пишекрар гьуркIрадар, карханйириъ айи оборудование цIийи алапIну ккунду, региондиз жара уьлкйириан хурайи мутмуйи республикайиъ гьацдар гьясил апIбаз ва масу тувбаз манигъвал тувра. Министерствойи, вари гьаму себебар гьисабназ гъадагъури, чан ляхин кIулиз адабгъура. Гьаци вушра, идарайин хъуркьувалари уьлкейин промышленностдин артмиш’вализ аьхю кюмек тувра.
