Зубайдат Шябанова
Улихьна йигъари Мягьячгъала шагьриъ Дагъустандин педагогикайин гъуллугъчйирин августдин совещаниейиъ республикайин варитIан ужударсдар 35 мялим гьюкуматдин ва ведомствйирин пешкешариинди лишанлу гъапIнийи. Дурарин арайиъ Табасаран райондин Имшнигъ гъулан мектебдин директор Гьямзат Гьяжимягьямадовра айи. Думу «Дагъустан Республикайин образованиейин лайикьлу гъуллугъчи» ччвурнан сагьиб гъабхьну. Му заан пишекарвал тасдикь апIру пешкеш дугъан хилиз Дагъустан Республикайин кIулиъ айи Федор Щукинди тувнийи.


Уьмрин рякъ

Гьямзат Гьяжимягьямадовдиз би-цIивахтнаанмина мялимарин пише кьабулди вуйи. Дугъаз мялимарин урхурайидарихьна вуйи лигуб, дурарин мани рафтар гъира гьархрадар. Чан сарпи мялимариз ухшар айир хьуз ккунди, бицIи вахтарианмина хиялариъ учв мялимси гьисс апIури, дугъу бицIидариз, аьгъюваларси, кIван манишин ва гьюрмат тувуз кьаст апIури гъахьну. «Улихьдин вахтари мялимдиз аьхю гьюрмат ва хатир айи. Мялимдин гаф къанундик гьисаб вуйи. Мялимари хулаз туву ляхин вая табшуругъ тамам апIуз хъудруркьиш, урхурайир мектебдизкьан гъюрдайи», – кIваин апIура Гьямзат Гьяжимягьямадовди.

 
Мектебдиъ урхурайи йисари дугъаз дарсариъ саб жюрейинра читинвалар алахьундар. Гьямзатди тарихдин, географияйин, литературайин ва жара дарсариъ мялимари ктибтурайибдиз дикъатлу фикир туври, хулаъ текрар дарапIишра, дарснаъ хьубдиз кIури гъахьну. Гьадму мумкинвалар дугъан гьамусра ими.
Гьямзат Гьяжимягьямадов 1966-пи йисан Табасаран райондин Имшнигъ гъулаъ бабкан гъахьну. Дугъан адаш Аьгьмад халу Ватандин Аьхю дявдин иштиракчи вуйи. Дурарин хизандиъ йирхьур велед айи: шубур бай ва шубур риш. Гьямзат варитIан бицIину велед ву. Аьхюну гъардаш ва сар чи рягьматдиз гъушну (дурарин гунгьарин аьфи апIри). Вари чвйир-чйири хал-хизан ккебгъну, гъи худлар ва гудлар эвленмиш апIура.

 
1982-пи йисан Гьямзат, мектеб ккудубкIну, Дербент шагьриъ педучилищейик урхуз кучIвру. Думу заан аьгъювалариз урхурайивализ лигну, комсомолин путевкайиинди дагъустан делегацияйин дахилнаъди 21 йигъаз Республика Польшайиз гъягъюру. Душваъ Гьямзат Варшава, Краков, Вроцлав ва жара шагьрариъ харижи халкьарин культурйирихъди, аьдатарихъди таниш шулу ва, харижи уьлкйирин мектебариъ аьгъювалар фици тувраш, таниш гъахьну.
Училищейин кьяляхъ Гьямзат сад йисан чан багъри гъулан мектебдиъ гъилихну, хъасин шубуд йисан армияйиъ Балтийский флотдиъ офицерин гъуллугънаъ гъахьну. Армияйиан гъафир ДГУ-йин дагъустан филологияйин факультетдик урхуз кучIвну. Думу ккудубкIур чан багъри гъулаз мялимди гъафну. Гьадму йисхъанмина гьамусра Гьямзат Гьяжимягьямадовди урус ва бабан чIаларин ва литературайин дарсар кивра. Думу хайлин йисари мектебдин завучди гъилихну. 2014-пи йисан Гьямзат Гьяжимягьямадов гьадму мектебдин директорди тяйин гъапIну. Директорин вазифйир тамам апIурашра, думу дарсарихьан ярхла гъахьундар. Дугъан выпускникари швнур-сари гъизилин медалар гъадагъну, гьамусра заан хъуркьувалар улупурайидар гизаф а.

Мектебдин тарих

Гъийин йигъан Имшнигъ гъулан мектебдиъ 34 урхурайиртIан адар. Ав, думу цIибди бицIидар айи мектебарин сиягьнак кабхъра. Цци мектебдиз сабпи классдиз саркьан бицIир гъафундар. Хъа гьадму саб вахтна му мектебдиъ 80-риинакьан баяр-шубари урхури гъахьну. Мектебдин тарих 1947-пи йислан ккебгъна. Думуган колхозди гъулаъ, юкьуб хал ккайи бицIи дарамат тикмиш дапIну, ккергъбан классарин мектеб абццну. 1968-пи йисан мектеб 8 йисандинубдиз илтIибкIну, 1990-пи йисан бегьем дару кьялан ва 2001-пи йисан дидиз кьялан уьмуми мектебдин статус тувну.
2021-пи йисан мектебдин администрацияйи республикайин «100 мектеб» проектдиъ иштирак хьуз лазим вуйи документар уч дапIну хътауру. Гьадмуган Москвайиъ яшамиш шулайи Имшнигъ гъулан вакил меценат Анзор Рягьимовдин ва гьацира республикайин дакьатарин кюмекниинди мектебдиъ расвалин ляхнар гъухну ва дидихъ 70 квадрат айи сабсана хал хъапIну. Расвалин ляхнар гъухнушра, мектеб гъагъи гьялнаъ гъубзнайи. Ва 2022-пи йисан Гьямзат Гьяжимягьямадов, вари лазим вуйи документар уч дапIну, РД-йин образованиейин министерствойиз гъягъюру. Му ляхниъ дугъаз райондин глава Мягьямед Къурбановдира кюмек гъапIнийи. Гьадмуган Имшнигъярин мектеб Урусатдин мектебарин модернизацияйин программайик кабхъну, ва душваъ капитальный расвалин ляхнар ккергъну.

 
Мектебдиъ 2023-пи йисан «Точка роста», хъа 2024-пи йисан воркаут-майдан, физикайин, химияйин кабинетар арццну. Гъи Имшнигъарин мектеб Табасаран райондиъ ужудар хъуркьувалар айи мектебарикан саб гьисаб апIуз шулу. Гьарсаб кабинетдиъ акуди, маниди ва гъулайди ву. Мушваъ мани хураг гьивувалра мюгькамди ккабалгна. Урхурайи бицIидар лап цIибдитIан адаршра, мектеб артмиш шула.
Гьямзат Гьяжимягьямадов Вариуру-сатдин «ВаритIан ужур мялим» конкурсдин райондин дережайин пайнаъ гъалиб гъахьну. 2010-пи йисан РФ-дин уьмуми образованиейин гьюрматлу гъуллугъчи ччвурниинди, армияйиъ – «Военный гъуллугънан отличник» лишниинди, Урусат Федерацияйин ва Дагъустан республикайин образованиейин министерствйириан, Табасаран райондин администрацияйиан гьюрматнан грамотйириинди ва дипломариинди лишанлу духьна. Дугъан илимдинна яратмишарин макьалйир жюрбежюр илимдин журналариъ чап дапIна. Хъа дугъу регьбервал туврайи мектебдин урхурайидарра хайлин конкурсарин гъалибчйир ва призерар гъахьну.
Гьямзат Гьяжимягьямадовдик гъи-йин деврин бязи бицIидарин фикир гаджетари чIур дапIнайивали гъалабалугъ кипна. «Сасдар абйир-бабари кергъбан классариъ айи веледарин хилиъ мялимаринтIан багьалу телефонар ивра. БицIидари, интернетдиъ айи хабрарихъ ва мялуматарихъ хъпехъури, дурар дюзидар гьисаб апIури, мялимарихъди гьюжатназ удучIвура», – кIура Гьямзат Гьяжимягьамадовди. Гьаддиз директор дарсарин вахтна бицIидарихьан телефонар гьадагъбан цIийи къанундиин разиди ву. Къанундиъ тIаърайи дигиш’валари дарснахьна ва мялимдихьна вуйи гьюрмат ва низамлувал къайдайиз хуз гъитди, – гьисаб апIура дугъу.

Пешкеш саринуб дар

Гьямзат Аьгьмадовичдиз «Дагъустан Республикайин лайикьлу гъуллугъчи» ччвур тувган, дугъу сабпи нубатнаъди чан мялим, гьамусяаьт Огни шагьриъ дуланмиш шулайи Ражаб Аьлимягьямадовичдиз зенг гъапIну. Думу мялимдин багарихьди 80 йис шула. Ражаб Аьлимягьямадович гъулаъ лап аьхю гьюрмат айи кас вуйи.
«Му ялгъуз сар йиз ваъ, хъа явра хъуркьувал ву. Яв гьарсаб дарс, уву туву гьарсаб насигьят узу гъира гьюрматниинди кIваъ уьбхюраза. Учвусдар мялимариз ухшар айир хьуз ккунди, узу гьаму пише ктабгъунза. Гьаддиз думу сабпи нубатнаъ яв ва узуз дарсар туву мялимарин, гьамусяаьт узухъди лихурайи коллективдин ва йиз хизандин уьмуми хъуркьувал ву. Мектебдин гьарсаб хъуркьувал – му вари коллективдин сатIиди вуйи баркаллу зегьметнан, ляхнихьна вуйи ужуб янашмиш’валин натижа ву», – гъапну дугъу, чан мялимдиз зенг дапIну.
Мектебдиъ Гьямзат Гьяжимягьямадовди чавра, аьгъюваларизси, баяр-шубариз тербия ва насигьятар тувбазра асас фикир туври гъахьну. Гъи дугъахьна улихьдин ученикар гъюра ва гьадму саб вахтна чпиз гъапи насигьятнан гафназ, уьмрин ужуб жилгъайиъди гъягъюз улупувализ чухсагъул кIура. Йиз фикриан, хайлин йисар улдучIвбан кьяляхъ, чпикан инсан хьуз кюмек гъапIу мялимдиз дугъахь урхури гъахьидари баркаллагь кIури илтIикIуб варитIан заан кьимат ву.
Гьямзат Гьяжимягьямадов мектебдиъ лихури 40 йис ву. Гъи дугъу «Зегьметнан ветеран» ччвур мялимарихьна кьяляхъ гъюрувалин гьякьнаан цIийи къанун тартиб апIурайивал тебрик апIура. Дугъан гафариинди, мектебариъ, бицIидариз аьгъювалар туври, 30-50 йисан лихурайи мялимар а. Дурар вари «Зегьметнан ветеран» ччвурназ лайикьлу ву.

Гьяйифки, гъи мялимарин ляхниз, дурарин зегьметназ я лайикьлу маважиб, я гьюрмат адар. Амма думу далилариз дилигди, мектебариъ баркаллуди чпин улихь хьайи вазифйир тамам апIури, лайикьлу мялимар лихура. Дурарикан сар ихь гъийин макьалайин игит Гьямзат Гьяжимягьямадов ву. Сюгьбатнан аьхириъ дугъу, райондин администрацияйин глава Мягьямед Къурбанов кIулиъ ади, вари гъуллугъчйириз, райондин образованиейин кIулиъ айидариз, чан гьарсаб тIалабназ фикир тувбаз, гьаммишан кюмекнан хил гьачIабккувализ ва гьацира, гъабхурайи ляхниз заан кьимат туври, чан ччвур гьюкуматдин лайикьлу пешкешназ улупувализ чухсагъул мялум гъапIну.