Наргиз Гюлечова
2024-пи йисан ноябрин вазлихъанмина Дагъустандин Огни шагьрин главади ихь ватанагьли Замир Гьяжимурадов лихура. Сач, декабрин аьхириъ, йисандин арайиъ кIулиъ гъушу ляхнарин натижйирикан ва гьамусяаьт гъягъюрайи ляхнарикан сюгьбат гъабхуз дугъаз редакцияйиз дих гъапIунча.
Замир Шамсудинович Гьяжимурадов 1985-пи йисан Хив райондин Гьяригъ гъулаъ бабкан гъахьну. Думу хусуси метлеб айи дявдин операцияйиъ сабпи йигъарихъан хъюгъну иштирак гъахьнийи. Гъуллугънаъ ужудар хъуркьувалар улупбаз лигну, ихь ватанагьли швнуб-саб жюрейин медалариинди ва орденариинди лишанлу дапIна. 2024-пи йисан июлин вазлихъанмина Дагъустандин главайин мясляаьтчидира гъилихну. Гьаддин кьяляхъ республикайин глава Сергей Меликовди Замир Гьяжимурадов Дагъустандин Огни шагьрин главади тяйин гъапIну.
– Замир Шамсудинович, уву Дагъустандин Огни шагьрин глава гъахьихъанмина сад йистIан артухъ дубхьна. Гьаму вахтнан арайиъ шагьрин айитI фицдар ляхнар тамам дапIна?
– Дагъустандин Огни шагьур ва шагьрин агьалйирин яшайиш артмиш апIбан бадали, йисандин арайиъ хайлин ужудар ляхнар кIули духна. Шагьриъ деври тIалаб апIурайи дигиш’валар арайиз хпан бадали, республикайин правительствойихъди йикьрарра йитIнача. Мисал вуди гъадабгъиш, узу шагьрин главади дерккбан кьяляхъ, 2-3 гьяфта хьайизра, йисариинди гьял дарапIди гъубзнайи зирзибилин месэла гьял гъапIунча. Гъийин йигъан республикайин имбуну шагьрарихъди тевиш, Дагъустандин Огни шагьриъ марццишин заан дережайиъ а. Мидланра гъайри, гьаму йисандин арайиъ шагьрин кьялан кючйириъ ва жямяаьтлугъ йишварихь аквар зигбан месэлара гьял гъапIунча.
Дагъустандин Огнийиъ гъягъюрайи расвалин ляхнарикан улхури пуз ккундузузки, федеральный ва республикайин программйир уьмриз кечирмиш апIури, шагьрин айитI Лениндин ва Жуковдин ччвурнахъ хъайи кючйириъ асфальт улубзна, Леваневскийин, Одоевскийин ва Кьалухъ Мирзайин ччвурнахъ хъайи кючйириъ инсанар гъягъру тротуарар рас дапIна ва гьацира шагьрин паркдиъна жара йишвариъ спортдин ва кьюбсана воркаут майднарра дивна. Хъа Калининдин ччвурнахъ хъайи кючейиъ айи рякъюн гьялкьаси илтIибкIру йишв’ин асфальт улубзну. Гьацира, хусуси метлеб айи дявдин операцияйиъ иштирак шулайи 17 эскрин тIалабариинди, нубат дарди Зоя Космодемьянскаяйин ччвурнахъ хъайи кючейиъра асфальт улубзбан ляхнар аьхирихъна гъюра.
Му ляхнар шагьрин администрацияйин гъазанжарихъ тамам апIурайидар ву.
Коммунальный цирклиъси, образованиейин идарйириъра расвалин ляхнар гъягъюра. Мисал вуди гъадабгъиш, «ИнчI» ччвур али 3-пи нумрайин бицIидарин багъра капитально вуди рас дапIна.
Жаради къайд апIуз ккундузузки, республикайиъ «Ерли жягьтлувалар» программа уьмриз кечирмиш апIуз хъюгъхъанмина, сабпи ражари вуди Дагъустандин Огни шагьрин шубуб проект му программайин конкурсдиъ гъалиб гъахьну. Думу проектар 2026-пи йисан гьял апIуз хъюгъди.
– Дагъустандин Огни шагьур ужуб йишвахь ерлешмиш дубхьна. Мушваз инвестицйир жалб апIуз фукьан вушра мумкинвалар а. Гъийин йигъан шагьриз аьхю инвесторрар гъюри айин?
– Ав, шагьриз 5 миллиард манатдин инвестицйир жалб апIурайи инвесторихъди йикьрар йитIнача. Думу касди терминалинна логистистикайин «Евразияйин урнар» ччвур али центр яратмиш апIуз планламиш дапIна. Проект уьмриз кечирмиш апIбан кьяляхъ душваъ 500 касдиз лихру йи-шварра ачмиш хьиди. Гьамусяаьтна проектдинна сметайин документар гьязур апIбан ляхнар аьхирихъна дуфна ва февралин вазлихъан тикилишчивалин ляхнар кIули гъягъюз хъюгъди.
– Шагьрин сагъламвалин цирклин гьякьнаан фу пуз шулу?
– Дюзди кIуруш, гьамусяаьт шагьрин кьялан больницайиъ кIулиъ айи Максим Гьяжимягьямадов гизаф ужур пишекар ву. Дугъу, учв больницайин кIулин духтур духьну кьюд йисандин арайиъ, больницайикк ккайи 45 миллион манатдин буржар ктахьну.
Улихьнаси, узу рягьимлувалин кюмек хьади хусуси метлеб айи дявдин операцияйиз душнайи йигъари, инсанари аьрзар дапIну, думу чан гъуллугънаан алдаънийи. Мидкан узуз хабар гъабхьунзуз ва, кьяляхъ гъафибси, дишлади Сергей Алимовичдихьна илтIикIну, духтур цIийикIултIан чан гъуллугънаъ дерккуз гъитунча. Дугъу чан ляхин баркаллувалиинди тамам апIура.
– Гъийин йигъан хусуси метлеб айи дявдин операцияйин иштиракчйириз ва дурарин хизанариз кюмек апIувал ихь уьлкейин президентдиси, Дагъустандин главайира варитIан важиблу месэласи дебккна. Гьаму терефнаан Дагъустандин Огни шагьриъ ляхин фици гъябгъюра?
– Гьелбетда, гьамусяаьт йиз улихь дийигънайи месэлйирикан варитIан асасуб хусуси метлеб айи дявдин операцияйин иштиракчйирин ва дурарин хизанарин месэла ву. ФицибкIа тIалаб ади дурар учухьна илтIикIиш, дишлади дерди гьял апIуз чалашмиш шулача.
Мидланра гъайри, гъябгъюрайи йисандин арайиъ, узу кIулиъ ади, шагьриан кьюб ражари рягьимлувалин кюмек хьади 136-пи бригадайиз ва 76-пи нумрайин дивизияйиз гъушунча. Шагьрин терефнаан ихь эскрариз 15 мотоцикл, 2 квадрокоптер ва 3 телевизор гъухунча.
Чпин хушниинди Ватан уьбхбан бадали хусуси метлеб айи дявдин операцияйиз гъягъюрайи экрарин гьякьнаанра кIуруш, Урусатдин оборонайин министерствойихъди контракт йибтIну, чпин ватанпересвал улупури гъягъюрайи касариинди Дагъустандин Огни шагьур варитIан улихь хьайи шагьрарикан саб ву. Му ляхин тамам апIуз республикайин главайи улихь дивнайи план 100%-тIан артухъ тамам дапIнача. Эгер жара муниципалитетари контракт гъийибтIу касариз чпин бюджетдиан 100 агъзур манат тувраш, учу меценатарра жалб дапIну, 400-500 агъзур манат туврача ва контракт гъийибтIу касарин хизанар гьадму йигъланмина гюзчиваликк уьрхюрача.
– Аьхиримжи вахтари социальный сетариан Дагъустандин Огни шагьрин агьалйири рякъярин, шид адрувалин, электроэнергияйин гьякьнаан улупурайи наразивалар рякъюра. Гьаму коммунальный мяишатдин читин месэлйир гьял апIбан бадали, шагьрин администрацияйи фициб ляхин гъабхура?
– Шагьрин айитI алахьурайи читин месэлйир гьял апIруган, му ляхнихьна дилаварчи касарра жалб гъапIунча. Янаки, дурарихъди гаф-чIал апIбан кьяляхъ, гьадрарин кюмекниинди шагьриъ зирзибил абхьру контейнерар дивру 40 майдан гьязур гъапIунча ва хусуси дакьатарихъ му ляхниъ ишлетмиш апIру техникара масу гъадабгъидича.
Гьадцар касарикан сар Табасаран райондиан вуйи дилаварчи кас Эседулла Аьбдуллаев ву. Чан терефнаан шагьриз гьамциб аьхю кюмек апIурайивализ дугъаз чухсагъул.
Убхъру штун месэлайин гьякьнаан кIуруш, шид гьубкIну а. Аммаки алабхъурайи читинвал гьадму вуки, ккирчнайи турбйир лап йирси духьнайивализ лигну, Гъяйтагъ райондианмина гъюрайи штун турбйирин шид ктипурайи йишв’ин алахъурадарча. Му ляхин къайдайиз хпан гьякьнаанра йикьрар йитIнайич.
Ццийин йисандин эвелариъ шагьриз республикайин глава Сергей Меликов, республикайин правителствойин председатель Аьбдулмуслим Аьбдулмуслимов ва министрар гъафиган, дурари варитIан читин месэлйир гъитIирккнийи ва шагьрин артмиш’валиъ мяналу йишв бисурайи месэлйир фици гьял дапIну ккундуш, табшуругъарра тувнийи. Дурарин арайиъ набалугъарин ва жигьиларин спортивный мектеб (ДЮСШ) ва шагьрин стадион цIийи алапIуб айи. Дидин кьяляхъ шагьрин яшайишдинна экономикайин артмиш’валин «дорожный картара» тартиб гъапIнийи. Гьацира, стадион тикмиш апIбан, ДЮСШ цIийи алапIбан проектдинна сметайин документация гьязур дапIна.
Гъюру йисан му объектариин расвалин ляхнар ккергъуз гьязурлугвалар гъахурача.
Гьелбетда, эскервалин гъуллугънан кьяляхъ шагьрин аьхюрди лихуб думукьан гьии ляхин дар. Му ляхниъ узуз гизаф кюмекчйир азуз. Чухсагъул чпиз варидариз.
– Рякъяр, тротуарар ва мархь убгъбан кьяляхъ штар дийигъну, инсанарихьан гъягъюз даршлу читин йишвар рас апIбан ляхнар филан гъахуз планламиш дапIна?
– Гьамусяаьт шагьрин айитI сабишв’инди инфраструктурайин кьюб аьхю программа уьмриз кечирмиш апIура. Думу программйирин дахилнаъди шагьриз шид зигбан ва канализацияйин турбйир ккирчрайивал себеб вуди, рякъяр пис гьялназ дуфна. Пуз ккундузузки, гъийин йигъаз Дагъустандин Огнийин айитI 91 километрин канализацияйин турбйир ккирчну ккудукIна. Турбйир ккирчбан ляхнар ккудукIган, чIур духьнайи рякъярин паяр рас апIиди. Му вари ляхнар тамам апIбан бадали, шагьриз хъанара артухъ дакьатар жара дапIна.
– Замир Шамсудинович, чухсагъул увуз мяналу сюгьбат гъабхбаз.
