Аьхиримжи йисари Дагъустандиз, гьадму гьисабнаан Табасарандизра, Урусатдин жюрбежюр регионариан хайлин туристар гъюз хъюгъна. Дурарин арайиъ машгьур артистар, политикар, спортсменар рякъюру. Дурарикан сасдари чпин социальный сетариъ ихь республикайин ад апIбан ва разивалин, хъа тмундари – чпи ухьухьна гъюб’ин швумал гъахьивалин комментарйир тувра.
Дугъриданра, ухьухь туристар маракьлу апIру табиаьтдин ва тарихдин ядиграр, успагьи йишвар, гьюл, гьава – вари а. Амма, гьяйифки, инфраструктура сацIиб кьяляхъ гъубзра. Гьаци вушра, Урусатдин регионариан сабпи ражари Табасарандиз гъафи туристарин ихь ватандикан вуйи фикир фициб вуш, аьгъю апIуз ккун гъабхьунзуз. Узу интернетдин сайтариъ Табасарандикан бикIурайидарихъди аьлакьа гъабгунза ва дурарикан чпин фикрар пуб ккун гъапIнийза. Бязидари гьамцдар жавабар тувнийи.
Имам Ханмягьямедов, Воронеж:
– Салам алейкум, жямяаьт. Йиз фикриан, Табасаран – вари дюн’яйиъ варитIан успагьи йишварикан саб ву. Душваъ сабурлу, дирбаш халкь яшамиш шула. Табасаранарин фунуб хизандиз гъушишра, учву варитIан гьюрматлу хяларси кьабул апIуру. Гьаци вуйивалиин узу инанмиш гъахьунза. Табасаранар кюгьне вахтарихъан мина хялар кьабул апIуз аьгъювалиинди ва жумартвалиинди тафавутлу шула. Му терефнаан жара саб халкьра табасаранарихъ хъуркьудар. Табасаран Швейцарияйихъди тевувалра дюз дар кIури, фикир вуйиз. Фицики, дюн’яйиъ мутIан успагьи йишв узуз гьеле гъябкъюндарзуз.
Алексей Зоткин, Санкт-Петербург:
– Табасарандиз узу 2020-пи йисан йиз дуст, Дарвагъ гъул’ан вуйи Сиражудиндин теклифниинди гъушнийза. Дугъахъди сатIиди узу, дугъан гъулазси, Хючназ, Гьесихъна, ХустIилна, АхьитIна, ЦIанакна ва жара гъуларизра гъушнийза. Сифтена-сифте узу му райондин инсанарин хяларихьна вуйи гьюрматну мюгьтал гъапIну. Учу швнур-сар касдин хулаз хяларди гъушнийча. Сарра учкан инжикди дайи. Сарира чпиз вахт адруваликан ва учу жара вахтна дуфну ккуниваликан гъапундайи. Узуз узу саб кюгьне девриз адахъганси гьибгънийзуз. Мушваъ вари жараси ву. Милли чIал, халкьдин хурагар, кюгьне аьдатар, культура му халкьди уьрхюрайивал имиди гъубзри, дурарин ифдин гьарсаб цIадлиъ дурар а. Узу хялижвди гъушу гьарсаб хизандиъ аьхюдарихьна гьюрмат айивал, бицIидариз дикъатлу фикир туврайивал, абайин васиятар, халкьдин аьдатар уьрхюрайивал рябкъюйи. Му ляхнари узу лапра мюгьтал гъапIну. Узуз гьарсаб хизандиъ атIнар ва жиларин ягълухъ пешкеш апIури гъахьнийи. Табасаранар узуз варитIан ужудар, уьмурлугъдиз вуйи дустар гъахьнийиз. Дурариин ихтибарвал апIуз шулу.
Мария Синицына, Москва:
– Хайлиндари, Урусатдиъ ва харижи уьлкйириъ айидари, Дагъустандиз гъягъюз хатIа а кIури, фикир апIуру. Гьадму саб вахтна му региондиъ ади гъахьи террориствалин гьяракатари инсанарик гъира гучI кипну ими. Амма аьгьвалат лапра жараси ву. Узу Дагъустандиз 2021-пи йисан хьадну йиз дуст шубарихъди – Салиматдихъди ва Кристинайихъди – гъафунза. Гъюру йисанра гъягъюз кьаст айиз. Ерли инсанар туристариин разиди вуйи. Узу Урусатдин хайлин йишвариъ гъахьунза. Ва инсанариз, туристариз гьюрмат ва уж’вал апIуз гьязур вуйивалиан Дагъустан сабпи йишв’ин ал.
Дюзди гъапиш, Мягьячгъала дицикьан кьабул гъабхьундарзуз. Хъа Дербентдиъ туристариз хайлин маракьлу йишвар а. Салимат Хючна гъул’ан ву. Дугъу учу чан абайин хулазра хъади гъушну. Табасарандин табиаьтдиин тяжуб гъахьнийчу. Му успагьи йишвар йиз кIваъ уьмурлугъдиз гъузди. Учу гъягъру йигъан Салиматдин гъуншдиъ сумчирра айи. Табасаранарин мукьмар, сумчрин аьдатар, хяларихьна гьюрмат айивал – вари лап кьабул гъабхьунзуз. Сар яшлу дишагьлийи гьаз вуш, йиччвуъ чан тIуб иври, сифте швушван, хъасин имбударин варидарин ушвниан адатурайи, гьадму гьисабнаан йизра. Дугъан хилхъан саб фициб вуш узуз гьамусдиз таниш дару, кюгьне вахтарин инсанарин ниъ гъафнийзуз. Узу гъавриъ тIаъганси, дишагьлийи йиччв цIийиди арайиз хурайи хизандиъ саламатвал, мясляаьт, берекет хьуз туврайиб ву. Думу аьдат дюбхну ккунду. Гьаддиз варидари да-ккун дарапIди тIубаз мелзра йивурайи.
Учу Рубас нирин шид убсру йишвахьна ва Ургур чвуччвунна сар чуччун гъалайиинара гъушнийча. Думу гъалайин тарихи гьядисйир маракьлу гъахьунзуз. Хъа Дюрхънакан вуйи фикрарин гъира сюгьрикк ккимиза. Хябяхъдиз Салиматдин бабу учуз йиккун ва укIан цикIбар гъапIну. Мициб ицци хураг узу уьмриъ дадмиш гъапIуб дариз. Ав, узуз Табасаран кьабул гъабхьунзуз, узу мина сабансан гъидиза.
Узу чпихъди сюгьбат гъубху вари туристариз Табасаран кьабул дубхьнайи. Амма, гьаддихъди сабси, дурари, икибаштIан, райондин рякъяр читин гьялнаъ айиваликан, туристариз рягьятвал гъадабгъру хулар адруваликан, милли хураг дадмиш апIру йишвариъ санитарияйин лазим вуйи къайда дюрюбхрайиваликан, инфраструктура ва туристарин маршрутар зяифди вуйиваликанра гъапнийи. Багахь гележегдиъ му месэлйир гьял апIиди ва гъюблан-гъюбаз ихь райондиз гъюрайи туристарин кьадар артухъ хьибди кIури, миж кивдихьа.
