Гьар йисан 12-пи январиъ Урусатдин прокуратурайин гъуллугъчийин Йигъ къайд апIури шулу. Думу йигъ хабарсузди ктабгъуб дар, 1722-пи йисан 12-пи январиъ Петр Сарпири силисчивалин, къанунар тамам апIбиин гюзчивал гъабхру сабпи органар тяйин гъапIну. Гьаддихъан мина прокуратурайин гъуллугъчийин Йигъ къайд апIури, магьа 300 йис тамам дубхьна.Гьаму шубуб аьсрин арайиъ къанун уьбхбан гъаравлиъ айи органарин ччвурар фукьан ражари дигиш гъахьнуш гьисаб апIидархьа, думу цирклиъ гъилиху ва лихурайи гъуллугъчйириз машкврин йигъ кIваантIан тебрик апIидихьа.

 

 

 

Пирмурад Пирмягьямедов Табасаран райондин Жвулли гъулаъ бабкан гъахьну. Кьялан мектеб ккудубкIу жигьил бай 1979-пи йисан Советарин Армияйин жергйириъ гъуллугъ апIуз гъушну. Чан ватандаш’валин буржи тамам апIбалан кьяляхъ, 1982-пи йисан Пирмурад Аьлимягьямедович Дагъустандин гьюкуматдин университетдин юриствалин факультетдик урхуз кучIвну ва хьуд йислан думу уьру дипломдиинди ккудубкIну.
Пирмурад Пирмягьямедовди къанун уьбхру органариъ чан зегьметнан рякъ 1988-пи йисан Мягьячгъала шагьрин Кировский райондин прокуратурайиъ силисчиди лихбалан ккебгъну. Гьаддихъанмина 2021-пи йисазкьан Мягьячгъалайин прокуратурайин лап важиблу делойирин силисчиди, Мягьячгъала шагьрин Кировский райондин прокуратурайин аьхюну силисчиди, Мягьячгъала шагьрин Кировский райондин прокурорин заместителди, хъа 2011-пи йисхъан тина Урусатдин Федерацияйин Силисчивалин комитетдин Дагъустан Республикайиъ айи Силисчивалин управлениейин Мягьячгъала шагьрин Кировский райондин силисчивалин отделин кIулиъ лихури гъахьну. Баркаллу зегьмет зигувализ лигну, 2013-пи йисан Пирмурад Пирмягьямедовдиз РФ-дин Президентдин Указдиинди «Ватандин улихь лишанлу хьувализ» 2-пи дережайин медаль тувну, думу прокуратурайин органарин гьюрматлу гъуллугъчи ву, 2012-пи йисан дугъаз РД-йин Президентдин Указдиинди «Дагъустан Республикайин лайикьлу юрист» кIуру ччвурар тувна.

 

Къанун уьбхру органарин гъуллугъчйирин гьар йигъандин зегьмет сикинзуб, хатIалуб ву, дурари ягь-намус марцциди вуйи инсанарин саламатвал уьбхюра, хъа тахсиркрариз дурарин нягьякь ниятар, пис кьастар кIулиз адагъуз манигъ’вал апIура.

Гъийин йиз сюгьбатчи силисчивалин ляхнин 32 йисандин тажруба айи, Мягьячгъала шагьрин Кировский райондин силисчивалин идарайин силисчивалин отделин кIулиъ гъилиху юстицияйин полковник Пирмурад Пирмягьямедов ву. Ич арайиъ гъабхьи сюгьбат исихъ туврача.

— Пирмурад Аьлимягьямедович, силисчйирин ляхин гизаф хатIалуб ву. Думу пише фици ктабгъунва?

— Гьелбетда, силисчивалин ляхин хатIалуб ва читинуб, гьаддихъди сабси инсандин уьмрихъан жавабдарвал гъабхруб ву. Хъа думу пише ктабгъуз сарира гуж апIурадар.
Гъулаъ мектеб ккудубкIбан кьяляхъ, йиз улихь пише ктабгъбан месэла дийибгънайи. Хъа тахсиркарвал гъапIу касар агувалин ляхин бицIидихъан мина юкIв хъайиб вуйиз. Советарин Армияйиъ гъуллугъ апIбалан кьяляхъ, гьаму пише ктабгъруган, йиз кIван хушниинди, ляхниъ шлу хатIалуваларин гъавриъ ади, думу ктабгънийза. Гьаддиз узу йиз пишекарвалин ляхин гьарган жавабдарвалиинди, къанунди тIалаб апIурайиси, уголовный тахсир кипрайи касдин ихтиярар кьатI дарапIруси, тахсир ктру кас уголовный тахсиркарвалин жавабдарвалихъна дизригруси тамам апIури гъахьунза.
Гизафдари, увуз яв уьмрихъан, яв хизандихъан гучIури шулдайвуз кIури, гьерхри шуйи. Ваъ гъапишра, кучIал шулу, гьарган мугъаятвал уьбхюри ккунду, хъа хизандиъ дадайиз, хпириз, тахсиркарвалин дюшюш, къанун уьбхру органарин гъуллугъчйирин уьмриина гьюжум гъапIу, теракт гъабхьи йишв’ина узу гъягъруган, йишвну хулаз гъюз кьан апIруган, гьарган узхъанди гучIури шуйи.

— 32 йисан тахсиркарвалар ашкар апIувал, йиз фикриан, гизаф читин ва жавабдар ляхин ву. Гьаму вахтнан арайиъ фунуб уголовный делойи яв кIваз варитIан гизаф тясир гъапIну?

 

— Гьелбетда, 32 йисан тахсиркарвалар ашкар апIбиин гъилиху касдин кIваз тясир апIру делойир гизаф шулу. Хъа гьадрарикан йиз варитIан кIваинди гъубзуб узу ляхин апIуз хъюгъю йисан ашкар гъапIу делойирикан саб ву. 1989-пи йисан Мягьячгъалайиъ, кьюб вазлин арайиъ йишвандин вахтна инсанар хьтру мучIу йишварихь хъади-хъади шубаринна, жигьил дишагьлийи-риина алжагъури, дурарихьан гъизилин багьалу шей’ар тадагъури, аьрвалар хури гъахьну. Дишагьлийир тахсиркрин машкьан рябкъюз хъуркьри гъахьундар. Тахсиркарваларин хатI вари йишварихь саб вуйи. Амма нубатнан ражари юкьубпи дишагьлийиина алжагъиган, дугъу тахсиркриз аьксивал улупну ва цIибди акв хьайи йишвахь вушра, дугъан лишнар кваинди гъитну.

Гьадму дишагьлийи ктибтубдиинди уголовный силис гъабхбан гъуллугъчйири тахсиркар ашкар гъапIнийи. Думу Мягьячгъалайиъ яшамиш шулайи, 22 йисаъ айи жигьил бай вуйи. Думу гъидиснийи. Аьхиримжи ражари тахсиркар алжагъу дишагьлийиз думу аьгъю гъахьнийи, амма тахсир кипрайи касди тахсиркарвал чан кIул’ина гъадабгъурадайи, фицики улихьна му бай алжагъу дишагьлийирихьан думу тахсиркар вуйивал тасдикь апIуз шуладайи. Дидиснайи жигьилин хулаъ ахтармиш апIбан ляхнар кIули гъухган, хулан гъвардандикк ккабснайи кьулин зиин, чав угъривалиинди гъахи гъизилин шей’ар айи жини йишв гъибихънийи. Думу гъизилин шей’аригъ зарар гъабхьи дишагьлийирин гъизилин мутмйирра гъяйи. Гьаддин кьяляхътIан думу бали тахсиркарвал чан кIул’ина гъадабгъундайи.

Вари 4 уголовный дело сатIи дапIну, думуган силис гъабхувал жигьил силисчи вуйи узуз табшурмиш гъапIнийи. Тахсиркарвал тасдикь апIурайи вари лишнар ашкар апIбан кьяляхъ, уголовный дело суддиз хътапIнийза. Судди думу жигьил тахсиркар, гизаф йисариз азадвалихъ мягьрум дапIну, дустагъдиз гьаънийи.

— Яшлу инсанари, Советарин Союздин девриъ тахсиркарвалар лап цIибтIан апIурдайи, кIури шулу. Думуган наана гъягъюрушра, рякъярра ачухъди гъахьну. Гьамусдин девриъ тахсиркарваларикан интернетдиан, социальный сетариан дишлади мялум шулу. Яв фикриинди, гъийин девриъ ихь уьлкейиъ тахсиркарваларихъди аьлакьалу аьгьвалат фициб ву?

— Узу силисчивалин ляхнихъ Советарин Союздин девриъ хъюгъюнза. Гьаддиз лап ачухъди пуз шулзухьан, думуган тахсиркарваларихъди аьлакьалу аьгьвалат, ихь рес-публикайиъси, вари уьлке-йиъра гьамусдин девриътIан гъагъиди дайи. 20-пи аьсрин 90-пи йисари Советарин Союз дабгъуз хъюбгъиган, сари тмунуриз илзигувалин, кьастнаанси апIру тахсиркарваларин кьадар сабпну за гъабхьнийи. Думу йисари инсанар йивну йихувалин, жин апIувалин тахсиркарвалар, 2000-пи йисарин эвелариъ – терррориствалин актар кIулиз адагъувалин тахсиркарвалар артухъ гъахьнийи. Хъа гьамус, аьхиримжи 4-5 йисандин арайиъ, тахсиркарваларихъди аьлакьалу аьгьвалат къайдайиз гъюра гъапишра, йиз кучIал даршул. Гьаддиз къанун уьбхру органариз коррупцияйихъди аьлакьалу тахсиркарвалариз артухъси фикир тувуз мумкинвал дубхьна.

— Гизафси тахсиркарвалар жилари апIури шулу. Вушра, дустгъариъ дишагьлийирра ахьру. Аьхиримжи йисари уву силисчивал гъубху дишагьлийирин тахсиркарваларикан ктибтуз шулин?

— Силисчйирин ляхин гьар йигъан тахсиркарвалар ашкар апIбахъди аьлакьалуб ву. Тахсиркрарин арайиъ кми-кмиди дишагьлийирра алахьуру. Дишагьли Аллагьди инсандиз уьмур тувуз халкь гъапIур ву. Хъа дишагьлийи инсан уьмрихьан апIруган, иллагьки чав дюн’яйиз гъахи велед уьмрихьан апIруган, дицир дишагьлийин язухъ апIуз шулдар. Гьамци, 2019-пи йисан январин 29-пи йигъан Мягьячгъала шагьрин Загородный поселокдин райондиъ «Октябрин инкьилабдин ччвурнахъ хъайи гъанавдиъ» келлейиз зиян дубхьнайи, бабкан духьну имбу бицIи балин майит гъибихънийи. Думу тахсиркарваликан гизаф халкьариз мялум гъабхьнийи. Уголовный дело ачмиш гъапIнийи, тахсиркар агувалин месэла ич улихь дийибгънайи. Силисчйири аьхиримжи 1-2 вазлин арайиъ жили велед бабкан гъахи вари дишагьлийир ахтармиш дапIну ккундийи. Тахсиркар агури шубуб ваз гъабхьнийи. Аьхирки тахсиркар гъидихънийи. Думу январин 4-пи йигъан Мягьячгъалайин 2-пи нумрайин бицIидар хру хулаъ чаз бицIи бай бабкан гъахи 25 йисаъ айи дишагьли вуйи. Дугъу силисдиъ ктибтиганси, бицIир нюкгьиъ адарди гъахьир вуйи. Багахьлуйириз ва таниш вуйидариз дидкан хабар ади гъабхьундар. БицIидар хру хул’ан саб гьяфтайилан деетиган, дишагьли такси-йиъди Мягьячгъала шагьрин Загородный поселеокдиз гъушнийи. Душваъ, гъанавдин гъирагъдихъна душну, гъидиржнайи бицIир дишагьлийи гъанавдизди гатIахьну. БицIир гъанавдизди ахъруган, дугъан кIул бетондин плитайик кубкIру ва келлейиз зиян шулу, хъасин думу гъанавдин штукк ккахъну йикIуру. Гьамцдар ва хъана жара тахсиркарвалар гъапIу дишагьлийирра дустагъдиъ ахьру. Дишагьлийирра ватандашар ву, уьлкейин къанунар варидариз кайидар ву.

— Увухъди сатIиди ляхин гъапIдари, Пирмурад Аьлимягьямедович ужур силисчи ву, дугъан кIулиъ уголовный правойин энциклопедия а, кIури шулу. Ужур силисчийин хасиятнан лишнар фицдар духьну ккунду?

— Чухсагъул, ужудар гафариз. Йиз фикриинди, ужур силисчийиз, пишекарвалин гьязурлугвалси, къанунар ва къанунарин багахь хьайи актар дюзди ишлетмиш апIузра аьгъяди ккунду. Мидланра савайи, силисчийин чав апIурайи ляхниин юкIв алди ккунду, сабурлувал, мюгькамвал, мугъаятвал, учв алдатмиш апIуз гъидритувал дугъан хасиятнан асас паяр духьну ккунду.

— Пирмурад Аьлимягьямедович, гьамус уву лайикьлу рягьятвализ душнайиган, азад вахт гизаф ашулвуз. Азад вахт фици адапIури шулва?

— Силисчивалин ляхни, ихь жямяаьтлугъдин варитIан чIуру, чиркин терефар ашкар апIури, силисчйирин уьмрин аьхюну пай бисуру. Силисчйирин ляхин гвачIниндин сяаьт миржибдиан хябяхъдин сяаьт хьубдиз давам шуладар, думу вахтнан кьяляхъра, элгьет йигъарира лихувал алабхъуру, сабкьан жара ляхниин машгъул хьуз мумкинвал шулдайи. Узу къанун уьбхру органарихьан ярхла духьнадарза, адвокатвалин ляхин гъабхураза. 32 йисандин тажруба айи инсандиз адвокатвалин ляхнихъна гъюз читинди дар, фицики прокуратурайин органарин ва РФ-дин силисчивалин комитетдин ляхин, тахсиркарвал гъапIу кас уголовный жавабдарвалихъна хувалси, тахсир кипнайидарин, зарар гъабхьи ватандашарин ихтиярар уьрхювалра ву. Узу лъанун уьбхру органариъ ихурайи вахтнаъ узу гъадагъу аьгъювалар, тажруба ватандашарин ихтиярар уьрхбан ляхниъ мянфяаьтлуди ишлетмиш апIуз шулу.
Адвокатдин ляхинра маракьлуб ву, думу ляхниъ ватандашарин яшайишдиъ, хизандиъ арайиз гъюру вари жюрейин месэлйирихъди гюрюшмиш шулу. Адвокатдиз ватандашдиз айи вари ихтиярарикан аьгъювалар ади ва чан ляхниъ дурар ишлетмиш апIуз аьгъяди ккунду.

— Пирмурад Алимягьямедович, маракьлу сюгьбат гъабхбаз увуз чухсагъул. Увуз прокуратурайин гъуллугъчийин йигъахъди тебрик апIурача, увуз жандин мюгькам сагъ’вал, инсанарин ихтиярар уьрхбаъ хъана заан хъуркьувалар ккун апIурача. Гьарсар касдин уьмриъ ужубра ,харжибра шулу. Харжиб гъабхьиган артухъси кюмек лазим ву. Ихь газат ухурайидариз яв телефондин номер тувуз хай шулин?

— Гьелбетда, узуз айи аьгъювалар ишлетмиш апIури, ихь ватанагьлийириз гьарган кюмек апIуз гьязур вуза, йиз телефондин номер: +7-962-775-11-20 ву.