Гюльнара Мягьямедова
«Зарница» ччвур тувнайи тамши Советарин Союздиъ бицIидарин ва жигьиларин варитIан ккуни тамши вуди гъабхьну. Тамшийин гюзчивал гъабхурайи спортдин ва физкультурайин, образованиейин, военкоматдин вакилари дидиз гизаф фикир тувуйи.
«Зарницайин» тарих 1964-пи йисан 23-пи феврали ккебгъуб ву. Думу йигъан Пермский областдин Краснокамский райондин Мысы кIуру гъул’ан вуйи мялим Зоя Кротовайи чпин мектебдиъ урхурайи бицIидарихъди сабпи тамши гъубхнийи.
Мялимдиз, бицIидарик гьевес капIуз ккунди, Советарин Армияйин ва Дявдинна гьюлин флотдин йигъ улубкьайиз сад йигъ ккимиди, чпин мектеб бицIи армияйиз илтIибкIбан теклиф дивнийи. Гьарсаб классди чпиз кьушмарин саб жюре кадабгъну, мялимар генералариз илтIикIнийи. 23-пи феврали дарсар ккудукIбан кьяляхъ баяр-шубар гъулан гъирагъдиъ айи чюлиз гъушнийи ва душваъ талитар ккергънийи. Мектебдиъ урхурайидари, «минйир» ккивнайи рякъяриан гъягъюри, чиб-чпихъди «кчIихури», чпин гъюнариин иливнайи кагъзин погонар уьлчIюгъюри, «зийнар» духьнайидариз медицинайин кюмек туври, тамши кIули гъубхнийи. Тамшийиъ иштирак шулайи дестйирикан сабунубди тмуну дестейин пайдагъ ва гъала гъибиснуш, гьадму десте гъалибчи гьисаб шуйи.
Гьаддихъанмина «Зарница» заан классариъ урхурайи баяр-шубарин ккуни тамши гъабхьнийи. Хъа Советарин Союз дабгъбахъди сабси думугандин тамширин адра лап ис гъабхьнийи. 2024-пи йисан Урусатдиъ таза кIул’ан советарин вахтнан тамши цIийи алапIну. Думу йисан «Зарницайи» мектебариъ урхурайи 800 агъзур байна риш сатIи гъапIнийи.
10-пи мартди «Дагъустан» РИА-йин конференцйир гъахру залиъ РД-йин жигьиларин ляхнариз лигру министр Камиль Сяидов ва Вариурусатдин бицIидарин ва жигьиларин дявдинна ватанпервервалин «Сарпидарин гьяракатнан» региондин отделениейин председателин заместитель Рашид Аьбдуллаев республикайин СМИ-йин вакиларихъди гюрюшмиш гъахьнийи.
«Республикайиъ Вариурусатдин дявдинна ватанпервервалин «Зарница 2.0» тамши гъабхури 3-пи йис ву. Ихь командйир Вариурусатдин ва округдин талитариъ иштирак шулайивалиин гизаф шад вуча. Республикайин команда гъубшу йисанра, улхьан йисанра округдин талитариъ улихь хьайи. Тамшийин федеральный пайнаъра жигьилари чпи гизаф ужуди улупнийи. Аьхюну десте, 1-пи, 2-пи йишвар гъадагъну, гъалибчйирин дахилназ удучIвнийи.
Къайд апIуб лазим вуки, тамши тешкил апIбахьна ва гъабхбахьна учу лап ужуди гьязур шулача.
Гъубшу йисан 100 агъзур кас, гьаму йисан 54 агъзур кас иштиракчйир гьисабназ гъадагънача. Гьаму вазлин аьхиризкьан гьисабназ гъадагъуб, ужударсдар командйир гъядягъюб давам хьибди. Гьаму ляхниин республикайин кIулиъ айи Сергей Меликовдира гюзчивал гъабхура. Дугъу, гъалибчйирихъди гюрюшмиш шули, тешкиллувалин месэлйириз асас фикир тувра. Гъийин пресс-конференцияра тамшийин гьязурлугвализ, тешкиллувализ ва думу гъабхбаз рякъ ачмиш апIурайи серенжем ву. Республикайин муниципалитетариъ тамшийихьна гьязур шула. Гъи журналистарин кюмекниинди жигьилариз ктибтуз ккундучуз: сабпиб, тамшийи сагъламвал за апIуз, кьюбпиб, армияйиъ гъуллугъназ гьязур хьуз мумкинвалра, инсандиз вари терефарихъан аьгъюваларра тувру.
«Зарница 2.0» хусуси метлеб ади ккабалгнайи майднариин гъабхурайи командйирин талитар ву. 10 касдикан ибарат вуйи командйири жюрбежюр табшуругъар тамам апIуру. Командайиъ кьюр ришра ади ккунду. «Зарница 2.0» тамшийи гьамусдин деврин технологйир ишлетмиш апIура: GPS-тренингар, мобильный приложенйир, интерактивный тамшир ва гьацдар жарадар. Командйириъ айи баяр-шубариз БПЛА-йихъди ляхин апIузра кмиди улупура», – ктибтнийи Камиль Сяидовди.
«Зарница 2.0» тамшийин муниципальный пай – 1-пи апрелихъан 16-пи апрелизкьан, зональный пай – 17-пи апрелихъан 30-пи апрелизкьан, регионарин арайиъ вуйи пай – 1-пи майдилан 10-пи июндизкьан давам хьибди, округарин пай (гьацI финал) – июлин-августдин вазари ва финал сентябрин вазли кIули гъябгъиди.
«Зарница 2.0» маракьлу, ватанпервервалин тербия тувру тамши ву. Уьлкейин гъалибваларин тарих аьгъю апIуб, деврин дявдин гъуллугъчйирин хъуркьувалариин гюзчивал гъабхуб, жвувра военный ляхнихъди таниш хьуб важиблу ву. ЦIийи «Зарницайиъ» баяр-шубарихьан дестейин командир, гьюжумчи, медик, сапер, БПЛА-йин оператор, дявдин мухбир, политрук хьуз шулу. Компьютерихъ апIру тамширтIан, «Зарница» швнубна саб ражари ужуб ву. Мушваъ вари уьмриъ алахьру дюшюшар сатIи дапIна.
Гьаму йисан муниципальный пайнаъ вари уьлкейин агъзрариинди жигьилар иштирак гъахьну. Гьарсар хьурпири БПЛА хъапIуз дубгъури гъахьну.
Тамшириъ 7-10 йисаъ, 11-13 йисаъ, 14-17 йисаъ, 18-23 йисаъ айидарин – гьаму 4 жюре яшнан дестйириъди мектебдиъ урхурайидарихьан, колледжарин студентарихьан иштирак хьуз шулу.
Гьаму йисан «Зарница 2.0» тамшийин насигьятчйир хусуси метлеб айи дявдин операцияйин ветеранар, дявдин женгарин иштиракчйир хьиди. Дурари баяриз чпин гьунарарикан, эскрарин рюгьнан кьувватнакан ктибтиди. Тамшийиъ вари чпин хушниинди иштирак шулу, гуж апIувал зат адар», – гъапнийи Рашид Аьбдуллаевди.
Къайд апIуб лазим вуки, тамши гизаф маракьлуб ву. Гъийин девриъ, вари бицIидарра, аьхюдарра телефнариъ, компьютерариъ «арснайи» вахтна, тамшийи дурариз марцци гьавайихь шадди вахт адапIуз мумкинвал тувра. Диди баяр-шубарин бедендин сагъламвал мюгькам апIура, дурариз командайиъди ляхин гъабхуз улупура.
