Зубайдат Шябанова
Хайлиндарикан, иццурайирин сагъвал духтрарин хилиъ а, кIури ебхьури шулу. Дугъриди кIуруш, операцйир гъахру блокдиъ гъагъи гьялнаъ айи пациентар аьжалин бацаригъян гъядягъюрайи духтрари гъубху сюгьюр ка-йибсиб ляхникан ебхьруган, му гафар гьякьлудар вуйибдин шагьидар шулахьа. Йигълан-йигъаз ихь хирургари, инсанарин уьмрин гъаразнаъ ади, гъагъи операцйир гъахура, гьадму гьисабнаан, бицIидаринра.
«БицIирна саб яш дубхьнайир саб дар. Хирургияйин техникайиъ алахьру чан къайдйирилан, анестизиологарин кюмекналан гъайри, духтри гьарсар бицIирин ихтибарвал гъазанмиш апIуз ва дурарин абйир-бабар гъаврикк ккауз хусуси рякъ дабгну ккунду. Хайлин дюшюшариъ операцияйин кьяляхъ духтриз чухсагъулкьан дарпиди больницайиан удучIвну гъягъру пациентар шулу. Хъа бицIидариз чпи сагъ гъапIу духтир гьархудар. Гафар апIуз аьгъдаршра, дурари уларин лигувалиинди баркаллагь улупуру», – ктибтура ич сюгьбатнаъ чан ляхникан бицIидарин хирург Сабир Бедирхановди.
Сабир Бедирханов 1990-пи йисан Азов шагьриъ бабкан гъахьну. Дугъан адаш ва дада Табасаран райондин АхьитI гъул’ан ву. Адаш мектебдин кьяляхъ Ростовдиъ инженерар гьязур апIру институтдик кучIвнийи. Ужудар аьгъювалариз институт ккудубкIу жигьил инженериз Ростовский областдин хайлин йишвариан теклифар гъафнийи.
Сабириз учвтIан аьхю чве ва чи а. Чве Кьадирра духтир ву, хъа чи чан хал-хизандихъди Хасавюрт шагьриъ яшамиш шула.
1995-пи йисан, Совет гьюкумат ккадабхъбахъди аьлакьалу вуди, дурарин хизан Дербент шагьриз удучIвну гъафнийи. Чвена чи мектебдиз гъягъруган, хьуд йисаъ айи Сабир сарди хулаъ гъитуз шулдайи, ва дадайи думу чав мялимди ляхин апIурайи мектебдиъ сабпи классдиз гьауз йикьрар апIуру. Мектеб ккудубкIруган, Сабирин 14 йистIан дайи. Гьадму вахтна дугъан аьхюну чве Астрахань шагьриъ медицинайин институтдиъ урхурайи. Сабирра гьадму институтдик кучIвру. Урхурайи йисари думу медакадемияйин йигъинжагъариъ ва гьацира вари Урусатдиъ гъягъюри шлу медикарин конкурсариъ, олимпиадйириъ, студентарин форумариъ жанлуди иштирак шули гъахьну. Академия дугъу уьру дипломдиз ккудубкIуру. Пише гъадабгъу садпи йисари Сабир Бедирханов Астрахандин областной больницайиъ бицIидарин экстренный ва плановый хирургияйин отделениейиъ лихури гъахьну. 2017-пи йисан Дербентдиъ «Сагъвал» медицинайин центр ачмиш гъапIган, дугъаз гьадму больницайиз лихуз теклиф апIуру.
2020-пи йисан ковиддин вахтна думу Аьбдулгъафар Шихмягьямадовдин регьберваликкди Дербент шагьрин кьялан больницайиъ уьру зонайиъ лихури гъахьну, хъасин швнуб-саб вазли гьадму больницайин бицIидарин отделениейиз регьбервал туври гъахьну.
Сабир Бедирханов гъи республикайиъ бицIидарин заан дережайин хирург ву. Дугъу гъийин йигъаз 3 агъзурихьна операцйир духна. Ординатурайиъ урхури имидитIан, Сабирин ляхнихьна вуйи аьшкьназ ва бицIидарин юкIварихьна рякъ абгбаз, дугъан мумкинваларин бажаранвализ лигну, дугъ’ина операцйир гъахуз ихтибарвал хури гъахьну.
Гъагъи оперцйирин дюшюшарикан гьерхган, дугъу чахьан бабкан духьну 5 сяаьтдилан операцияйиз гъахи бицIир гьархуз даршулайиваликан гъапнийи. Хъасин 10 вазкьан бегьем дару, юкIв иццру бицIирин аьхю фуниъ язва ачмиш дубхьнади, операция гъапIу гъагъи дюшюшра кIваин гъапIнийи. Хъа чав бицIидарин экстренный хирургияйиъ 10 йис мидиз улихьна лихурайи вахтна гъабхьи дюшюш гьамусра уларикк ккимбуваликан гъапнийи.
«Саб ражари дежурствойиъ айи вахтна, узуз онкология уьзур кайи бицIидарин отделениейиз сар бицIириз лигуз дих гъапIнийи. Жигьил дада, 8 йисаъ айи чан бай хабаъ тIаъну, нивгъар хътIюкьюри деънайи. Бай лап гъагъи гьялнаъ айи. Дугъан уьзрин учIврувал наркотик кайи дармнарихьанкьан яваш апIуз шуладайи. Дада, Аллагьдиз чан велед аьзабариккан азад дапIну Чахьна гъахуб вая му аьзабар чаз тувуб ккун апIури, ишурайи. БицIирин уьзрин учIврушин рябкъюри, жвувхьан кюмек апIуз даршлубтIан гъагъиб фукIара адаршул. Гьар дежурствойиъ узу онкология уьзур кайи бицIидариин улукьуйза. Гъюруган фу хузачвуз, фу ккундучвуз кIури гьерхган, дурари машин, цIийи жакул вая ицци ипIрудар, гъяфатар кIурдайи. Дурари икриз гъягъюз, жара бицIидарихъди тамшир апIуз, ригъдихьан уьрхру аьйнийир алдарди лицуз ккундучуз, кIури жаваб тувуйи», – кIваин апIура духтри.
Сюгьбатнаъ хирургди абйир-бабари чпин веледариина хурайи аьрваларикан, йивбарикан ктибтуз хъюгъган, кIваз гуж гъабхьнийиз. Дицдар дюшюшарра хайлин хизанариъ шула.
«Улихьнаси дагълу гъул’ан адашди гъагъи гьялнаъ ади учухьна чан велед гъахну. Дугъу узуз, чан бицIириз иццрувал яваш апIру анестезияйин руб йивуз гъадагъа апIури, дугъаз Аллагьди учIврушин аьгь апIуз тувнайиб ву, анестезия дарди операция апIин, кIури гъахьну. Зийнин учIврушнан аьзият аьгь апIуз даршули, дичIиргнайи веледдикан дугъаз вижна ктайи. ИкибаштIан, фагьум айи духтри чан ляхин лазим вуйи къайдайиинди тамам апIуру. Жара дюшюш: улихьнаси узухьна шубуд йисаъ айи бицIир гъахну. Думу, вари бицIидарси, духтрарихьан гучIури, ишурайи. Адашди бицIириз зарбди хъажагъури, чIигъар апIури, яман хъял кади бицIир яваш апIуз хъюгънийи. Мициб аьгьвалатнаъ бицIириз хъана артухъ гучI шулу. Узуз бицIидарихъдиси, дурарин абйир-бабарихъдира сюгьбатар апIуб кми-кмиди алабхъуразуз. Хъа, гьяйиф, йиз тажрубайи улупурайиганси, веледарихьна, хизандихьна тярсди, хъял кади ва зулум туври янашмиш шулайи инсанарра алахьуру.
БицIидарихъди абйир-бабари шлубкьан гъюрдалди гафар апIури, дада вая адаш веледди чан терефкар ва дустси гьисс апIруси гъитну ккунду. Багъри веледдиз бицIи вахтна саб фтихьанкIа гучI гьабхъуз вая дугъ’ин жарадар аьлхъюз мигъитанай. Учу бицIи вахтна Урусатдиъ яшамиш шули гъахьунча. Хьадан вазари гъулаз абйир-бабарихьна гъафиган, узуз табасаран чIал дубгъуз ккунди гъабхьунзуз. Амма йиз хала узу апIру гьарсаб гафниин аьлхъюри гъахьну. Жвуван хала узук кялхъраш, уз’ин жарадарра аьлхъиди кIури, бабан чIал гъудубгъундайза. Гъира думу гьархрадарзуз. Жара дюшюш ктибтурза. Сар бицIирик шиклар зигуз бажаранвал кади шулу. Амма адашди ва дадайи, учу сарра художникар гъахьундарча, увканра шидар, кIури, бицIирин аьшкь кьатI гъапIну. Гьамцдар дюшюшар гъира варжариинди шула. Мици дубхьну ккундар. Ичв бицIирихъ хъебехъай. БицIидариз гележегдиз вари мумкинвалар тувай. БицIир ухьуз Аллагьди тувнайи аманат ву. Ургуд йисан тамшир апIин, ургуд йисан тербия тув, ургуд йисанса гюзчиваликк гъит, хъасин гъирагъдиз гьудучIв, дупнайиб ву. Хъа ихь фици шула? Гъи бицIирин ачмиш шулайи уьзриз, мугъан гьевесназ ва аьшкьназ фикир тутрувди гъибтиш, дурарин уьмур гележегдиъра ккабалгурадар», – аьлава гъапIнийи духтри.
Сабир Бедирхановдин уьмрин юлдаш Камиллара медицинайин цирклиъ лихура – думу онколог-гинеколог ву. Дурариз сар бай ва сар риш а.
